Phát triển đoàn viên: Từ phủ rộng đến đi vào chiều sâu

Khi con số không còn là đích đến duy nhất

Công đoàn phường Xuân Phương công bố và trao Quyết định thành lập 12 Công đoàn cơ sở, kết nạp 437 đoàn viên công đoàn đợt 1 năm 2026. Ảnh: PV.

Số liệu công bố đầu tháng 10 năm 2026 cho thấy, tính đến ngày 30-9-2026, các cấp Công đoàn Hà Nội đã tuyên truyền, vận động thành lập mới 2.027 công đoàn cơ sở (CĐCS), đạt 506,7% kế hoạch năm về thành lập CĐCS; kết nạp mới 100.310 đoàn viên, đạt 154,3% kế hoạch năm về phát triển đoàn viên được Tổng LĐLĐ Việt Nam điều chỉnh. Trong đó, 69.168 người gia nhập Công đoàn tại các đơn vị mới thành lập và 31.142 người được phát triển tại những đơn vị đã có tổ chức Công đoàn. Đặt trong bối cảnh Hà Nội triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, kéo theo sự điều chỉnh về địa bàn, tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống Công đoàn, đây là con số đáng ấn tượng.

Công đoàn phường Từ Liêm công bố Quyết định thành lập 35 Công đoàn cơ sở và kết nạp đoàn viên tháng 9 năm 2026. Ảnh: PV.

Điều đáng nói hơn là cách tạo ra sự tăng trưởng này. Thay vì chỉ giao chỉ tiêu rồi chờ kết quả, LĐLĐ thành phố đã sử dụng dữ liệu từ cơ quan Bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế để rà soát doanh nghiệp đủ điều kiện thành lập tổ chức Công đoàn; theo dõi tiến độ theo tuần, theo tháng; trực tiếp đôn đốc, hướng dẫn các Công đoàn xã, phường và Công đoàn các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp. Cách làm ấy cho thấy một chuyển động quan trọng: phát triển đoàn viên đang được đặt gần hơn với việc quản lý địa bàn và nhận diện doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bài toán của Công đoàn Hà Nội không còn đơn thuần là “có thêm bao nhiêu đoàn viên” hay “thành lập thêm bao nhiêu CĐCS”. Câu hỏi lớn hơn là những tổ chức mới được thành lập sẽ hoạt động thế nào, cán bộ Công đoàn có đủ năng lực để đại diện người lao động hay không, và người lao động có thực sự thấy lợi ích khi tham gia tổ chức hay không. Đó cũng là phép thử đối với hiệu quả của một cuộc vận động phát triển đoàn viên trên diện rộng.

Sát doanh nghiệp, gần người lao động

Lãnh đạo Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội và Công đoàn Các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội thăm, nắm bắt tình hình đời sống người lao động. Ảnh: PV

Thực tế từ các địa bàn có kết quả nổi bật cho thấy, phía sau những con số vượt chỉ tiêu không phải một công thức chung áp dụng cho mọi doanh nghiệp, mà là sự thay đổi trong cách tiếp cận.

Chủ tịch Công đoàn phường Từ Liêm Nguyễn Thị Hải Yến cho rằng một trong những yếu tố quan trọng là phải hiểu doanh nghiệp và lựa chọn cách tiếp cận phù hợp. Có doanh nghiệp cần được hướng dẫn cụ thể về thủ tục; có nơi cần làm rõ vai trò của Công đoàn và quyền lợi của người lao động. Điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại là điểm quyết định hiệu quả vận động. Bởi mỗi doanh nghiệp có một đặc điểm khác nhau, quan hệ lao động khác nhau, người sử dụng lao động và người lao động cũng có những mối quan tâm khác nhau.

Vì vậy, thay vì chỉ tuyên truyền theo cách chung, Công đoàn phường Từ Liêm phân công các ủy viên Ban Chấp hành trực tiếp nắm tình hình từng nhóm doanh nghiệp, từng địa bàn. Cán bộ phụ trách chủ động tìm hiểu, tiếp cận, tuyên truyền, vận động; với những đơn vị đông lao động nhưng số đoàn viên còn ít, cán bộ Công đoàn trực tiếp giải thích, hướng dẫn và làm rõ quyền lợi khi tham gia tổ chức.

