Phát triển bệnh viện vệ tinh và y học gia đình: Đưa dịch vụ y tế chất lượng đến gần người dân

Đây là nhấn mạnh của GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia tại Hội nghị tổng kết công tác chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật, triển khai Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 và định hướng công tác y học gia đình, diễn ra chiều 6/7 tại Đà Nẵng.

GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia phát biểu.

Hướng tới hệ thống chăm sóc sức khỏe gần dân, liên thông và hiệu quả

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho rằng, mặc dù phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh và y học gia đình là hai nội dung khác nhau, song đều hướng tới một mục tiêu chung là tổ chức lại hệ thống chăm sóc sức khỏe theo hướng gần người dân hơn, liên thông hơn và hiệu quả hơn, giúp người dân được chăm sóc toàn diện từ phòng bệnh, điều trị đến phục hồi chức năng và theo dõi lâu dài.

Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; tổ chức quản lý, chăm sóc sức khỏe theo vòng đời; triển khai khám chữa bệnh theo nguyên lý y học gia đình và tăng cường kết nối, hỗ trợ giữa các cấp chuyên môn kỹ thuật, trước hết là y tế cơ sở.

"Một nền y tế hiện đại không chỉ được nhìn nhận qua năng lực của những bệnh viện chuyên sâu, mà trước hết phải được cảm nhận từ chính người dân: khi cần, họ được tiếp cận dịch vụ phù hợp, kịp thời, có chất lượng ngay tại nơi mình sinh sống; khi đã qua giai đoạn điều trị cấp tính, họ vẫn có nơi tiếp tục theo dõi, chăm sóc và đồng hành", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Chuyển giao kỹ thuật phải mang lại lợi ích thực chất cho người bệnh

Đánh giá kết quả giai đoạn 2020-2025, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn ghi nhận công tác chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, ông cho rằng giá trị của hoạt động chuyển giao kỹ thuật không nằm ở số lượng kỹ thuật được tiếp nhận mà phải được đo bằng hiệu quả thực tế.

"Câu hỏi quan trọng là người bệnh có được điều trị kịp thời ngay tại địa phương hay không, có giảm được những chuyến chuyển viện không cần thiết hay không", Thứ trưởng nói.

Từ yêu cầu đó, Quyết định số 1068 ngày 17/4/2026 phê duyệt Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 đã mở ra bước phát triển mới cho hệ thống khám chữa bệnh.

Đề án đặt mục tiêu phát triển bổ sung ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh, bảo đảm các bệnh viện vệ tinh triển khai được những kỹ thuật, gói kỹ thuật đã tiếp nhận; giảm ít nhất 20% số lượt người bệnh phải chuyển lên cơ sở chuyên môn kỹ thuật cao hơn hoặc cùng cấp, đồng thời mở rộng hỗ trợ chuyên môn từ xa trong toàn mạng lưới.

Theo Thứ trưởng, việc triển khai đề án phải bảo đảm thực chất. Luật Khám bệnh, chữa bệnh đã xác định nguyên tắc người bệnh cần được chuyển đến cơ sở phù hợp nhất với tình trạng bệnh, thay vì mặc nhiên dồn lên bệnh viện tuyến cao nhất. Sau điều trị chuyên sâu, người bệnh cần được trở về địa phương để tiếp tục phục hồi chức năng, quản lý bệnh mạn tính và theo dõi lâu dài.

Quang cảnh hội nghị.

Y học gia đình là nền tảng của chăm sóc sức khỏe liên tục

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, chính ở giai đoạn tiếp nối sau điều trị, y học gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Thứ trưởng khẳng định, y học gia đình không phải là xây dựng thêm một cấp y tế mới hay chỉ đơn thuần mở thêm phòng khám mang tên y học gia đình, mà là phương thức chăm sóc toàn diện, liên tục, lấy người dân và gia đình làm trung tâm, gắn kết giữa phòng bệnh, điều trị, phục hồi chức năng và theo dõi lâu dài.

Những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, ung thư sau điều trị hoặc người cao tuổi có nhiều bệnh nền đều cần được quản lý sức khỏe thường xuyên. Họ cần một bác sĩ hiểu rõ tiền sử bệnh, theo dõi việc dùng thuốc, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và biết chính xác thời điểm cần chuyển người bệnh lên tuyến chuyên môn cao hơn.

