Phát triển kinh tế xanh từ lợi thế tự nhiên

Lào Cai là tỉnh miền núi có địa hình đa dạng, khí hậu phân hóa rõ rệt theo độ cao, tài nguyên rừng phong phú cùng nhiều hệ sinh thái đặc hữu. Đây là những điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển kinh tế theo hướng xanh, sinh thái và bền vững. Trong những năm qua, tỉnh đã từng bước khai thác hiệu quả các lợi thế tự nhiên, xác định đây là nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Hiện nay, độ che phủ rừng của Lào Cai đạt trên 60%, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Rừng không chỉ đóng vai trò điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, hạn chế thiên tai mà còn tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Trên cơ sở bảo vệ và phát triển rừng, tỉnh đã hình thành nhiều mô hình kinh tế dưới tán rừng như trồng dược liệu, phát triển lâm sản ngoài gỗ, kết hợp du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho người dân vùng cao.

Cùng với lâm nghiệp, nông nghiệp tiếp tục là trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xanh của tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, Lào Cai đã hình thành nhiều vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung với quy mô tương đối lớn.

Nông nghiệp Lào Cai đang chuyển dịch mạnh theo hướng sinh thái, hữu cơ và tuần hoàn. Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn, nông nghiệp hữu cơ được mở rộng; quy trình sản xuất chú trọng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, bảo vệ môi trường sinh thái.

Một số sản phẩm nông nghiệp chủ lực như chè, dược liệu, rau quả ôn đới đã xây dựng được thương hiệu, từng bước tham gia chuỗi cung ứng trong nước và xuất khẩu, nâng cao giá trị gia tăng.

Khẳng định vai trò của nông nghiệp sinh thái, đồng chí Trần Minh Sáng - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho rằng, phát triển kinh tế xanh là định hướng chiến lược xuyên suốt của tỉnh.

Việc khai thác lợi thế về đất đai, rừng và khí hậu phải đặt trong tổng thể bảo vệ môi trường, bảo tồn tài nguyên và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân; tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự bền vững khi gắn chặt với yếu tố sinh thái.

Phát triển kinh tế xanh không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện khu vực nông thôn. Giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu xây dựng nông thôn theo hướng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc.

Theo định hướng này, tỉnh tiếp tục chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái và tuần hoàn; phát triển sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Việc tổ chức sản xuất theo hướng liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, ổn định đầu ra và tăng thu nhập cho người dân.

Làm rõ định hướng trên, đồng chí Trần Minh Sáng nhấn mạnh: “Phát triển kinh tế xanh đòi hỏi chuyển mạnh từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa gắn với chuỗi giá trị. Liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo nền tảng cho nông nghiệp phát triển bền vững, giảm rủi ro và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu”.

Đối với cây chè - một trong những cây trồng chủ lực, đến năm 2030, Lào Cai duy trì diện tích khoảng 15.800 ha, tập trung cải tạo, thâm canh, nâng cao năng suất và chất lượng; đẩy mạnh áp dụng VietGAP, chè hữu cơ; nâng tỷ lệ chè xanh chất lượng cao, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu cao.

Cùng với chè, các vùng cây ăn quả tiếp tục được phát triển theo hướng tập trung, chuyên canh. Cây ăn quả ôn đới duy trì và phát triển với diện tích khoảng 6.050 ha; các loại cây như chuối, dứa, cây có múi được tổ chức sản xuất theo vùng, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Các vùng dâu tằm, dược liệu, rau và hoa được phát triển gắn với cơ sở chế biến và tiêu thụ, từng bước hình thành các chuỗi giá trị bền vững.

Đặc biệt, tỉnh chú trọng phát triển cây dược liệu theo hướng an toàn, bền vững, gắn với bảo tồn nguồn gen, du lịch sinh thái và chăm sóc sức khỏe. Toàn bộ diện tích dược liệu trong vùng quy hoạch được liên kết tiêu thụ, bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn và thực hành tốt trồng trọt, thu hái theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Song song với phát triển sản xuất, Lào Cai đẩy mạnh các mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng tại Sa Pa, Bắc Hà, Y Tý, Mường Hum. Qua đó, vừa nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, vừa tạo việc làm, đa dạng hóa sinh kế, cải thiện đời sống cho người dân nông thôn, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.

Lào Cai có tiềm năng lớn về khoáng sản với gần 300 mỏ, điểm mỏ thuộc 17 nhóm khoáng sản, nổi bật là apatit với trữ lượng lớn, cùng hơn 400 điểm mỏ vật liệu xây dựng thông thường. Bên cạnh đó, vị trí địa lý thuận lợi, khí hậu mát mẻ và cảnh quan thiên nhiên đặc sắc tạo điều kiện để tỉnh phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch.

Tuy nhiên, việc khai thác, sử dụng tài nguyên đất đai, khoáng sản và nguồn nước vẫn còn những hạn chế; ô nhiễm môi trường tại một số khu vực chưa được xử lý triệt để. Trước thực tế đó, tỉnh xác định bảo vệ môi trường là nhiệm vụ xuyên suốt, không tách rời trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Tỉnh đặt mục tiêu quản lý tài nguyên theo hướng chặt chẽ, đồng bộ; khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn tài nguyên; đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng sinh học và kinh tế tuần hoàn. Đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai, nước, khoáng sản và môi trường, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Đề cập đến vấn đề này, đồng chí Trần Minh Sáng cho rằng, quản lý, sử dụng hợp lý tài nguyên không chỉ tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước mà còn góp phần bảo đảm môi trường sống và sinh kế lâu dài cho Nhân dân. Phát triển kinh tế xanh là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, trong đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường giữ vai trò nền tảng.

Cùng với đó, tỉnh từng bước thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng các-bon thấp; tăng cường dự báo khí tượng - thủy văn, cảnh báo sớm thiên tai, giám sát biến đổi khí hậu và quản lý rủi ro, bảo đảm an toàn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Phát triển kinh tế xanh là lựa chọn chiến lược phù hợp với điều kiện thực tiễn và xu thế chung. Với “vốn tự nhiên” phong phú, định hướng đúng đắn và quyết tâm cao, Lào Cai đang từng bước xây dựng nền kinh tế xanh, nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và bền vững, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Đinh Viết Vinh