Phê chuẩn đầu tư 3 tuyến cao tốc hơn 162.000 tỷ đồng
Sáng 21/11, Quốc hội thông qua 3 nghị quyết về chủ trương đầu tư các dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên và Quảng Ngãi - Kon Tum, với tổng mức đầu tư sơ bộ 162.393 tỷ đồng. Các tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 430,5 km, dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào khai thác năm 2031.

Đầu tư 430,5 km cao tốc kết nối liên vùng
Theo các nghị quyết đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, cả 3 dự án đều được triển khai theo hình thức đầu tư công, sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong có chiều dài khoảng 119 km, đi qua địa phận hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu. Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 50.990 tỷ đồng.
Trong đó, ngân sách Trung ương dự kiến bố trí khoảng 48.986 tỷ đồng; ngân sách tỉnh Lai Châu bố trí khoảng 2.004 tỷ đồng, tương ứng khoảng 50% chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn tỉnh.
Đối với dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua địa phận tỉnh Sơn La, tuyến có chiều dài khoảng 179,5 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 63.120 tỷ đồng. Nguồn vốn được bố trí từ ngân sách Nhà nước trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và các nguồn vốn hợp pháp khác, trong đó ngân sách Trung ương dự kiến bố trí khoảng 43.812 tỷ đồng.
Dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum có chiều dài khoảng 132 km, thuộc địa phận tỉnh Quảng Ngãi, với tổng mức đầu tư sơ bộ 48.283 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương dự kiến bố trí khoảng 46.236 tỷ đồng; ngân sách tỉnh Quảng Ngãi bố trí khoảng 2.047 tỷ đồng, tương ứng khoảng 55% chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn tỉnh.
Tổng chiều dài 3 tuyến cao tốc khoảng 430,5 km, với tổng mức đầu tư sơ bộ 162.393 tỷ đồng. Đây là các trục giao thông có ý nghĩa kết nối liên vùng, góp phần hoàn thiện mạng lưới cao tốc tại khu vực Tây Bắc, Trung Bộ và Tây Nguyên.
Các tuyến dự kiến khai thác từ năm 2031
Theo phương án được Quốc hội thông qua, cả 3 dự án đều có quy mô 4 làn xe, được nghiên cứu thiết kế phù hợp với điều kiện địa hình, nhu cầu vận tải và yêu cầu bảo đảm an toàn giao thông.
Trong đó, cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong có tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h, kết nối với cao tốc Hà Nội - Lào Cai và khu vực phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu. Dự án được chia thành 4 dự án thành phần, dự kiến triển khai từ năm 2027, cơ bản hoàn thành năm 2030 và đưa vào khai thác năm 2031.
Cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum có tốc độ thiết kế 80 - 100 km/h, điểm đầu kết nối cao tốc Bắc - Nam phía Đông, điểm cuối giao với đường Hồ Chí Minh. Dự án gồm hai dự án thành phần là xây lắp và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; dự kiến khởi công vào quý IV/2027, cơ bản hoàn thành năm 2030 và khai thác trong năm 2031.
Đối với cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua tỉnh Sơn La, tốc độ thiết kế được xác định ở mức 80 km/h. Dự án gồm 8 dự án thành phần, trong đó có 4 dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và 4 dự án xây dựng đường cao tốc. Công tác chuẩn bị và triển khai dự án được thực hiện từ năm 2026 - 2027, phấn đấu cơ bản hoàn thành năm 2030 và đưa vào khai thác năm 2031.
Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã báo cáo tiếp thu, giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội về chủ trương đầu tư 3 dự án.
Theo tổng hợp, quá trình thảo luận đã ghi nhận 65 lượt ý kiến đóng góp, gồm 54 đại biểu phát biểu tại 16 tổ, 8 đại biểu phát biểu tại hội trường và 3 ý kiến bằng văn bản.
Các nội dung được quan tâm tập trung vào sự cần thiết đầu tư, quy mô, tốc độ thiết kế, hướng tuyến, tổng mức đầu tư, nguồn vốn và khả năng cân đối ngân sách địa phương, tiến độ thực hiện cũng như công tác chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Về nguồn vốn, Bộ trưởng cho biết ngân sách Trung ương dự kiến ưu tiên bố trí khoảng 119.389 tỷ đồng trong tổng mức đầu tư hơn 162.393 tỷ đồng, tương đương khoảng 75%. Phần vốn còn lại được nghiên cứu cân đối từ các nguồn ngân sách và nguồn vốn hợp pháp khác.
Trước những băn khoăn về khả năng đóng góp của các địa phương còn khó khăn, Bộ trưởng cho biết Lai Châu và Quảng Ngãi đã đồng ý phương án bố trí 50% chi phí giải phóng mặt bằng trên địa bàn.
Đánh giá về ý nghĩa của các dự án, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh đây không chỉ là những tuyến đường đơn lẻ mà là các trục giao thông kết nối liên vùng, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng tại Tây Bắc, Trung Bộ và Tây Nguyên, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và miền xuôi, đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh trên các địa bàn chiến lược.
Khi hoàn thành, các tuyến cao tốc được kỳ vọng rút ngắn thời gian đi lại, mở rộng kết nối kinh tế cửa khẩu, thương mại biên giới, logistics, du lịch và tiêu thụ nông sản. Đặc biệt, khi cao tốc Bảo Hà - Lai Châu hoàn thành, 34/34 địa phương trên cả nước sẽ có đường cao tốc.
Để bảo đảm hiệu quả khai thác, Chính phủ sẽ chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương phối hợp đầu tư đồng bộ hệ thống đường kết nối, nút giao, trạm dừng nghỉ, gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phươn