Ở Công đoàn phường Kim Liên, cách làm cũng được tổ chức theo hướng phân loại đối tượng. Doanh nghiệp ngoài nhà nước, nhất là doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên, được xác định là nhóm trọng tâm để rà soát và vận động. Công đoàn phường triển khai khảo sát địa bàn, tiếp cận doanh nghiệp, người quản lý và người lao động; đồng thời phối hợp với chính quyền, MTTQ và các cơ quan liên quan. Doanh nghiệp được phân loại theo quy mô lao động, lĩnh vực hoạt động, tình trạng quan hệ lao động, mức độ ổn định và khả năng vận động thành lập CĐCS.

Tổ chức công đoàn tặng nước cho người lao động trong những ngày nắng nóng. Ảnh: NA.

Với doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, cách tuyên truyền cũng được điều chỉnh, tập trung vào những nội dung thiết thực như vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động, đối thoại và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ. Nhờ vậy, năm 2026, Công đoàn phường Kim Liên được giao thành lập 6 CĐCS, trong đó chỉ tiêu thành lập CĐCS tại doanh nghiệp có từ 20 đoàn viên trở lên là 3 đơn vị và chỉ tiêu theo quy định tại Điều 17 là 2 đơn vị. Công đoàn phường đã thành lập 36 CĐCS, đạt 600% chỉ tiêu.

Từ “phủ rộng” đến xây nền vững chắc

Theo Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hà Nội Nguyễn Văn Thắng, từ nay đến hết năm 2026, nhiệm vụ phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS được xác định là một trong những trọng tâm xuyên suốt của các cấp Công đoàn Thủ đô. Song, đợt thi đua cao điểm 90 ngày phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS công đoàn đang triển khai không chỉ hướng tới hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026, mà còn đặt yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng tổ chức, đổi mới phương thức tập hợp người lao động và xây dựng tổ chức Công đoàn ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Nói cách khác, nếu việc thành lập CĐCS là bước đầu tiên để tổ chức Công đoàn hiện diện trong doanh nghiệp, thì hoạt động sau thành lập mới quyết định tổ chức ấy có đứng vững hay không.

Vì vậy, để duy trì kết quả bền vững, tổ chức công đoàn cần tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động. Trước mắt, chủ động xây dựng kế hoạch, chuẩn bị sớm nguồn lực để tổ chức các hoạt động chăm lo thiết thực cho đoàn viên, người lao động dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027. Công tác chăm lo phải được triển khai từ sớm, hướng đến đúng đối tượng, nhất là những đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn, bị ảnh hưởng bởi việc làm, thu nhập hoặc các biến động cuối năm.

Cùng với đó, Công đoàn chủ động nắm bắt, dự báo tình hình quan hệ lao động cuối năm; tăng cường đối thoại, thương lượng tại cơ sở, phòng ngừa hiệu quả các cuộc ngừng việc tập thể, góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.

Song song đó, thành phố cũng yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động. Các lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho cán bộ Công đoàn xã, phường, đặc biệt là cán bộ CĐCS và Chủ tịch CĐCS ngoài khu vực nhà nước, sẽ được tổ chức nhằm nâng cao năng lực và kỹ năng tổ chức hoạt động tại cơ sở.Đây là hướng đi cần thiết khi địa bàn hoạt động được mở rộng và số lượng đoàn viên tăng nhanh. Một tổ chức có quy mô lớn hơn đồng nghĩa với yêu cầu quản lý, hướng dẫn, hỗ trợ và đại diện cũng lớn hơn. Phát triển đoàn viên vì thế không nên dừng ở việc “lấp đầy” những địa bàn còn trống tổ chức Công đoàn. Mục tiêu cuối cùng phải là thu hẹp khoảng cách giữa tổ chức và người lao động. Khi cán bộ Công đoàn thực sự nắm địa bàn, hiểu doanh nghiệp, gần người lao động; khi CĐCS mới thành lập có đủ năng lực hoạt động; và khi quyền lợi của đoàn viên được chăm lo bằng những việc cụ thể, tổ chức Công đoàn mới có thể tạo dựng sức hút bền vững.