Phát huy vai trò nòng cốt của MTTQ Việt Nam trong công tác hiệp thương

PV: Thưa bà, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 diễn ra ngay sau thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Bà đánh giá thế nào về ý nghĩa chính trị – xã hội của cuộc bầu cử lần này, đặc biệt trong việc củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và con đường phát triển của đất nước?

Bà Nguyễn Quỳnh Liên – Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội – Cơ quan UBTƯ MTTQ Việt Nam.

Bà Nguyễn Quỳnh Liên: Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp lần này diễn ra trong bối cảnh đặc biệt quan trọng, ngay sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Các quan điểm, chủ trương, quyết sách lớn được thông qua tại Đại hội XIV đang được toàn hệ thống chính trị khẩn trương triển khai vào thực tiễn. Cuộc bầu cử chính là bước tiếp nối quan trọng để hiện thực hóa những quyết sách đó bằng thiết chế quyền lực nhà nước, bằng đội ngũ đại biểu do nhân dân trực tiếp lựa chọn.

Đây là dịp để nhân dân trực tiếp thể hiện quyền làm chủ của mình, lựa chọn những người tiêu biểu nhất đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất là Quốc hội và cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương là HĐND các cấp.

Việc tổ chức thành công cuộc bầu cử tiếp tục khẳng định tư tưởng “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân” đã được các văn kiện của Đảng thể hiện xuyên suốt. Đây là hiện thực hóa sinh động quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân trong việc bầu ra những người đại diện cho mình tham gia vào cơ quan quyền lực cao nhất ở Trung ương và địa phương.

Ngay sau bầu cử, Quốc hội khóa XVI sẽ tiến hành kỳ họp đầu tiên để kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước. HĐND các cấp cũng sẽ tổ chức kỳ họp đầu tiên để kiện toàn bộ máy chính quyền địa phương nhiệm kỳ mới. Từ đó, các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng được thể chế hóa kịp thời, triển khai đồng bộ, hiệu quả trong thực tiễn.

Trong quá trình tổ chức bầu cử, vai trò của MTTQ Việt Nam được thể hiện như thế nào, thưa bà?

Theo Hiến pháp và các luật liên quan như Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, Luật MTTQ Việt Nam, MTTQ Việt Nam có vai trò đặc biệt trong công tác bầu cử, với 8 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nhiệm vụ then chốt là hiệp thương để lựa chọn, giới thiệu những người tiêu biểu ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp.

Công tác hiệp thương là khâu quyết định chất lượng đội ngũ đại biểu. MTTQ Việt Nam cùng các cơ quan liên quan rà soát kỹ các tiêu chuẩn, điều kiện, phẩm chất, năng lực, bản lĩnh chính trị của từng ứng viên, bảo đảm người được giới thiệu đủ đức, đủ tài, tiêu biểu, gắn bó với nhân dân.

Bên cạnh đó, Mặt trận còn có vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đầy đủ quyền và trách nhiệm của cử tri; tổ chức, hướng dẫn cử tri tham gia giám sát toàn bộ quá trình bầu cử; phối hợp kiểm tra, giám sát việc tổ chức bầu cử ở cả Trung ương và địa phương; tạo điều kiện để nhân dân trực tiếp tham gia giám sát thông qua hội nghị cử tri nơi cư trú, nơi công tác, niêm yết danh sách cử tri, vận động bầu cử…

Vậy thưa bà, so với các kỳ bầu cử trước, bối cảnh và yêu cầu đặt ra cho cuộc bầu cử lần này có những điểm mới gì nổi bật?

Có một số điểm mới rất đáng chú ý là thời điểm tổ chức bầu cử sớm hơn so với các kỳ trước, chỉ sau hơn 2 tháng kể từ khi Đại hội XIV của Đảng. Điều này thể hiện quyết tâm rất lớn trong việc sớm đưa các nghị quyết của Đại hội vào cuộc sống thông qua việc kiện toàn bộ máy nhà nước.

Cùng với đó, cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh cả nước vừa hoàn thành việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình mới. Nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp huyện thực hiện nay chuyển về cấp xã, khối lượng công việc của cấp xã tăng lên rất nhiều, trong khi phải đảm bảo tổ chức bầu cử đúng quy trình, dân chủ, công khai, minh bạch.

Một điểm mới nữa là việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai mạnh mẽ trong kỳ bầu cử này. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh điện tử được sử dụng để lập danh sách cử tri, tránh trùng lặp, bỏ sót; tổ chức hội nghị trực tuyến; tăng cường tuyên truyền trên nền tảng số… giúp công tác bầu cử khoa học, minh bạch, thuận lợi hơn.

Trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao về dân chủ, công khai, minh bạch, vai trò trung tâm của MTTQ Việt Nam trong công tác hiệp thương được thể hiện như thế nào, thưa bà?

Vai trò trung tâm của MTTQ Việt Nam trong công tác hiệp thương được thể hiện xuyên suốt, rõ nét và thực chất ở tất cả các khâu của quy trình bầu cử. Trong hiệp thương lần thứ nhất, Mặt trận cùng các cơ quan liên quan thống nhất cơ cấu, thành phần: đại diện các dân tộc, tôn giáo, phụ nữ, người trẻ, trí thức, doanh nhân, đội ngũ khoa học – công nghệ… phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, nhất là trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Trong hiệp thương lần thứ hai, Mặt trận phối hợp rất chặt chẽ với Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử các cấp để rà soát hàng nghìn hồ sơ ứng cử đại biểu Quốc hội và hàng trăm nghìn hồ sơ ứng cử đại biểu HĐND các cấp, kể cả hồ sơ tự ứng cử. Việc xem xét hồ sơ, lý lịch, tiêu chuẩn chính trị, đạo đức, uy tín xã hội của từng người được thực hiện nghiêm túc, khách quan.

