Phát triển mô hình nuôi lợn an toàn sinh học để thoát nghèo của bà con người Dao

Ba mươi hai đêm sáng đèn

Khi hoàng hôn buông xuống đánh dấu một ngày lao động vất vả kết thúc, hành trình đi tìm tri thức thoát nghèo, làm giàu bền vững của người dân thôn Lân Luông (xã Thiện Hoà, tỉnh Lạng Sơn) mới chính thức bắt đầu.

Giữa nhiều học viên tuổi trung niên nổi bật lên là gương mặt của cô gái trẻ Bàn Phương Thảo.

Lớp học nghề ở thôn Lân Luông xã Thiện Hoà, tỉnh Lạng Sơn.

Sinh ra và lớn lên ở Lân Luông, là người dân tộc Dao, từ nhỏ Bàn Thị Phương Thảo đã thấm thía cuộc sống thiếu thốn, bấp bênh và khát vọng vươn lên của con người vùng cao.

Chính bởi lý do đó mà ở tuổi 23 khi hầu hết thanh niên cùng quê tìm việc làm tại thành phố lớn, các khu công nghiệp Thảo đã chọn gắn bó với thôn bản.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với Thảo việc tiếp tục chấp nhận cách làm kinh tế cũ đã lạc hậu, kém hiệu quả. Ngược lại, là một người trẻ năng động, cô luôn nuôi khát khao tìm kiếm lối đi mới, tương xứng với tiềm năng sẵn có của địa phương. Một trong những đòn bẩy mà cô chú ý tới là truyền thống làm nông, chăn nuôi lợn của bà con.

“Nhiều năm qua, gia đình tôi vẫn nuôi lợn nhưng chỉ duy trì chăn nuôi lợn quy mô nhỏ lẻ từ 3 tới 5 con mỗi lứa chứ không nhằm đến mục tiêu kinh tế. Mọi công đoạn chăm sóc đều dựa vào kinh nghiệm truyền đời, thiếu quy chuẩn bài bản nên trước đó tôi rất sợ rủi ro dịch bệnh, thua lỗ nếu đầu tư mở rộng. Khi xác định sẽ xây dựng công việc này thành mô hình phát triển kinh tế ổn định cho gia đình, tôi hiểu bản thân nhất thiết phải học để có kiến thức bài bản”, Bàn Phương Thảo nói.

Khóa đào tạo nghề chăn nuôi lợn do Trung tâm GDNN – GDTX Bình Gia (Lạng Sơn) tổ chức chính là cơ hội để cô chạm tới mục tiêu.

Dù chỉ diễn ra trong 32 ngày, lớp học đã thu hút khá đông bà con quan tâm, có 35 người đăng ký tham dự. Đáng chú ý, chương trình giảng dạy được thiết kế kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành, bám sát thực tế chăn nuôi.

Học viên được hướng dẫn phương pháp lựa chọn con giống, kỹ thuật xây dựng chuồng trại, quy trình chăm sóc qua từng giai đoạn phát triển của lợn, cách cho ăn, nhận biết và phòng ngừa một số bệnh.

Theo chị Bàn Phương Thảo đánh giá, đây là những kiến thức thiết thực, gần gũi với nhà nông, nhờ các thầy cô truyền đạt bằng hình ảnh minh hoạ trực quan nên càng thêm dễ hình dung.

“Điểm nào chưa rõ, học viên đều có thể hỏi lại và giáo viên sẽ kiên nhẫn giải thích ngay. Từ những ngày đầu còn hơi bỡ ngỡ, tôi dần có thêm hứng thú, tham gia thảo luận với thầy cô, bà con để cùng chia sẻ bài học và kinh nghiệm. Mỗi nội dung được đưa vào bài đều gắn với điều kiện chuồng trại, đàn lợn cụ thể nên học xong tôi có thể áp dụng ngay tại gia đình”, Thảo cho hay.

Gia đình chị Bàn Phương Thảo tận dụng bột cám gạo làm thức ăn cho lợn.

Tự tin cùng tư duy làm kinh tế mới

Hành trang quý giá nhất của Thảo cùng nhiều bà con khác sau khi rời lớp học không nằm ở khối lượng kiến thức ghi nhớ được, mà là sự tự tin và tư duy làm kinh tế hoàn toàn mới.

Thay vì giữ thói quen chăn nuôi tự phát, cảm tính, cô chuyển sang phương thức chăn nuôi chủ động và chú trọng quy trình khoa học. Trong đó, có thể vận dụng kinh nghiệm truyền đời nhưng cần nắm chắc nguyên do vì sao phải làm như vậy, làm thế nào cho đúng và an toàn.

Đơn giản như câu chuyện thức ăn cho lợn, trước đây Thảo quen “có gì cho ăn nấy” mà không quan tâm tỷ lệ, nhu cầu của vật nuôi khác nhau theo từng giai đoạn. Hiện tại, cô đã biết cách phối trộn ngô và cám gạo theo tỷ lệ phù hợp.

“Đây là nguồn phụ phẩm nông nghiệp mà hầu hết các gia đình ở nông thôn sẵn có. Tận dụng đúng cách không chỉ giúp kiểm soát nguồn gốc thức ăn, đảm bảo dinh dưỡng mà còn tiết kiệm chi phí đáng kể”, Thảo phấn khởi nói.

Về chuồng trại, cô chủ động lau chùi, vệ sinh dụng cụ và thực hiện phun khử trùng định kỳ để triệt mầm bệnh từ sớm. Ngoài ra, sau quá trình học nghề chị biết được mỗi biểu hiện bệnh lại có nguyên nhân khác nhau, vì vậy không thể suy đoán hay tự ý mua thuốc chữa trị theo mẹo dân gian kém hiệu quả, dẫn đến bệnh kéo dài hoặc ảnh hưởng đến đàn.

Thay vào đó, cần quan sát triệu chứng; kiểm tra các yếu tố liên quan như thức ăn, nước uống, chuồng trại; chủ động cách ly con bệnh và tìm đến cán bộ thú y hoặc giáo viên dạy nghề để được tư vấn. Xuất phát từ những thay đổi nhỏ, cơ bản nhất nhưng Thảo dần dần khắc phục lúng túng, quản lý đàn ngày một thành thạo.

Khi đã có nhiều kinh nghiệm và tích lũy đủ vốn, cô mạnh dạn cải tạo chuồng nuôi và quyết định tái đàn với quy mô từ 10 đến 20 con – gấp 4 lần so với trước đây.

Đặc biệt, hiểu rõ phòng bệnh quan trọng hơn chữa bệnh nên Thảo chọn hướng đi nuôi lợn thịt thương phẩm an toàn sinh học có nguồn giống tốt, đồng đều, được kiểm định rõ ràng. Nhờ thực hiện quy trình nên bước đầu đàn lợn phát triển rất ổn định, khỏe mạnh và ăn uống tốt.

“Tôi xác định sẽ làm từng bước, vừa nuôi vừa theo dõi hiệu quả, tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm để tạo tiền đề mở rộng quy mô”, Bàn Phương Thảo chia sẻ về định hướng tương lai.

Khởi đầu chỉ từ một chuồng nuôi nhỏ với vài con lợn, nhưng bằng sự kiên trì, làm việc đúng kỹ thuật và định hướng rõ ràng, cô gái người Dao ấy đang từng bước nâng cao thu nhập cho gia đình.

Mặt khác, câu chuyện của Thảo còn là nguồn cảm hứng cho nhiều bạn trẻ vùng nông thôn mạnh dạn học nghề, ứng dụng khoa học kỹ thuật để vươn lên làm giàu trên chính quê hương mình.