Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy ứng dụng khoa học

Thiếu nhân lực chất lượng cao

Công nhân Công ty Cổ phần Hóa chất Việt Trì đều được đào tạo trước khi tham gia vào các quy trình sản xuất. Ảnh tư liệu - minh họa: Trung Kiên/TTXVN.

Theo Sở Nội vụ tỉnh, sau hợp nhất dân số toàn tỉnh trên 3,7 triệu người, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên chiếm khoảng 50,5% dân số; lao động đang làm việc chiếm khoảng 98,6% lực lượng lao động trong độ tuổi. Các doanh nghiệp đang hoạt động sử dụng khoảng 700.000 lao động. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 73,3%; trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 34,6%, tăng 3% so với năm 2021. Cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, với khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản còn 20,8%; công nghiệp và xây dựng chiếm 45%; dịch vụ 34,3%.

Chất lượng và hiệu quả sử dụng lao động từng bước được cải thiện. Năm 2025, tỷ lệ thất nghiệp giảm còn 1,5%; năng suất lao động xã hội bình quân đạt gần 224 triệu đồng/người. Bình quân mỗi năm, toàn tỉnh giải quyết việc làm cho khoảng 57.900 lao động. Những kết quả này góp phần ổn định đời sống người dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo nền tảng nhân lực cho phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị hóa.

Tuy nhiên, thị trường lao động Phú Thọ đang có những điểm nghẽn về chất lượng và cơ cấu. Khu vực ngoài nhà nước còn thiếu lao động có tay nghề cao, nhân lực kỹ thuật và chuyên môn sâu. Một bộ phận lao động dịch chuyển đến các địa phương có mức lương, phúc lợi và điều kiện làm việc hấp dẫn hơn. Chất lượng đào tạo nghề chưa theo kịp nhu cầu thị trường; nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn hạn chế. Một bộ phận người lao động thiếu kỹ năng mềm, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động và khả năng thích ứng với công nghệ mới.

Đối với khu vực công, chất lượng đội ngũ chưa đồng đều giữa các địa bàn; một số lĩnh vực chuyên môn sâu còn thiếu nhân lực chất lượng cao. Một bộ phận cán bộ hạn chế về ngoại ngữ, công nghệ thông tin và kỹ năng số. Chính sách thu hút, giữ chân nhân tài chưa đủ sức cạnh tranh. Trong lĩnh vực giáo dục, địa phương đang trong tình trạng thiếu giáo viên tập trung ở một số môn như: Ngoại ngữ, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật, Giáo dục Quốc phòng và An ninh và các môn liên môn. Mạng lưới trường lớp tại miền núi, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa đồng bộ, gây khó khăn trong bố trí, sử dụng đội ngũ. Cùng với đó, trong lĩnh vực y tế, số lượng bác sĩ và nhân lực y tế chất lượng cao vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; cơ cấu nhân lực giữa các chuyên ngành còn mất cân đối, trong khi việc thu hút nhân lực giỏi về tuyến cơ sở, vùng sâu, vùng xa còn khó khăn...

Đưa đào tạo đến gần hơn với nhu cầu

Trước thực tế này, Phú Thọ xác định nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, linh hoạt, hiệu quả là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên và lâu dài. Một trong những giải pháp trọng tâm là đổi mới đào tạo theo nhu cầu thị trường. Tỉnh định hướng chuyển mạnh từ đào tạo theo năng lực cung ứng của cơ sở đào tạo sang đào tạo theo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thị trường lao động và nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.

Theo đó, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở đào tạo được tăng cường liên kết trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đào tạo lại, đào tạo nâng cao, đánh giá kỹ năng và tuyển dụng. Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia đào tạo theo đơn đặt hàng, tiếp nhận học sinh, sinh viên thực hành, thực tập và phối hợp tuyển dụng sau đào tạo. Hiệu quả đào tạo từng bước được đánh giá thông qua tỷ lệ có việc làm, thu nhập của người lao động và mức độ đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp.

Tỉnh ưu tiên đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực có nhu cầu lớn như: công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ số, logistics, du lịch và dịch vụ chất lượng cao, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, dịch vụ hiện đại, chăm sóc sức khỏe và chăm sóc người cao tuổi. Đồng thời, địa phương chú trọng đào tạo lại, đào tạo nâng cao cho người lao động bị mất việc, có nguy cơ mất việc hoặc cần chuyển đổi nghề do chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tự động hóa và ứng dụng công nghệ mới.

Đồng thời, tỉnh thúc đẩy tạo việc làm trong những ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, sử dụng công nghệ tiên tiến như công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ, logistics, kinh tế số, thương mại điện tử, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, dịch vụ chất lượng cao và nông nghiệp công nghệ cao. Phú Thọ ưu tiên thu hút các dự án công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nhiều việc làm có chất lượng, năng suất, thu nhập cao. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực trực tiếp nâng cao năng suất. Tỉnh đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và nền tảng số trong sản xuất, kinh doanh, quản trị doanh nghiệp, cung cấp dịch vụ công và quản lý thị trường lao động; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và mô hình quản trị.

Phú Thọ tập trung xây dựng thị trường lao động dựa trên dữ liệu. Tỉnh định hướng xây dựng, hoàn thiện và cập nhật cơ sở dữ liệu lao động, việc làm; kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu về dân cư, bảo hiểm xã hội, giáo dục, đào tạo và đăng ký doanh nghiệp. Công tác thu thập, phân tích, dự báo nhu cầu nhân lực và kỹ năng nghề theo ngành, lĩnh vực, địa bàn được đổi mới nhằm phục vụ hoạch định chính sách, đào tạo và điều tiết thị trường.

Trung tâm Dịch vụ việc làm được định hướng nâng cao chất lượng hoạt động, đa dạng hóa các hình thức giao dịch việc làm, tổ chức giao dịch lưu động tại địa bàn có nhiều doanh nghiệp và phát triển sàn giao dịch việc làm trực tuyến. Tỉnh đồng thời tăng cường kết nối cung - cầu lao động giữa các địa bàn trong tỉnh và với các tỉnh, thành phố khác, hỗ trợ người lao động tìm kiếm việc làm phù hợp và doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhân lực.

Để giữ chân lao động, nhất là lao động có kỹ năng, Phú Thọ nghiên cứu chính sách hỗ trợ người lao động ngoài tỉnh đến làm việc, tạo điều kiện tiếp cận nhà ở, y tế, giáo dục, đào tạo, văn hóa và các dịch vụ thiết yếu. Tỉnh nghiên cứu chính sách thu hút, sử dụng và trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học, lao động có trình độ và kỹ năng cao; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho đào tạo, đào tạo lại và phát triển kỹ năng người lao động.

Theo ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, việc đồng bộ các giải pháp về đào tạo, thu hút và sử dụng nhân lực với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và hoàn thiện thị trường lao động được kỳ vọng tạo chuyển biến rõ hơn về năng suất lao động. Qua đó, tỉnh từng bước hình thành lực lượng lao động có kỹ năng, kỷ luật, tác phong công nghiệp, thích ứng với công nghệ mới, tạo thêm việc làm có năng suất và thu nhập cao; góp phần nâng năng lực cạnh tranh và thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.