Phát triển du lịch văn hóa Khánh Hòa trong kỷ nguyên mới - Kỳ 4: Động lực phát triển bền vững
Những kết quả ban đầu tuy còn khiêm tốn so với tiềm năng nhưng đã mở cánh cửa để tỉnh Khánh Hòa đưa ra các chính sách phát triển du lịch văn hóa phù hợp với đặc điểm, tình hình thực tế của địa phương. Từ tỉnh đến các xã, phường đang dành nhiều sự quan tâm hiện thực hóa các nghị quyết, chương trình hành động vào đời sống để bức tranh du lịch văn hóa thực sự trở thành nguồn lực đóng góp xứng tầm cho sự phát triển kinh tế - xã hội.
Festival Biển Khánh Hòa được định hướng phát triển thành sự kiện mang thương hiệu đặc trưng của tỉnh.
Để du lịch văn hóa phát triển toàn diện
Ngày 19-5, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80, ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đây được xem là kim chỉ nam hành động cho toàn tỉnh nhằm xây dựng và phát triển văn hóa Khánh Hòa; đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững; phát triển công nghiệp văn hóa trong thời gian tới. Tỉnh ủy yêu cầu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 4 - 5% GRDP của tỉnh; đến năm 2045, công nghiệp văn hóa trở thành một trong những động lực quan trọng của phát triển bền vững. Trong đó, phấn đấu đến năm 2035, công nghiệp văn hóa đóng góp tối thiểu 7% GRDP và đến năm 2045 đóng góp tối thiểu 10% GRDP của tỉnh. Đồng thời, hình thành hệ thống sự kiện, lễ hội, liên hoan văn hóa, nghệ thuật mang thương hiệu Khánh Hòa có quy mô khu vực, quốc tế để thu hút du khách trong nước và thế giới.
Theo ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, triển khai Chương trình hành động của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch thực hiện. Trong đó, quán triệt đầy đủ 8 quan điểm của Nghị quyết số 80 để thống nhất tư tưởng, nhận thức và hành động về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam; đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững. “Để tạo tiền đề cho phát triển du lịch, tỉnh đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phải phục hồi, bảo tồn các di sản văn hóa phi vật thể, nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một, cần được bảo vệ khẩn cấp; nâng cao chất lượng một số lễ hội truyền thống; số hóa 100% bảo vật quốc gia, di sản văn hóa phi vật thể; hoàn thành Đề án xây dựng Bảo tàng tổng hợp tỉnh và Trung tâm Biểu diễn nghệ thuật đa năng tỉnh. Tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh sẽ hình thành hệ thống sự kiện, lễ hội, liên hoan văn hóa, nghệ thuật đặc trưng, tiêu biểu trở thành sản phẩm du lịch có sức lan tỏa. Cùng với đó, tỉnh phấn đấu hình thành Trung tâm Biểu diễn nghệ thuật và thực hành trình diễn đương đại có tầm vóc khu vực, quốc tế. Đồng thời, phát huy hiệu quả Bảo tàng tổng hợp tỉnh trở thành điểm đến thường xuyên của khách du lịch”, ông Lê Văn Hoa cho biết.
Các bạn trẻ xem trình diễn làm gốm Chăm tại một hoạt động do Bảo tàng tỉnh tổ chức.
Trên cơ sở những định hướng mang tính chiến lược, đang tạo niềm tin về du lịch văn hóa sẽ trở thành đôi cánh góp phần thúc đẩy động lực tăng trưởng bền vững của tỉnh. Trong đó, vấn đề liên kết nâng cấp các sản phẩm du lịch văn hóa nổi trội của tỉnh thành thương hiệu quốc gia là điều được nhiều người quan tâm. Ông Vũ Văn Luật - đại diện Công ty Cổ phần Megacom quốc tế (TP. Hà Nội) cho biết, tỉnh Khánh Hòa cần xây dựng được các tour, tuyến du lịch về hành trình khám phá di sản văn hóa Chăm và định vị thương hiệu là trung tâm trải nghiệm văn hóa Chăm đặc sắc nhất Việt Nam. Cụ thể, từ Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar, kết nối với các cụm tháp Chăm khu vực phía nam gồm: Tháp Pô Klong Garai, Tháp Pô Rôme, Tháp Hòa Lai. Cùng với đó là kết nối đến làng gốm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp và các lễ hội đặc sắc của đồng bào Chăm như: Lễ hội Katê, Ramưwan, Rija Nưgar, Chabun..., tạo nên sản phẩm du lịch văn hóa mang tầm quốc gia.
Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, trên nền tảng những giá trị văn hóa biển, đảo đặc sắc, tỉnh cũng cần tập trung xây dựng sản phẩm lễ hội văn hóa biển, đảo Nha Trang - Khánh Hòa và định vị thương hiệu Festival Biển Khánh Hòa mang tầm quốc gia, quốc tế. Trong đó, sự kiện Festival Biển Khánh Hòa cần được nâng tầm và mở rộng quy mô tổ chức gắn liền với các không gian từ vịnh Nha Trang đến vịnh Vân Phong, Cam Ranh, Vĩnh Hy... Một di sản văn hóa khác mang tính đặc trưng của Khánh Hòa chính là nghề yến sào cũng cần được phát triển trong hoạt động du lịch. Không gian văn hóa yến sào Khánh Hòa được xem là biểu tượng thiên nhiên và tri thức bản địa nên cần tập trung đầu tư định vị thương hiệu là thủ phủ yến sào quốc gia. Để từ đó, di sản tri thức khai thác, chế biến yến sào Khánh Hòa đã tồn tại, phát triển trong gần 700 năm qua được vinh danh một cách thực chất.
Biểu diễn nghệ thuật tại VinWonders Nha Trang.
Hiện thực hóa khát vọng từ cơ sở
Việc phát triển du lịch văn hóa không chỉ có những kế hoạch, dự án lớn ở cấp tỉnh, nhiều địa phương cũng đã bắt đầu hành động. Những ngày này, xã Ninh Phước đang triển khai chuẩn bị tổ chức Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I, sẽ diễn ra từ ngày 10 đến 12-10. Đây là sự kiện nhằm thực hiện Chương trình hành động quốc gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm”; Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm giai đoạn 2025 - 2028 và những năm tiếp theo”. Đồng thời, cũng là hoạt động cụ thể nhằm thu hút khách du lịch. Đến với Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I, du khách có dịp tham gia vào nghi thức mở cửa đền thờ Pô Klong Can - một nghi lễ tín ngưỡng truyền thống quan trọng của đồng bào Chăm để tưởng nhớ, tri ân công đức vị tổ nghề gốm. Ngoài ra, còn có các hoạt động văn hóa, trải nghiệm và quảng bá du lịch đặc sắc khác. Ông Quảng Thúc Đoan - Chủ tịch UBND xã Ninh Phước cho biết: “Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I được tổ chức trong thời gian diễn ra Lễ hội Katê năm 2026 của đồng bào Chăm nhằm mang đến cho người dân, du khách thêm nhiều trải nghiệm phong phú, đa dạng, độc đáo. Đồng thời, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân thông qua các hoạt động dịch vụ phục vụ du khách. Đây cũng là hoạt động cụ thể của địa phương nhằm hiện thực hóa chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh về thực hiện Nghị quyết số 80”.
Cuối tháng 7 vừa qua, UBND xã Lâm Sơn tổ chức Lễ hội Trái cây - Ẩm thực với nhiều hoạt động như: Tham quan các gian hàng trái cây, nông sản, sản phẩm OCOP, thưởng thức ẩm thực địa phương, trải nghiệm tại các nhà vườn và các chương trình văn hóa, nghệ thuật... Lễ hội đã thu hút hàng nghìn lượt khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, khám phá và thưởng thức những hương vị đặc trưng cũng như bản sắc văn hóa địa phương. Qua đó, góp phần quảng bá tiềm năng, thế mạnh của địa phương, đồng thời mở ra những hướng phát triển mới trong tương lai.
Khán giả xem diễu hành xe hoa trong chương trình khai mạc Festival Biển Khánh Hòa năm 2026.