Mặt trận tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với tất cả những người được giới thiệu ứng cử, bảo đảm sự đồng thuận của nhân dân. Chỉ những người đạt tỷ lệ tín nhiệm theo quy định mới được đưa vào danh sách hiệp thương lần thứ ba.

Ngày 2/2, Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ hai để thỏa thuận lập danh sách sơ bộ những người thuộc các cơ quan, tổ chức, đơn vị ở Trung ương được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Quang Vinh.

Vậy thưa bà, Mặt trận đã, đang và sẽ phát huy vai trò tập hợp, phản ánh dư luận xã hội như thế nào để bảo đảm danh sách ứng cử thực sự là kết quả của sự đồng thuận xã hội?

Việc lắng nghe, tập hợp, phản ánh ý kiến của nhân dân là chức năng rất quan trọng của Mặt trận. Chúng tôi đã thiết lập nhiều kênh tiếp nhận ý kiến, kiến nghị của cử tri, trong đó có việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng các nền tảng tiếp nhận phản ánh trực tuyến 24/7 từ Trung ương đến địa phương. Cử tri rất quan tâm đến công tác bầu cử, đặt nhiều câu hỏi về tiêu chuẩn đại biểu, quy trình hiệp thương, quyền và nghĩa vụ của cử tri. Sau khi tiếp nhận, Mặt trận các cấp đã kịp thời giải thích, hướng dẫn, tiếp thu đầy đủ.

Qua giám sát của Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và hệ thống Mặt trận, có thể thấy cử tri và nhân dân đồng tình, ủng hộ cao với công tác nhân sự lần này. Tại nhiều hội nghị cử tri nơi cư trú, tỷ lệ đồng thuận với người được giới thiệu ứng cử đạt rất cao, có nơi gần như tuyệt đối. Điều đó cho thấy công tác chuẩn bị nhân sự đã được thực hiện nghiêm túc, đúng quy trình, phát huy dân chủ, bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định; đồng thời phản ánh niềm tin, sự kỳ vọng của cử tri và nhân dân đối với những người được giới thiệu ứng cử.

Trong quá trình hiệp thương với khối lượng công việc đồ sộ, thời gian gấp rút và yêu cầu hết sức chặt chẽ, vậy trách nhiệm và sự tận tâm của cán bộ Mặt trận các cấp đã được thể hiện ra sao, thưa bà?

Kỳ bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh thời gian tổ chức các hội nghị hiệp thương được rút ngắn, trong khi khối lượng công việc không hề giảm so với các kỳ trước. Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ MTTQ Việt Nam các cấp, từ Trung ương đến địa phương.

Đặc biệt, trong điều kiện tổ chức bộ máy Mặt trận vừa được sắp xếp, kiện toàn, đội ngũ cán bộ có sự đan xen giữa những người giàu kinh nghiệm và lực lượng cán bộ mới, nhất là ở cấp cơ sở. Trước khối lượng công việc lớn, yêu cầu cấp bách, cán bộ Mặt trận đã phải làm việc với cường độ cao, phát huy tinh thần trách nhiệm, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn.

Công tác hiệp thương, đặc biệt là hiệp thương vòng hai và vòng ba, liên quan trực tiếp đến công tác nhân sự nên đòi hỏi sự thận trọng, chặt chẽ và khách quan. Việc tiếp nhận, rà soát hồ sơ, lý lịch trích ngang, kê khai tài sản của người ứng cử, cũng như xử lý các ý kiến phản ánh, kiến nghị, đơn thư và yêu cầu xác minh liên quan đến người ứng cử phải được thực hiện kỹ lưỡng, toàn diện, đúng quy định.

Bên cạnh đó, cán bộ Mặt trận còn phải nghiên cứu kỹ các văn bản của Đảng, pháp luật về bầu cử, các văn bản hướng dẫn của Trung ương và yêu cầu về công tác nhân sự sau bầu cử; từ đó tổng hợp, đánh giá, tham mưu và xây dựng đầy đủ hồ sơ, tài liệu trình Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam và Ban Thường trực Mặt trận các cấp trong quá trình hiệp thương.

Mục tiêu là cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, toàn diện, giúp việc xem xét, đánh giá nhân sự được khách quan, đúng quy định, không để lọt hoặc bỏ sót những vấn đề chưa phù hợp với quy định của Đảng, pháp luật hoặc những ý kiến, phản ánh chính đáng của cử tri và nhân dân.

Có thể nói rằng, để hoàn thành nhiệm vụ, cán bộ Mặt trận, đặc biệt là những người trực tiếp tham gia công tác chuẩn bị hội nghị hiệp thương đã phát huy cao độ tinh thần trách nhiệm, chuyên môn, kinh nghiệm và tâm huyết; đồng thời giữ vững sự chí công vô tư, nhất là trong bối cảnh có những hội nghị hiệp thương phải hoàn thành khối lượng công việc rất lớn trong thời gian ngắn.

Trân trọng cảm ơn bà!

Việt Hà (thực hiện)