Phát triển hạ tầng số - nền tảng cho chuyển đổi số toàn diện

Mở rộng hạ tầng kết nối, đặt nền cho chuyển đổi số

Cuối năm 2025, ở xóm Lũng Nà, xã Cô Ba, sóng di động Viettel đã phủ sóng, điện thoại không còn “mất tín hiệu” trên đỉnh dốc, học sinh không phải đi tìm mạng để học bài, giáo viên có thể giảng dạy, xử lý công việc ngay trên môi trường số. Tín hiệu Internet len qua từng con dốc, từng mái nhà, kéo gần khoảng cách giữa vùng cao, vùng xa với thế giới bên ngoài. Từ một nơi từng “lõm sóng”, Lũng Nà đang chuyển mình bắt đầu từ hạ tầng số. Nhưng câu chuyện ấy không chỉ là một điểm sáng. Nó phản chiếu một vấn đề lớn hơn - hạ tầng số không chỉ mở đường, mà còn quyết định giới hạn của CĐS.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định rõ: Hạ tầng số là nền tảng thiết yếu, ngang tầm với các loại hạ tầng truyền thống. Tại tỉnh ta, định hướng này được cụ thể hóa bằng việc đầu tư mạnh mẽ hạ tầng viễn thông và dữ liệu. Mạng cáp quang đã phủ kín 100% các xã; hạ tầng viễn thông băng rộng được mở rộng với hơn 1.600 vị trí trạm và hàng nghìn trạm phát sóng di động; 5G được triển khai với 234 trạm tại các khu vực trung tâm và một số địa bàn cơ sở.

Hạ tầng dữ liệu được hình thành với trung tâm dữ liệu vận hành trên nền tảng điện toán đám mây, tạo nền tảng cho kết nối và chia sẻ thông tin giữa các ngành. Trong quá trình này, VNPT Cao Bằng và Viettel Cao Bằng là 2 lực lượng chủ lực. VNPT đầu tư gần 200 thiết bị mạng quang, phát triển hệ thống cáp với tổng chiều dài gần 4.500 km, phủ cáp quang đến 100% trung tâm xã, bảo đảm người dân có thể tiếp cận các dịch vụ Internet băng rộng, truyền hình số và các dịch vụ giá trị gia tăng.

Trong khi đó, Viettel duy trì và mở rộng mạng lưới với hàng nghìn trạm phát sóng. Hiện đơn vị đang vận hành khoảng 700 trạm 4G và 220 trạm 5G trên địa bàn tỉnh; việc bổ sung băng tần 4G 700MHz góp phần nâng cao chất lượng phủ sóng, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa. Những đầu tư này cho thấy một thực tế: phát triển hạ tầng số ở Cao Bằng không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà là lựa chọn chiến lược, tạo nền móng cho phát triển lâu dài.

Hạ tầng phát huy hiệu quả, tạo chuyển biến rõ trong chuyển đổi số

Khi hạ tầng được thiết lập, CĐS mang lại những kết quả cụ thể. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 79%, số hóa hồ sơ đạt 87,38%, cấp kết quả điện tử đạt 87,45%. Tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt gần 79%, giúp giảm đáng kể việc người dân phải cung cấp lại thông tin. Thanh toán trực tuyến đạt gần 60% với hàng chục nghìn giao dịch. Những con số này phản ánh một sự chuyển dịch rõ rệt: từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Không chỉ trong hành chính, hạ tầng số còn tạo tác động lan tỏa sang nhiều lĩnh vực. Trong kinh tế, doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể tiếp cận thị trường rộng hơn thông qua các nền tảng số. Trong nông nghiệp, người dân cập nhật thông tin thị trường, kỹ thuật sản xuất. Trong du lịch, hình ảnh địa phương được quảng bá trên không gian mạng.

Chủ tịch UBND xã Cô Ba Ma Thế Hiếu cho biết: Toàn xã hiện có 23 xóm, đến nay chỉ còn 6 xóm còn lõm sóng, trong đó 4 xóm chưa có điện lưới nên việc đầu tư hạ tầng còn khó khăn. Trước đây, khi chưa có sóng, việc liên lạc rất bất tiện, nhiều thông tin phải truyền đạt trực tiếp, người dân muốn làm thủ tục hay tiếp cận thông tin đều phải đi xa. Nay hạ tầng viễn thông được đầu tư, việc trao đổi thông tin thuận lợi hơn, cán bộ xử lý công việc nhanh hơn, người dân cũng từng bước tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, đời sống có nhiều thay đổi tích cực.

Hạ tầng số được đầu tư đã giúp học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Cô Ba tiếp cận môi trường học tập hiện đại.

Thu hẹp khoảng cách số, hoàn thiện hạ tầng cho Chuyển đổi số toàn diện

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng hạ tầng số trên địa bàn tỉnh còn những khoảng trống đáng kể. Toàn tỉnh hiện còn 69 thôn, xóm chưa có sóng hoặc sóng yếu, trong đó có 29 điểm chưa có điện lưới. Ở những khu vực này, CĐS gần như chưa thể bắt đầu, bởi ngay cả điều kiện kết nối cơ bản cũng chưa được bảo đảm. Từ thực tế này có thể thấy khoảng cách số không chỉ là vấn đề công nghệ mà là khoảng cách về cơ hội phát triển.

Riêng trong quý I/2026, Viettel Cao Bằng đã xử lý phủ sóng được 21/91 thôn, xóm lõm sóng, tương đương khoảng 625 hộ dân được cải thiện khả năng kết nối. Điều này cho thấy việc thu hẹp khoảng cách số đang được triển khai theo hướng thực chất, có lộ trình và kết quả cụ thể.

Thiếu tá Đào Duy Thái, Giám đốc Viettel Cao Bằng cho biết: Việc triển khai hạ tầng tại các khu vực dân cư thưa gặp nhiều khó khăn do chi phí đầu tư lớn, trong khi hiệu quả khai thác thấp. Đây là bài toán không chỉ của doanh nghiệp, mà cần có sự hỗ trợ từ cơ chế, chính sách để có thể mở rộng vùng phủ một cách bền vững.

Giám đốc VNPT Cao Bằng Nguyễn Chí Dũng khẳng định: Việc đầu tư vào các thôn lõm sóng không thể chỉ tính bằng hiệu quả kinh tế, mà cần đặt trong mục tiêu phát triển chung, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân.

Không chỉ dừng ở hạ tầng viễn thông, những hạn chế về thiết bị công nghệ tại cơ sở, về nhân lực số, về khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống… cũng đang là những rào cản khiến CĐS chưa thể phát triển đồng đều.

Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục mở rộng hạ tầng, mà là hoàn thiện hạ tầng theo hướng đồng bộ. Đó là đồng bộ giữa viễn thông và dữ liệu; giữa kết nối và nền tảng; giữa hạ tầng kỹ thuật và khả năng khai thác của người dân. Đó cũng là chuyển từ “có kết nối” sang “kết nối có giá trị”, từ “phủ sóng” sang “khai thác hiệu quả”.

Trong thời gian tới, việc xóa các điểm lõm sóng, đưa dịch vụ viễn thông đến những khu vực khó khăn nhất vẫn là nhiệm vụ trọng tâm. Nhưng cùng với đó, cần chú trọng nâng cao kỹ năng số cho người dân, hoàn thiện các nền tảng dùng chung, thúc đẩy kết nối và chia sẻ dữ liệu. Khi hạ tầng số được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, CĐS mới có thể lan tỏa thực sự, không chỉ ở khu vực trung tâm, mà đến từng thôn, xóm.