Phát 'lệnh khẩn', Gia Lai tăng cường bảo vệ di sản văn hóa

Cây me cổ thụ trong vườn nhà Tây Sơn Tam kiệt thuộc quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Tây Sơn Tam kiệt

UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành công văn về việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương, chấn chỉnh công tác quản lý, bảo vệ, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh.

Cấm tự ý tháo dỡ, hạ giải và không “hợp thức hóa” sai phạm

Theo UBND tỉnh Gia Lai, thời gian qua, công tác tu bổ, phục hồi di tích tại Gia Lai từng bước gắn với phát triển du lịch và đời sống văn hóa địa phương. Tuy nhiên, qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện nhiều dự án vẫn còn tồn tại, hạn chế; một số trường hợp chưa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và quy trình chuyên ngành.

Việc thi công, hạ giải cấu kiện gốc, triển khai dự án hay lắp đặt thiết bị dịch vụ sai quy định đang tiềm ẩn nguy cơ làm tổn hại nghiêm trọng đến tính nguyên gốc, không gian và giá trị lịch sử của di sản.

Trước tình hình này, UBND tỉnh Gia Lai xác định bảo tồn phải được đặt lên hàng đầu; việc phát huy giá trị di sản phải gắn với bảo vệ tính nguyên gốc, tính toàn vẹn và giá trị lịch sử, văn hóa. Các cấp, các ngành không được vì yêu cầu tiến độ, giải ngân vốn, phát triển du lịch hay khai thác dịch vụ mà xem nhẹ các quy định pháp luật về di sản.

Tỉnh Gia Lai cũng yêu cầu các cơ quan, địa phương tuyệt đối không tự ý tháo dỡ, hạ giải, di dời, thay thế cấu kiện gốc hoặc làm thay đổi hiện trạng di tích khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện, thủ tục theo quy định. Đối với di tích xuống cấp nghiêm trọng, cần chủ động thực hiện ngay các biện pháp bảo vệ khẩn cấp và báo cáo cơ quan chuyên môn để xử lý.

Đặc biệt, UBND tỉnh Gia Lai nhấn mạnh việc đề cao trách nhiệm người đứng đầu, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi xâm hại di tích; tuyệt đối không hợp thức hóa các hành vi vi phạm đã xảy ra.

Tổng rà soát, thời hạn báo cáo “đếm ngược” từng ngày

Để chấn chỉnh tận gốc, UBND tỉnh Gia Lai đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị với mốc thời gian hoàn thành nghiêm ngặt.

Trong đó, Chủ tịch UBND cấp xã, phường phải chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác quản lý di tích được phân cấp. Trong vòng 15 ngày (kể từ ngày ban hành công văn), các địa phương phải hoàn thành kiểm tra hiện trạng, lập danh mục di tích, công trình, thiết bị và hoạt động dịch vụ thuộc phạm vi quản lý để báo cáo Sở VHTTDL.

Cây me cổ thụ trong vườn nhà Tây Sơn Tam kiệt thuộc quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Tây Sơn Tam kiệt

Đáng chú ý, Sở VHTTDL được giao chủ trì kiểm tra toàn diện trên phạm vi toàn tỉnh, tập trung vào các di tích đang thi công tu bổ hoặc có hoạt động dịch vụ. Đồng thời có trách nhiệm phân loại cụ thể các trường hợp đủ điều kiện, cần bổ sung hồ sơ hoặc có dấu hiệu vi phạm để kịp thời xử lý.

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ban hành công văn, Sở VHTTDL phải báo cáo UBND tỉnh kết quả rà soát bước đầu, danh mục các trường hợp cần xử lý, phương án khắc phục và đề xuất cơ chế quản lý, giám sát phù hợp.

Trong khi đó, hai đơn vị là Sở Xây dựng và Sở Tài chính được UBND tỉnh giao nhiệm vụ phối hợp kiểm tra việc tuân thủ quy định về đầu tư xây dựng, quản lý chất lượng công trình, sử dụng kinh phí, tài sản công và bảo vệ cảnh quan, môi trường tại các di tích; ưu tiên nguồn lực bảo tồn đối với các di tích xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ mất an toàn hoặc tổn thất giá trị gốc.

Bên cạnh công tác thanh tra, Gia Lai sẽ tiến hành xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý di tích toàn tỉnh, từng bước số hóa hồ sơ xếp hạng, khoanh vùng bảo vệ, hiện trạng bảo tồn và dự án đầu tư nhằm phục vụ công tác giám sát, công khai thông tin rộng rãi.

Công văn do UBND tỉnh Gia Lai ban hành cũng khẳng định, thủ trưởng các sở, ngành và Chủ tịch UBND cấp xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp trước UBND tỉnh nếu buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra hoặc chậm trễ trong việc xử lý các vi phạm về di sản trên địa bàn.