Chùa online thu hút giới trẻ, tiện ích công nghệ hay trào lưu giải trí?

Những ngày gần đây, các nội dung về “đi chùa online” xuất hiện trên nhiều nền tảng mạng xã hội, thu hút sự quan tâm và chia sẻ của người dùng, đặc biệt là giới trẻ. Thay vì trực tiếp đến chùa, người tham gia có thể trải nghiệm không gian mô phỏng, thực hiện một số nghi thức tâm linh bằng nhân vật ảo hoặc theo dõi các hoạt động tụng kinh, lễ Phật, giảng pháp qua hình thức trực tuyến. Xu hướng này mở ra cách tiếp cận mới với đời sống tinh thần, nhưng cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi về ý nghĩa thực sự của việc đi chùa trên môi trường số.

Tại Hàn Quốc, trò chơi mô phỏng trải nghiệm đến chùa mang tên Sansa thu hút sự chú ý lớn sau khi ra mắt. Theo thông tin được báo chí Hàn Quốc dẫn lại, trò chơi ghi nhận khoảng 600.000 lượt truy cập trong ba ngày đầu. Người tham gia có thể khám phá không gian chùa, thực hiện các hoạt động như lễ Phật, thắp hương và trải nghiệm một số nghi thức trong môi trường ảo. Sức hút của mô hình này cho thấy sự giao thoa ngày càng rõ giữa công nghệ, trò chơi trực tuyến và nhu cầu tìm kiếm trải nghiệm tinh thần của một bộ phận người trẻ.

Hình ảnh trên website đi chùa trực tuyến tại Hàn Quốc. Ảnh: MXH

Tại Việt Nam, một trong những sản phẩm được cộng đồng mạng chú ý là Niệm Phật Online, có địa chỉ tại https://s2.niemphat.online/. Đây là trò chơi 3D hoạt động trên trình duyệt, cho phép người dùng tạo nhân vật và di chuyển trong không gian mô phỏng khuôn viên chùa. Thông tin về trò chơi được chia sẻ trên các nền tảng mạng xã hội, kéo theo nhiều bình luận, hình ảnh và video ghi lại trải nghiệm của người tham gia.

Trong trò chơi, người dùng có thể vào chính điện, thực hiện thao tác lạy Phật, lần tràng hạt, tụng kinh, thiền định, thắp hương, dâng hoa hoặc thả hoa đăng. Bên cạnh các hoạt động mô phỏng nghi thức, trò chơi còn có những cơ chế quen thuộc của sản phẩm trực tuyến như nhiệm vụ, điểm danh, cấp độ, vật phẩm và bảng xếp hạng. Đáng chú ý, phần lưu ý của trò chơi nêu rõ điểm công đức chỉ là một chỉ số trong game, không phải thước đo công đức hay kết quả tu tập ngoài đời thực.

Sự hấp dẫn của những không gian này có thể đến từ tính mới lạ, khả năng tương tác và sự thuận tiện. Người dùng không cần di chuyển đến một ngôi chùa cụ thể mà vẫn có thể khám phá kiến trúc, thực hiện các thao tác mô phỏng hoặc trải nghiệm không gian được thiết kế mang màu sắc thanh tịnh. Với những người tò mò về công nghệ, đây còn là một hình thức giải trí có chủ đề khác biệt so với các trò chơi thông thường. Tuy nhiên, không nên chỉ từ số lượt truy cập, lượt chia sẻ hay mức độ lan truyền trên mạng xã hội để kết luận rằng người trẻ đang có sự chuyển biến sâu sắc trong đời sống tâm linh.

Một website “đi chùa online” do người Việt Nam xây dựng.

Cần phân biệt giữa trò chơi mô phỏng không gian chùa với hoạt động Phật giáo được tổ chức trên môi trường mạng. Các buổi livestream tụng kinh, lễ Phật, thỉnh chuông hay giảng pháp có thể giúp người ở xa tiếp cận nội dung tôn giáo, nhất là những người gặp khó khăn trong việc trực tiếp đến cơ sở thờ tự. Trong khi đó, trò chơi mô phỏng chủ yếu tạo ra trải nghiệm tương tác bằng hình ảnh và thao tác kỹ thuật số. Hai hình thức này có thể cùng sử dụng biểu tượng, nghi thức Phật giáo nhưng không đồng nhất về mục đích, nội dung và giá trị thực hành.

Trao đổi với báo chí chiều 2/11 tại TP Hồ Chí Minh về trào lưu đi chùa, niệm Phật trực tuyến, Hòa thượng Thích Huệ Thông, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Pháp chế Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cho biết sự phát triển của công nghệ đã đưa nhiều hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo lên môi trường mạng. Người dùng có thể theo dõi tụng kinh, nghe thuyết pháp, thực hành thiền định hoặc tiếp cận những nội dung hướng dẫn lễ Phật trực tuyến. Theo Hòa thượng, hình thức này mở thêm kênh tiếp cận Phật giáo trong đời sống số, song cần có sự hướng dẫn và quản lý để việc thực hành phù hợp với giáo lý và quy định pháp luật.

