Phát huy vai trò điều phối, tham mưu chiến lược về pháp chế và pháp lý đối ngoại của Bộ Ngoại giao

Năm 2025 cũng là lần đầu tiên Vụ LPQT được vinh dự giao nhiệm vụ điều phối, phục vụ Đoàn Thủ tướng Chính phủ tham dự Hội nghị Đại dương Liên hợp quốc lần thứ ba tại Nice (Pháp). Trong ảnh, Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Diễn đàn Tài chính và Kinh tế xanh của Hội nghị. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế (Vụ LPQT) là một trong 22 đơn vị giúp việc của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, thực hiện vai trò tổ chức pháp chế của Bộ Ngoại giao; tham mưu quản lý nhà nước về điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế; tư vấn pháp lý trong quan hệ đối ngoại. Công tác của Vụ LPQT luôn gắn bó chặt chẽ với hoạt động đối ngoại của Bộ, bám sát những yêu cầu phát triển của đất nước trong từng giai đoạn.

Năm 2025 là năm cuối thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế và chuẩn bị các điều kiện cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trên bình diện quốc tế, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; nhiều vấn đề toàn cầu, khu vực đặt ra yêu cầu mới đối với công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Vụ LPQT đã quán triệt sâu sắc, triển khai quyết liệt các chủ trương, quan điểm của Đảng, chỉ đạo của Lãnh đạo Nhà nước, Chính phủ và Lãnh đạo Bộ, chủ động, tích cực triển khai đồng bộ các mặt công tác, đạt nhiều kết quả thực chất, đóng góp trực tiếp vào quá trình thể chế hóa và tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Những dấu ấn nổi bật

Năm 2025 ghi nhận những hoạt động đối ngoại quan trọng đóng góp vào thành tựu của Việt Nam trong việc đề xuất và “nuôi” sáng kiến, để lại dấu ấn quan trọng trong nền chính trị và pháp lý toàn cầu. Việc Bộ Ngoại giao phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an tổ chức thành công Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội đánh dấu lần đầu tiên một địa danh của Việt Nam được gắn với một văn kiện pháp lý toàn cầu quan trọng của Liên hợp quốc. Lễ mở ký được đánh giá là một trong những sự kiện điều ước lớn nhất của Liên hợp quốc trong thập kỷ qua, đồng thời đặt nền móng cho một tiến trình hợp tác mới để đối phó với một thách thức của nhân loại, qua đó khẳng định uy tín, vị thế và vai trò chủ động của Việt Nam trong hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đó, năm 2025 cũng là lần đầu tiên Vụ LPQT được vinh dự giao nhiệm vụ điều phối, phục vụ Đoàn Thủ tướng Chính phủ tham dự Hội nghị Đại dương Liên hợp quốc lần thứ ba tại Nice (Pháp). Tại Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ đã có bài phát biểu quan trọng đại diện cho ASEAN và quốc gia; đồng thời chủ trì sự kiện bên lề về đồng bằng châu thổ trên thế giới. Việt Nam đã tích cực tham gia thảo luận tại Hội nghị, đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau như đồng chủ trì, diễn giả chính, báo cáo viên, đồng thời đưa ra nhiều cam kết tự nguyện về bảo tồn và sử dụng bền vững biển, thể hiện rõ trách nhiệm của một quốc gia ven biển, gắn phát triển với bảo vệ môi trường và tuân thủ luật pháp quốc tế.

Tọa đàm với chủ đề "Công ước Liên hợp quốc: Nền tảng bảo vệ chủ quyền và tăng cường chủ nghĩa đa phương" diễn ra trong khuôn khổ Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc LHQ về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), ngày 26/10. (Ảnh: Thành Long)

Với tư cách là đơn vị tham mưu trong quản lý nhà nước và đầu mối điều phối việc thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Vụ LPQT đã có nhiều đóng góp vào công tác của Bộ, trong đó có việc Đảng ủy Bộ Ngoại giao kiến nghị Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 56-CT/TW ngày 24/12/2025 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác ký kết và thực hiện các cam kết quốc tế. Chỉ thị đã kịp thời khắc phục những hạn chế đã được chỉ ra trong đánh giá việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện, xuyên suốt của Đảng đối với lĩnh vực công tác quan trọng này, coi đây là điều kiện then chốt để bảo đảm các cam kết quốc tế được ký kết và triển khai một cách thực chất, hiệu quả, phục vụ trực tiếp cho phát triển đất nước. Chỉ thị cũng đề ra những nhiệm vụ, giải pháp có tính hệ thống, toàn diện, từ hoàn thiện thể chế pháp luật, nâng cao chất lượng tham mưu, nghiên cứu đến đẩy mạnh công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý việc ký kết, thực hiện các cam kết quốc tế.