Để thực hiện được điều này, theo Thứ trưởng, y học gia đình phải được xây dựng trên nền tảng dữ liệu sức khỏe liên thông. Hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, dữ liệu khám chữa bệnh, dữ liệu bảo hiểm y tế cùng hệ thống kết nối giữa trạm y tế, phòng khám và bệnh viện phải bảo đảm thông tin người bệnh được liên tục, không bị gián đoạn khi chuyển tuyến.

Ba định hướng lớn trong giai đoạn tới

TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh thông tin về Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030.

Tại hội nghị, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, xác định đúng nhu cầu và lựa chọn đúng trọng tâm phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh. Mỗi địa phương có mô hình bệnh tật, điều kiện địa lý và nguồn lực khác nhau nên việc lựa chọn bệnh viện hạt nhân, bệnh viện vệ tinh và các gói kỹ thuật chuyển giao phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, tránh chạy theo phong trào.

Thứ hai, đổi mới công tác chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật theo hướng gắn với chất lượng, hiệu quả và khả năng duy trì sau chuyển giao. Mỗi gói kỹ thuật cần có lộ trình cụ thể, đi kèm đào tạo, giám sát, hội chẩn và đánh giá kết quả; chỉ khi kỹ thuật được triển khai thường quy, an toàn và phục vụ hiệu quả người bệnh tại địa phương thì mới được coi là chuyển giao thành công.

Thứ ba, khẩn trương hoàn thiện định hướng khám chữa bệnh theo nguyên lý y học gia đình. Theo đó, cần làm rõ vị trí, chức năng, chuẩn năng lực, chương trình đào tạo, danh mục kỹ thuật, mô hình chăm sóc tại nhà, cơ chế chuyển - tiếp nhận người bệnh, liên thông dữ liệu và thanh toán bảo hiểm y tế, bảo đảm vừa tạo điều kiện phát triển y học gia đình vừa giữ vững chất lượng chuyên môn và an toàn người bệnh.

Mục tiêu bổ sung ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh đến năm 2030

TS.BS Dương Huy Lương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh tham luận tại hội nghị.

Thông tin thêm tại hội, TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực quản trị và chất lượng dịch vụ; giảm quá tải bệnh viện, giảm chuyển viện; thu hẹp khoảng cách về chất lượng khám chữa bệnh giữa các vùng miền; đồng thời thúc đẩy chuyển giao kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và khám chữa bệnh từ xa.

Đề án đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể như phát triển bổ sung ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh; 100% bệnh viện vệ tinh tham gia đề án tiếp nhận và triển khai được các kỹ thuật đã chuyển giao; 100% nhân lực trực tiếp tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật được đào tạo, đào tạo lại và cập nhật chuyên môn phù hợp.

Bên cạnh đó, toàn bộ đội ngũ trực tiếp tham gia xử trí cấp cứu, bệnh nặng và các tình trạng nguy cơ cao cũng sẽ được đào tạo, hỗ trợ và giám sát chuyên môn; phấn đấu giảm ít nhất 20% số lượt chuyển người bệnh lên tuyến trên.

Phó Hiệu trưởng Trưởng Đại học Y Hà Nội Hồ Thị Kim Thanh báo cáo tại hội nghị.

Đề án cũng yêu cầu 100% bệnh viện hạt nhân và bệnh viện vệ tinh triển khai hệ thống kết nối hỗ trợ chuyên môn từ xa; đồng thời toàn bộ bệnh viện vệ tinh được cập nhật kiến thức về quản lý chất lượng, quản lý khám chữa bệnh, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn giao Cục Quản lý Khám, chữa bệnh chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương tiếp thu ý kiến để hoàn thiện kế hoạch triển khai Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh và hướng dẫn hoạt động khám chữa bệnh theo nguyên lý y học gia đình.

Thứ trưởng cũng đề nghị các Sở Y tế chủ động rà soát nhu cầu và năng lực từng địa phương; các bệnh viện hạt nhân phát huy vai trò dẫn dắt chuyên môn; các cơ sở đào tạo đổi mới chương trình theo chuẩn năng lực; đồng thời tiếp tục phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội nhằm tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế thanh toán, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người bệnh.

Các đại biểu tham dự hội nghị.