Cũng tại buổi trao đổi, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn, Phó Trưởng Ban Thường trực phụ trách chuyển đổi số, Ban Thông tin - Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nhấn mạnh hoạt động lễ Phật, thiền định trên không gian mạng không thể thay thế hoàn toàn việc trực tiếp trải nghiệm đời sống tâm linh tại các cơ sở tự viện. Theo Thượng tọa, nền tảng trực tuyến có thể hỗ trợ hướng dẫn thực hành, giúp người dùng tiếp cận thông tin, lắng nghe thuyết giảng và hình thành kiến thức cơ bản về Phật giáo; đồng thời là phương tiện để Giáo hội cung cấp thông tin chính thống đến cộng đồng.

Đáng chú ý, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn lưu ý hiện có một bộ phận lợi dụng các hoạt động này. Bên cạnh đó, một số người có tinh thần tích cực, mong muốn đóng góp nhưng chưa hiểu đầy đủ về Phật giáo, từ đó có thể đưa ra nội dung hoặc cách thực hành dẫn đến nhận thức chưa đúng. Giáo hội đang nỗ lực xây dựng nguồn thông tin chính thống, trong đó có mạng xã hội Phật giáo Butta, nhằm chủ động lan tỏa những nội dung có giá trị và hạn chế thông tin không chính thống. Những ý kiến này được Báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) ghi nhận trong bài viết “Đi chùa online có thể thay thế được tu học trực tiếp tại chùa?” đăng ngày 2/11/2026.

Đằng sau sự tiện lợi và mới lạ, việc đưa các hoạt động mang màu sắc tâm linh lên không gian số cũng đặt ra những vấn đề cần được nhìn nhận thận trọng. Trước hết là nguy cơ biến những giá trị vốn đòi hỏi sự thành kính thành một hình thức giải trí đơn thuần. Khi lễ Phật, thắp hương hay lần tràng hạt chỉ còn là những thao tác điều khiển nhân vật ảo, ranh giới giữa trải nghiệm văn hóa và trò chơi trực tuyến có thể trở nên mong manh.

Đáng chú ý, nguy cơ thương mại hóa niềm tin còn xuất hiện trên các nền tảng livestream. TikTok có cơ chế để người xem mua xu bằng tiền thật và sử dụng xu gửi quà tặng ảo cho nhà sáng tạo nội dung. Những món quà này có thể được quy đổi thành phần thưởng theo chính sách của nền tảng. Cơ chế tặng quà vốn được áp dụng với nhiều loại nội dung khác nhau, không riêng lĩnh vực tâm linh. Tuy nhiên, khi xuất hiện trong các phiên phát sóng liên quan đến chùa chiền, cầu an hay Phật giáo, việc kêu gọi quà tặng và ủng hộ tài chính cần được xem xét kỹ lưỡng về mục đích, tính minh bạch và cách thức sử dụng nguồn tiền.

Một website “đi chùa online” do người Việt Nam xây dựng.

Việc người xem tự nguyện đóng góp cho hoạt động tôn giáo, từ thiện hay các công việc thiện nguyện không phải điều đáng phê phán. Vấn đề nằm ở chỗ cần phân biệt rõ giữa đóng góp tự nguyện, minh bạch với việc khai thác sự chú ý và niềm tin của cộng đồng để tạo nguồn thu. Đặc biệt, những lời kêu gọi tặng quà, chuyển tiền hoặc gắn việc đóng góp với thông điệp cúng dường để cầu an, ban phước, may mắn cần được tiếp nhận thận trọng. Người tham gia có quyền biết ai là người tiếp nhận, khoản tiền được sử dụng vào mục đích gì và có cơ chế công khai, minh bạch hay không.

Bên cạnh đó, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nguy cơ giả mạo cơ sở Phật giáo, cá nhân có uy tín hoặc các hoạt động tôn giáo để kêu gọi quyên góp, trục lợi. Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam từng ban hành Thông báo số 100/TB-HĐTS ngày 9/3/2024, cảnh báo hành vi giả mạo, lợi dụng hình ảnh và hoạt động Phật giáo trên các nền tảng mạng xã hội để lừa đảo, trục lợi. Đây là cảnh báo chung về những rủi ro trên không gian mạng, không phải kết luận rằng trò chơi Niệm Phật Online có hành vi vi phạm.

Không thể phủ nhận internet giúp việc tiếp cận thông tin và các hoạt động Phật giáo trở nên thuận tiện hơn. Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể hỗ trợ chứ không thể thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại một ngôi chùa thực tế. Đi chùa không chỉ là nhìn thấy tượng Phật, nghe tiếng chuông hay thực hiện một vài thao tác trên màn hình, mà còn gắn với sự thành kính, quá trình tìm hiểu giáo lý và tu dưỡng bản thân.

Đi chùa online có thể là một trải nghiệm mới lạ, nhưng điều đáng quan tâm không phải là có bao nhiêu người cùng xuất hiện trong một ngôi chùa ảo hay một phiên livestream nhận được bao nhiêu quà tặng. Quan trọng hơn là người tham gia hiểu gì về những giá trị mình đang tiếp cận và liệu niềm tin tâm linh có đang bị biến thành công cụ thu hút lượt xem, tương tác và tiền bạc hay không.

Mời quý độc giả xem video: Đi chùa online cũng phải xếp hàng, ngôi chùa ảo gây sốt mạng xã hội I Gì thế nhỉ? - Nguồn: Youtube