Phát huy dân chủ, nâng cao chất lượng đại biểu dân cử Thủ đô

Những nội dung này được các đại biểu chia sẻ tại Chương trình Thời sự đặc biệt với chủ đề “Hướng tới Ngày hội toàn dân: Kỷ cương - Nghiêm túc - Đồng bộ”, do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội tổ chức ngày 3-3, qua đó làm rõ vai trò của Mặt trận các cấp trong công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử và sự đồng thuận cao của cử tri Thủ đô.

Các đại biểu tham dự Chương trình thời sự đặc biệt “HƯỚNG TỚI NGÀY HỘI TOÀN DÂN: KỶ CƯƠNG – NGHIÊM TÚC – ĐỒNG BỘ”. Ảnh :Phạm Hùng

Hiệp thương chặt chẽ, đúng luật, bảo đảm tiến độ

Theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hệ thống Mặt trận giữ vai trò quan trọng trong công tác bầu cử với tám nhiệm vụ, trong đó hiệp thương giới thiệu người ứng cử là nhiệm vụ then chốt, quyết định chất lượng đại biểu.

Ông Ngô Sách Thực, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đánh giá, Hà Nội đã thể hiện quyết tâm, sự chủ động, triển khai công tác bầu cử tích cực, bài bản và đúng quy định ở tất cả các khâu. Vai trò chủ trì của Mặt trận các cấp được thể hiện rõ trong từng bước của quy trình hiệp thương.

Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất được tổ chức từ ngày 4-12, sớm hơn so với khung thời gian, dành nhiều thời gian hơn cho người ứng cử chuẩn bị chương trình hành động. Đến hội nghị hiệp thương lần thứ hai, trên cơ sở kết quả lấy ý kiến tín nhiệm tại nơi công tác và nơi cư trú, thành phố đã lập được danh sách sơ bộ bảo đảm số dư theo quy định; quy trình được thực hiện dân chủ, có bỏ phiếu kín.

Ngày 11-2, trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ ba, thống nhất lựa chọn, lập danh sách 39 người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và 205 người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu HĐND thành phố nhiệm kỳ 2026-2031.

Ông Ngô Sách Thực, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tham dự chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Việc hoàn thành sớm các bước hiệp thương góp phần rút ngắn quy trình bầu cử. Thời gian từ khi kết thúc nộp hồ sơ đến ngày bầu cử được giảm từ 70 ngày xuống còn 42 ngày. Các mốc công bố danh sách người ứng cử, giải quyết khiếu nại, tố cáo được điều chỉnh tương ứng, bảo đảm đồng bộ và đúng quy định.

Sau hiệp thương, danh sách được chuyển sang Ủy ban Bầu cử để tiếp tục rà soát, kiểm tra theo thẩm quyền. Đồng thời, hệ thống Mặt trận các cấp xây dựng kế hoạch thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát tại các điểm bầu cử, khu vực bỏ phiếu.

Qua giám sát, cử tri và nhân dân đồng tình, ủng hộ cao đối với công tác nhân sự lần này; tại nhiều hội nghị cử tri nơi cư trú, tỷ lệ đồng thuận với người được giới thiệu ứng cử đạt rất cao, có nơi gần như tuyệt đối.

Cơ cấu hợp lý, hướng tới nâng cao chất lượng đại biểu

Hà Nội có 31 đơn vị bầu cử đại biểu HĐND cấp tỉnh và 11 đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội. Cử tri Thủ đô sẽ bầu 32 đại biểu Quốc hội khóa XVI, trong đó 15 đại biểu do Trung ương giới thiệu, 17 đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương do các cơ quan, tổ chức của thành phố giới thiệu; bầu 125 đại biểu HĐND thành phố khóa XVII và hơn 3.000 đại biểu HĐND cấp xã.

Danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI của thành phố gồm 39 người; danh sách ứng cử đại biểu HĐND thành phố nhiệm kỳ 2026-2031 là 205 người; số người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2026-2031 là 5.271 người.

Bà Nguyễn Phương Thủy - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Đánh giá về chất lượng, cơ cấu, thành phần và số dư người ứng cử, bà Nguyễn Phương Thủy khẳng định công tác hiệp thương do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội và các cấp Mặt trận thực hiện đúng quy định, bài bản, bảo đảm nguyên tắc dân chủ, khách quan. Danh sách người ứng cử đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, định hướng cơ cấu và có số dư cần thiết.

Theo báo cáo của Ủy ban Bầu cử thành phố, cơ cấu người ứng cử có nhiều điểm tích cực. Tiêu biểu như về tỷ lệ người ứng cử đại biểu Quốc hội tại các địa phương là nữ đạt 44,44%; đối với người ứng cử đại biểu HĐND thành phố, tỷ lệ nữ là gần 42%; và tỷ lệ nữ ứng cử đại biểu HĐND xã, phường đạt trên 44%. Đây là tỷ lệ cao, bảo đảm yêu cầu bình đẳng giới.

Tỷ lệ người ứng cử là người trẻ, đặc biệt ở cấp xã, đạt trên 33%. Tỷ lệ người ngoài Đảng ở cấp thành phố đạt gần 15%, ở cấp xã, phường đạt trên 18%, thể hiện việc mở rộng dân chủ, tạo điều kiện cho nhiều thành phần tham gia ứng cử.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Phương Thủy, điều quan trọng không chỉ là cơ cấu, tỷ lệ, mà là chất lượng thực chất của đại biểu. Việc lựa chọn phải bảo đảm những người trúng cử có đủ bản lĩnh, trí tuệ để tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia, địa phương; thực hiện quyền giám sát và truyền tải đầy đủ ý kiến, nguyện vọng của cử tri, đồng thời theo dõi quá trình giải quyết các kiến nghị của cử tri.

Hội nghị Hiệp thương lần thứ hai do Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Tiến Thắng (Hà Nội) tổ chức tháng 2 vừa qua. Ảnh Phạm Hùng

Theo ông Ngô Sách Thực, khi các hội nghị hiệp thương, tiếp xúc cử tri được tổ chức đúng luật, đúng tinh thần dân chủ; tiếng nói của nhân dân được lắng nghe đầy đủ; sự tín nhiệm được đo bằng thực chất chứ không phải hình thức, thì mỗi bước trong quy trình bầu cử không chỉ là thủ tục bắt buộc, mà trở thành cơ chế sàng lọc hiệu quả, góp phần củng cố niềm tin xã hội. Danh sách người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp của Thủ đô lần này bảo đảm yêu cầu nâng cao chất lượng đại biểu cơ quan dân cử, hướng tới mục tiêu lâu dài của các cuộc bầu cử dân chủ, nghiêm túc và thực chất.

Hiền Thu