Phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 Lời giải cho bài toán quá tải và khoảng cách y tế

Bước đệm từ những đột phá chính sách

Có thể khẳng định, việc Bộ Y tế ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030” mới đây đã góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về các giải pháp đột phá bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Đề án đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: Phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh trở thành cấu phần quan trọng của hệ thống khám, chữa bệnh quốc gia. Trọng tâm của giai đoạn này là thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các vùng miền, tổ chức lại việc chuyển cấp chuyên môn hợp lý và giảm quá tải bền vững cho các bệnh viện tuyến trên.

Sự hợp tác toàn diện giữa Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và Trạm Y tế phường Vĩnh Hưng giúp người dân được thụ hưởng y tế chất lượng cao ngay tại cơ sở khám gần nhà. Ảnh: Như Ý

Đề án xác định lộ trình rõ ràng đến năm 2030 với những chỉ tiêu cụ thể: Phát triển bổ sung ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh trên toàn quốc; giảm ít nhất 20% số lượt người bệnh phải chuyển lên tuyến trên đối với các nhóm bệnh, kỹ thuật đã được chuyển giao; 100% nhân lực tham gia tiếp nhận kỹ thuật phải được đào tạo bài bản, 100% bệnh viện hạt nhân và vệ tinh triển khai hệ thống kết nối hỗ trợ chuyên môn từ xa (Telehealth)…

Điểm mới đáng chú ý là Đề án khuyến khích sự tham gia của các bệnh viện tư nhân có đủ năng lực. Trong danh sách 54 bệnh viện hạt nhân được phê duyệt, cùng với các "cánh chim đầu đàn" công lập như Bệnh viện Bạch Mai, Chợ Rẫy, Việt Đức, còn có sự góp mặt của các đơn vị tư nhân uy tín như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Vinmec Times City hay Gia An 115.

Đề án tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có tần suất chuyển tuyến cao và gánh nặng bệnh tật lớn. 18 chuyên khoa và lĩnh vực chuyên môn ưu tiên đã được xác định, bao gồm: Ung bướu, Tim mạch, Ngoại - Chấn thương, Sản, Nhi, Đột quỵ, Hồi sức cấp cứu và cả lĩnh vực mới như Dược lâm sàng.

Cơ chế "vệ tinh" giai đoạn này được vận hành dựa trên sự cam kết chặt chẽ. Bệnh viện hạt nhân không chỉ đào tạo mà phải bảo đảm sau chuyển giao, bệnh viện vệ tinh có thể tự thực hiện thường quy kỹ thuật đó một cách an toàn. Ngược lại, bệnh viện vệ tinh phải có lộ trình đầu tư cơ sở vật chất tương ứng và cam kết không chuyển bệnh nhân lên tuyến trên đối với những kỹ thuật đã được làm chủ.

Chuyển đổi số: "Cánh tay nối dài" của chuyên gia

Một trong những điểm nhấn của Đề án là việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin. Không chỉ dừng lại ở hội chẩn từ xa, Đề án thúc đẩy xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến (E-learning) chuyên khoa và bệnh án điện tử liên thông.

Bác sĩ Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai) khám tầm soát ung thư phổi cho người dân. Ảnh: BVCC

Đặc biệt, hình thức “hồi chuyển có hướng dẫn” được khuyến khích triển khai. Theo đó, người bệnh sau khi điều trị ổn định tại tuyến trung ương sẽ được chuyển về bệnh viện vệ tinh địa phương kèm theo phác đồ hướng dẫn chi tiết. Các chuyên gia tuyến trên vẫn tiếp tục theo dõi, tư vấn từ xa cho đến khi người bệnh xuất viện. PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khẳng định, điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho người dân mà còn tạo sự an tâm tuyệt đối khi điều trị gần nhà.

Để hiện thực hóa những mục tiêu trên, Đề án xác định nguồn kinh phí đa dạng từ ngân sách nhà nước, vốn tài trợ và các nguồn hợp pháp khác. Cụ thể, ngân sách trung ương tập trung cho các bệnh viện hạt nhân thuộc bộ, ngành thực hiện đào tạo, chuyển giao và mua sắm thiết bị. UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm bố trí ngân sách địa phương để các bệnh viện thuộc tỉnh tham gia Đề án. Bệnh viện tư nhân tự bảo đảm kinh phí khi tham gia mạng lưới.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các bệnh viện vệ tinh phối hợp chặt chẽ với cơ quan Bảo hiểm xã hội để bảo đảm các kỹ thuật sau chuyển giao được thanh toán bảo hiểm y tế, tạo nguồn lực tài chính bền vững để duy trì kỹ thuật tại chỗ.

Mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 kỳ vọng sẽ tạo nên một diện mạo mới cho y tế Việt Nam. TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phân tích: Khi năng lực y tế cơ sở được "vực dậy", tình trạng vượt tuyến sẽ giảm dần, áp lực tại các bệnh viện trung tâm ở Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh sẽ được giải tỏa tận gốc. Quan trọng hơn cả, Đề án hướng tới mục tiêu cao nhất: Vì sự hài lòng của người bệnh. Người dân, dù ở vùng sâu vùng xa hay khu vực khó khăn, đều có quyền và cơ hội được thụ hưởng những dịch vụ y tế chất lượng cao, công bằng, hiệu quả nhất.