Phẫu thuật bằng robot: Lợi ích và rào cản

Robot được sử dụng để cắt bướu thận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM

Rào cản chi phí, pháp lý

Chi phí một ca phẫu thuật robot tại Việt Nam cao hơn rất nhiều so với mổ nội soi hoặc mổ mở truyền thống. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá đầu tư hệ thống robot, chi phí bảo trì, dụng cụ tiêu hao chuyên dụng và đào tạo nhân lực. Phần lớn chi phí này chưa được bảo hiểm y tế chi trả, khiến người bệnh phải tự thanh toán, làm hạn chế khả năng tiếp cận của nhiều đối tượng. Trong khi đó, Bệnh viện tư nhân có lợi thế linh hoạt trong quyết định mua sắm, lựa chọn nhà cung cấp robot và xây dựng gói dịch vụ phù hợp, song lại chịu áp lực hoàn vốn lớn do chi phí đầu tư ban đầu cao. Ngược lại, bệnh viện công dù có đội ngũ chuyên môn mạnh và nhu cầu điều trị lớn, lại gặp nhiều khó khăn trong công tác đấu thầu, đấu giá robot. Việc xây dựng tiêu chí kỹ thuật, thẩm định giá và phê duyệt nguồn vốn cho thiết bị công nghệ cao còn vướng nhiều rào cản pháp lý, khiến quá trình triển khai kéo dài.

Phương pháp phẫu thuật bằng Robot là bước tiến quan trọng trong kỹ thuật mổ ít xâm lấn, mang lại hiệu quả cao cho người bệnh

So với phẫu thuật mổ mở và phẫu thuật nội soi truyền thống, phẫu thuật robot mang lại nhiều ưu thế vượt trội. Hệ thống hình ảnh 3D độ phân giải cao, khả năng phóng đại nhiều lần và góc nhìn linh hoạt giúp phẫu thuật viên quan sát rõ từng cấu trúc giải phẫu nhỏ nhất. Các cánh tay robot có nhiều bậc tự do, mô phỏng chính xác chuyển động của cổ tay con người nhưng ổn định hơn, loại bỏ hoàn toàn rung tay, cho phép thao tác tinh tế trong những không gian hẹp và sâu. Các thế hệ robot mới đã tích hợp công nghệ phản hồi lực, giúp phẫu thuật viên "cảm nhận" mô và tạng tốt hơn, hạn chế tổn thương không cần thiết.

Trong phẫu thuật ung thư, robot không chỉ giúp cắt bỏ khối u chính xác hơn mà còn hỗ trợ đảm bảo các nguyên tắc ung thư học, đặc biệt là đạt diện cắt an toàn (R0) và nạo vét hạch triệt để. Đây là yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến tiên lượng sống còn và chất lượng sống lâu dài của người bệnh. Thêm vào đó, sự kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được tích hợp sâu vào hệ thống robot, hỗ trợ từ khâu lập kế hoạch phẫu thuật, mô phỏng đường mổ, phân tích hình ảnh trong mổ cho đến đánh giá lại toàn bộ ca phẫu thuật sau khi kết thúc.

Theo các nghiên cứu quốc tế, AI có thể giúp nhận diện cấu trúc giải phẫu, cảnh báo nguy cơ tổn thương mạch máu hoặc thần kinh, đồng thời hỗ trợ phẫu thuật viên ra quyết định nhanh và chính xác hơn trong những tình huống phức tạp. Việc ứng dụng AI trong phẫu thuật robot đã được chứng minh giúp giảm thời gian mổ, giảm tỷ lệ biến chứng và tối ưu hiệu quả điều trị.

Tiệm cận chuẩn quốc tế

Không chỉ trong điều trị ung thư, phẫu thuật robot còn mở ra triển vọng lớn trong lĩnh vực ghép tạng, một trong những thách thức cao nhất của ngoại khoa hiện đại. TS.BS Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Ghép tạng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết ghép gan bằng robot đang được xem là bước tiến mới, giúp giảm xâm lấn và cải thiện kết quả điều trị. Robot hỗ trợ tốt trong các thao tác tinh vi như khâu nối mạch máu, đường mật, kiểm soát chảy máu và giảm sang chấn thành bụng. Dữ liệu quốc tế cho thấy, ghép gan bằng robot có tỷ lệ biến chứng nặng thấp hơn so với mổ mở, trong khi tỷ lệ sống của người nhận và mảnh ghép đạt mức rất cao. "Ghép gan bằng robot không dành cho tất cả bệnh nhân, nhưng với những trường hợp được lựa chọn phù hợp, đây là phương pháp an toàn, hiệu quả và có tiềm năng phát triển mạnh trong tương lai"- TS.BS Lê Trung Hiếu nhận định.

TS.BS Nguyễn Hoàng Đức, Trưởng khoa Tiết niệu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM chia sẻ, Tiết niệu là một trong những chuyên khoa hưởng lợi rõ rệt nhất từ công nghệ này. Trên thế giới, phẫu thuật Tiết niệu chiếm khoảng 40 - 45% tổng số ca phẫu thuật robot, xuất phát từ đặc thù giải phẫu phức tạp và yêu cầu độ chính xác rất cao trong từng thao tác. Những phẫu thuật như cắt tuyến tiền liệt tận gốc, cắt thận bán phần, cắt bàng quang tận gốc hay các phẫu thuật tạo hình đường tiết niệu đều đòi hỏi sự tinh tế tối đa, đặc biệt là khả năng bảo tồn mạch máu và dây thần kinh. Đây chính là những chỉ định mà phẫu thuật robot phát huy ưu thế vượt trội so với các phương pháp truyền thống. "Việc lựa chọn Tiết niệu để ứng dụng robot không chỉ phù hợp với xu hướng quốc tế mà còn đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao của người bệnh trong nước"- TS. Đức nhấn mạnh.

So với phẫu thuật nội soi kinh điển sử dụng dụng cụ thẳng và hình ảnh hai chiều, hệ thống robot cho phép phẫu thuật viên thao tác linh hoạt hơn nhờ các cánh tay robot mô phỏng chuyển động cổ tay người với độ chính xác vượt trội. Hình ảnh phẫu trường 3D phóng đại giúp bác sĩ quan sát rõ từng cấu trúc giải phẫu nhỏ như mạch máu, dây thần kinh, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ tổn thương trong quá trình mổ.

Đặc biệt, trong phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt, một trong những chỉ định phổ biến nhất của phẫu thuật robot, kỹ thuật này giúp bảo tồn tối đa bó mạch thần kinh, qua đó giảm đáng kể nguy cơ tiểu không kiểm soát và rối loạn cương sau mổ. Với các trường hợp u thận, robot hỗ trợ bóc tách khối u chính xác, khâu phục hồi nhu mô thận hiệu quả, hạn chế mất máu và bảo tồn tối đa chức năng thận cho người bệnh. Thực tế triển khai cho thấy, người bệnh phẫu thuật Tiết niệu bằng robot thường hồi phục nhanh hơn, ít đau sau mổ, có thể ăn uống và vận động sớm chỉ sau 24-48 giờ. Thời gian nằm viện được rút ngắn, nguy cơ biến chứng và nhiễm trùng giảm rõ rệt, giúp người bệnh sớm quay lại sinh hoạt và công việc thường ngày.

Thành Nam