Có thể thấy, sau khi Nghị quyết số 80 được Bộ Chính trị ban hành, tỉnh Khánh Hòa đã dành sự quan tâm để hiện thực hóa những nội dung của nghị quyết vào thực tiễn địa phương. Trên cơ sở Chương trình hành động của Tỉnh ủy, kế hoạch của UBND tỉnh đã tạo ra nguồn xung lực quan trọng để các xã, phường soi chiếu, áp dụng cụ thể vào từng quyết sách, hoạt động nhằm đưa chủ trương của Trung ương, của tỉnh thực sự là động lực phát triển bền vững tại cơ sở. Những kế hoạch thực hiện nội dung liên quan đến Nghị quyết số 80 đã được các xã, phường ban hành là quyết tâm chính trị, định hướng quan trọng mang tính bền vững ở các địa phương. Ông Mẫu Thái Phương - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Khánh Sơn cho biết, thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh về phát triển du lịch văn hóa, xã Khánh Sơn sẽ tập trung bảo vệ và phát huy hiệu quả các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đã được ghi danh; các di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh, lễ hội truyền thống, dân ca, dân vũ, tri thức dân gian, nhạc cụ truyền thống, nghề thủ công truyền thống... Địa phương cũng phấn đấu xây dựng và hoàn thành Không gian văn hóa Raglai nhằm gắn công tác bảo tồn di sản văn hóa với phát triển du lịch bền vững và nâng cao đời sống cộng đồng.
Tại xã Vĩnh Hải, nhiều hộ dân đã có sự chủ động đầu tư các homestay, những khu du lịch sinh thái quy mô nhỏ để phục vụ du khách hiện tại, nhưng đây cũng là cách tạo nền tảng cho sự phát triển du lịch của địa phương trong tương lai. Ông Nguyễn Văn Thành (chủ một homestay) cho biết: “Nhờ có các hoạt động quảng bá và cung đường ven biển Nha Trang - Vĩnh Hy - Phan Rang thuận tiện nên du khách ở lại lâu hơn và được trải nghiệm phong phú hơn. Từ tham quan làng nho Thái An, trekking Vườn quốc gia Núi Chúa đến trải nghiệm câu cá, câu mực đêm ở vịnh Vĩnh Hy, tìm hiểu văn hóa làng chài... đều được du khách hào hứng đón nhận”.
Biểu diễn nghệ thuật tại Làng nghề Nha Trang Xưa.
Giáo sư, Tiến sĩ NGUYỄN CHÍ BỀN - nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam: Nội dung Chương trình hành động của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa về thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị vừa mang tính chiến lược, vừa phù hợp với đặc điểm, tình hình thực tiễn của địa phương. Các mục tiêu, chỉ số đưa ra đã thể hiện sự nghiên cứu kỹ và bám sát nội dung chỉ đạo của Nghị quyết số 80, đồng thời cho thấy tính khả thi cao khi triển khai vào điều kiện thực tiễn, hành động cụ thể. Với sự quan tâm đến vấn đề phát triển du lịch trên cơ sở khai thác giá trị di sản văn hóa cho thấy tầm nhìn, quyết tâm của tỉnh trong việc đưa du lịch văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng mới mang tính bền vững.
Còn ở xã Bác Ái Tây, chính quyền địa phương xác định rõ định hướng phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa người Raglai. Địa phương đang tập trung phát triển các dịch vụ lưu trú, ẩm thực bản địa như cơm lam, gà nướng, rượu cần và kết nối các trang trại, vườn cây ăn trái để mở rộng tour du lịch. Bên cạnh đó, xã Bác Ái Tây cũng đẩy mạnh quảng bá du lịch thông qua nền tảng số và các sự kiện lớn của tỉnh hoặc các bộ, ngành Trung ương tổ chức nhằm thu hút du khách.
Có thể thấy, từ nghị quyết đến hành động thực tiễn đang từng bước khắc họa nên bức tranh du lịch văn hóa của tỉnh Khánh Hòa ngày càng rõ nét, đa sắc. Đôi cánh du lịch văn hóa đang có những sự đan kết để xứng tầm là một trong những động lực phát triển bền vững của tỉnh trong tương lai. Diện mạo du lịch văn hóa Khánh Hòa trong kỷ nguyên mới đang được bắt đầu từ những việc làm của ngày hôm nay.
XUÂN THÀNH - NHÂN TÂM
Kỳ cuối:Để du lịch văn hóa Khánh Hòa "cất cánh"