Cùng với đó, Bộ Ngoại giao với tư cách Cơ quan soạn thảo đã chủ trì xây dựng và trình Quốc hội thông qua trong cùng một kỳ họp hai văn bản pháp luật quan trọng gồm Nghị quyết số 250/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế và Luật số 137/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điều ước quốc tế. Nghị quyết số 250/2025/QH15 triển khai Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Luật số 137/2025/QH15 cụ thể hóa chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với yêu cầu thống nhất quản lý hoạt động đối ngoại, qua đó tạo thế và lực mới cho công tác đối ngoại trong giai đoạn tiếp theo.

Đồng thời, trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, Vụ LPQT cũng đã tham mưu để Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị định số 134/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đối ngoại và Nghị định số 177/2025/NĐ-CP sửa đổi các Nghị định trong lĩnh vực thỏa thuận quốc tế. Những nghị định này không chỉ kịp thời tháo gỡ các những vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp, tinh gọn bộ máy, mà còn tạo điều kiện chủ động, thuận lợi hơn nữa cho địa phương trong triển khai công tác đối ngoại.

Năm 2025 cũng ghi nhận một dấu mốc rất ý nghĩa trong công tác quản lý nhà nước về điều ước và thỏa thuận quốc tế với việc đưa vào vận hành công khai Cơ sở dữ liệu quốc gia về điều ước quốc tế. Việc công khai, minh bạch hóa thông tin về các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ tốt hơn công tác tra cứu, rà soát và thực thi cam kết quốc tế, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số trong tình hình mới, đồng thời chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ như chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới bấm nút khai trương Cơ sở dữ liệu quốc gia về điều ước quốc tế. (Ảnh: Quang Hòa)

Những thành tựu nêu trên là kết quả của sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Bộ và sự phối hợp, hỗ trợ chặt chẽ, hiệu quả của các đơn vị trong, ngoài Bộ cũng như cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Việc đạt được kết quả này cũng là nhờ việc phát huy bài học quan trọng của Vụ LPQT về đoàn kết, kỷ cương, kỷ luật cũng như đổi mới về tư duy, sáng tạo trong công việc. Đặc biệt, việc bố trí lực lượng, tổ chức công việc linh hoạt theo nhiệm vụ, huy động nguồn lực phù hợp với tính chất từng nhiệm vụ, tăng cường phối hợp liên ngành, chủ động tranh thủ trí tuệ của các cơ quan, đơn vị và chuyên gia trong và ngoài nước đã giúp Vụ LPQT hoàn thành các công việc được giao trong bối cảnh có sự biến động về nhân sự.

Tập thể Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế tại Lễ ký Công ước Hà Nội. (Ảnh: Thành Long)

Tiếp tục nỗ lực đóng góp để tạo đột phá

Phát huy những thành quả và kinh nghiệm đạt được trong năm 2025 và các năm trước, trong thời gian tới, Vụ LPQT xác định tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật về đối ngoại và nâng tầm công tác pháp lý đa phương, coi đây là khâu đột phá để tổ chức thực hiện hiệu quả đường lối đối ngoại của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Trọng tâm là nâng cao chất lượng công tác pháp chế, hoàn thiện thể chế; đẩy mạnh công tác pháp lý đa phương theo hướng chủ động, thực chất; nâng cao hơn nữa hiệu quả quản lý nhà nước về điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế; đồng thời chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ pháp lý có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên nghiệp, hiện đại, trình độ chuyên môn sâu.

Việc được công nhận là tập thể điển hình tiên tiến giai đoạn 2022-2025 là sự ghi nhận và đánh giá cao của Lãnh đạo Bộ và sự ủng hộ của các đơn vị trong Bộ đối với công việc của Vụ LPQT thời gian qua. Đây cũng là nguồn động viên lớn đối với từng cá nhân trong đơn vị để tiếp tục nỗ lực phấn đấu, phát huy sức mạnh và trí tuệ tập thể, tiếp tục khẳng định vai trò là đầu mối, cơ quan điều phối và tham mưu chiến lược của Bộ Ngoại giao trong lĩnh vực xây dựng pháp luật và luật pháp quốc tế, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế, Bộ Ngoại giao