Phát triển 5G: Từ hạ tầng đến giá trị kinh tế bền vững

5G đã phủ sóng trên 90% dân số

Viettel sở hữu mạng 5G lớn nhất cả nước với 30.000 trạm, phủ đến 90% diện tích ngoài trời toàn quốc. Ảnh: Viettel

Dịch vụ 5G tại Việt Nam đã chính thức chuyển từ thử nghiệm sang triển khai trên diện rộng. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ dân số phủ sóng 5G đạt 90,2%, riêng Viettel có trên 30.000 trạm phát sóng. Tính đến tháng 3-2026, cả nước đạt 22,41 triệu thuê bao 5G.

Nhờ sự đầu tư mạnh mẽ vào việc phát triển hạ tầng, 5G đã góp phần thúc đẩy tốc độ internet Việt Nam, trong đó, các báo cáo quốc tế cho thấy, Việt Nam đã cải thiện vị trí đáng kể về tốc độ internet. Số liệu của Speedtest cho thấy, tháng 8-2026, tốc độ internet di động của Việt Nam vươn lên vị trí thứ 9 thế giới, tăng 1 bậc so với tháng trước. Nói một cách khác, 5G đã góp phần vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ viễn thông Việt Nam.

Một ví dụ nhỏ cho thấy, sự phát triển của dịch vụ 5G đem lại nhiều giá trị cho người dùng. Trên sàn thương mại điện tử Tiktok Việt Nam, 5G không chỉ kết nối thiết bị mà còn kết nối các ước mơ của những người nông dân. Chỉ bằng chiếc điện thoại có kết nối 5G, bà con ở vùng sâu vùng xa có thể livestream giới thiệu sản phẩm đến hàng triệu người dùng trên nền tảng cũng như người xem để tiêu thụ nông sản tới khắp cả nước. Nói cách khác, dịch vụ 5G thúc đẩy mô hình kinh doanh mới xuất hiện…

Hoạt động livestream bán hàng Việt đang tạo động lực đưa hàng Việt vươn xa. Ảnh: Bảo Trung

Thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, trong giai đoạn 2027-2030, ưu tiên của Việt Nam không chỉ là mở rộng mạng lưới mà tập trung tăng cường ứng dụng để tạo lợi ích kinh tế đo lường được. Việc phủ sóng và chất lượng mạng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Hiệu quả của 5G phải thể hiện qua việc nâng cao năng suất, cải thiện dịch vụ và tạo mô hình kinh doanh mới.

Sở dĩ như vậy, vì 5G sở hữu ba giá trị cốt lõi: Băng thông di động nâng cao hỗ trợ truyền dữ liệu lớn, video chất lượng cao và duy trì kết nối ở nơi đông đúc; độ trễ thấp với độ tin cậy cao; khả năng kết nối thiết bị mật độ lớn. Và những giá trị thực sự chỉ phát huy khi 5G được tích hợp vào các giải pháp kinh tế xã hội cụ thể. Do đó, trọng tâm cần chuyển mạnh sang ứng dụng trong công nghiệp, logistics, giao thông, nông nghiệp và y tế. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà mạng, doanh nghiệp công nghệ và các ngành kinh tế. Các nhà mạng phải cùng phát triển giải pháp theo yêu cầu khách hàng, còn cơ quan quản lý tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo và thử nghiệm.

Ứng dụng 5G vào phát triển kinh tế xã hội

VNPT chuyển đổi tập trung 3 trụ cột chiến lược: làm chủ hạ tầng số thông minh; dữ liệu và công nghệ lõi; tiên phong trong vai trò kết nối hệ sinh thái số quốc gia. Ảnh: VinaPhone

Về các bài toán ứng dụng 5G, ông Vũ Hoàng Hiếu, Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, ứng dụng 5G tại Việt Nam đang được thể hiện rõ nét qua bốn lĩnh vực chính.

Trước hết, trong công nghiệp sản xuất, mảng quan trọng nhất để áp dụng 5G thông qua thị giác máy tính kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) kiểm tra chất lượng, robot di động, xe tự hành, cảm biến bảo trì dự đoán và mạng 5G riêng. Giải pháp này giúp giảm thời gian dừng dây chuyền, nâng tỷ lệ phát hiện lỗi, cắt giảm chi phí và tăng tính linh hoạt. Các dự án thực tế tiêu biểu, như: Mạng 5G dùng riêng tại Xi măng Vicem Hoàng Mai, VinFast Hải Phòng, Toshiba tại Hải Phòng, dự án Petrogen và nhà máy thông minh của Foxconn.

Công an thành phố Hà Nội ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong giám sát giao thông, trật tự đô thị, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý không gian tầm thấp. Ảnh: Khánh Huy

Với lĩnh vực đô thị thông minh, giao thông và hạ tầng, 5G giải quyết bài toán giao thông nhờ camera AI phát hiện sự cố, giám sát dòng xe và truyền video độ phân giải cao về trung tâm điều hành. Hệ thống cảm biến này còn có thể giúp theo dõi ngập lụt, chất lượng không khí, giám sát tài sản đô thị và cảnh báo theo thời gian thực.

Trong phản ứng khẩn cấp, 5G giúp truyền hình ảnh từ thiết bị bay không người lái phục vụ tìm kiếm cứu nạn. Các dự án tiêu biểu gồm quan trắc giao thông cảng Lạch Huyện tại Hải Phòng, cửa khẩu thông minh Lào Cai, Lạng Sơn…

Ở lĩnh vực nông nghiệp thông minh, logistics và thương mại số, 5G giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm nội địa và xuất khẩu. Các mô hình tiêu biểu gồm chăn nuôi thông minh tại Tam Điệp (Ninh Bình), nông nghiệp an toàn tại Đà Lạt (Lâm Đồng), thủy sản thông minh tại Khánh Hòa (kết nối cảm biến dưới nước) và nghiên cứu kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu tại Đồng bằng sông Cửu Long cùng các vùng trồng cây ăn quả phía Bắc.

Hội chẩn, trao đổi chuyên môn y tế từ xa qua nền tảng số. Ảnh: Đỗ Duan

5G cũng được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế, giáo dục và du lịch. Chẳng hạn, trong y tế, 5G phục vụ khám chữa bệnh từ xa và kết nối thiết bị giữa các cơ sở y tế, minh chứng cho tiềm năng hỗ trợ chuyển đổi số toàn diện.

Cũng theo đại diện Cục Viễn thông, nhìn chung hạ tầng 5G tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng. Vì vậy, sau khi mở rộng hạ tầng, thách thức tiếp theo của Việt Nam là chuyển hóa hạ tầng thành ứng dụng thực tiễn. Mục tiêu trọng tâm giai đoạn 2027-2030 là đẩy nhanh tiến độ tạo ra các giá trị kinh tế có thể đo lường được từ hạ tầng này.

Trong chia sẻ mới đây, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long cho biết, thước đo quan trọng của 5G là giá trị thực tế mang lại. Cùng với khai thác 5G, việc chuẩn bị cho 5G-Advanced và nghiên cứu, chuẩn hóa 6G đang mở ra hướng đi mới.

Trong tương lai, mạng di động sẽ tích hợp sâu với trí tuệ nhân tạo, cảm biến và hệ thống thông minh. Việt Nam xác định phát triển hạ tầng viễn thông thế hệ mới phải gắn với nhu cầu nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực công nghệ trong nước. Việt Nam coi trọng hợp tác quốc tế, đồng thời mong muốn tăng cường sự tham gia của các doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu nội địa để nhân rộng những mô hình hiệu quả.