'Phép thử' thưởng Tết

Tại Hà Nội, theo Sở Nội vụ, có hơn 3.180 doanh nghiệp đã báo cáo phương án thưởng Tết, mức thưởng trung bình đạt khoảng 3,92 triệu đồng/người, mức cao nhất lên tới hơn 600 triệu đồng/người, gấp gần đôi so với dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025. Nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp tư nhân dẫn đầu về mức thưởng bình quân, trong khi doanh nghiệp nhà nước ổn định hơn nhưng không cao bằng. Những con số này cho thấy phần lớn doanh nghiệp đã nỗ lực giữ đúng cam kết, góp phần cải thiện thu nhập và bảo đảm phúc lợi của người lao động trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Đối với doanh nghiệp, thưởng Tết không đơn thuần là nghĩa vụ tài chính cuối năm, mà còn phản ánh năng lực cạnh tranh, mức độ ghi nhận đóng góp và khả năng giữ chân lao động. Trong thị trường lao động đang dịch chuyển mạnh, chính sách tiền lương, tiền thưởng minh bạch và kịp thời sẽ góp phần giảm biến động lao động, tạo động lực làm việc và củng cố niềm tin của người lao động.

Với người lao động, lương và thưởng Tết là sự ghi nhận những nỗ lực trong suốt năm, là quyền lợi được pháp luật bảo đảm và là cơ sở để người lao động lựa chọn gắn bó với doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu trong nước cho thấy, một trong những lý do hàng đầu khiến người lao động rời bỏ nơi làm việc là chính sách đãi ngộ không tương xứng chứ không chỉ do mức lương thấp. Vì vậy, thưởng Tết cũng là “phép thử” cho môi trường làm việc công bằng, có trách nhiệm.

Để những giá trị trên trở thành chuẩn mực trong quan hệ lao động, cần có hành động cụ thể của cả doanh nghiệp, chính quyền và tổ chức công đoàn. Doanh nghiệp cần công bố sớm phương án lương, thưởng Tết và báo cáo với cơ quan chức năng, giúp người lao động chủ động kế hoạch tài chính gia đình. Không chỉ thưởng Tết, doanh nghiệp cần chú trọng chính sách phúc lợi dài hạn. Việc xây dựng gói phúc lợi dài hạn, gồm hỗ trợ y tế, an sinh, đào tạo nâng cao kỹ năng sẽ góp phần nâng cao chất lượng lao động và tăng tính cạnh tranh của doanh nghiệp.

Dưới góc độ quản lý, các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức công đoàn cần phối hợp giám sát tình hình chi trả lương, thưởng, xử lý kịp thời trường hợp chậm trễ hoặc vi phạm; đồng thời thúc đẩy đối thoại định kỳ giữa doanh nghiệp và đại diện người lao động để giải quyết bất đồng ngay từ cơ sở. Công đoàn cơ sở cần được phát huy vai trò là cầu nối thương lượng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu xây dựng bộ chỉ số đánh giá công bằng trong trả lương, thưởng và công khai theo ngành nghề, khu vực; qua đó giúp doanh nghiệp tự điều chỉnh chính sách, còn người lao động và cơ quan quản lý có thêm căn cứ theo dõi thị trường lao động. Kinh nghiệm nhiều nước cho thấy, công khai dữ liệu thị trường lao động là công cụ quan trọng để nâng cao năng suất, giảm bất bình đẳng và cải thiện chất lượng quan hệ lao động.

Trả lương, thưởng đúng thời hạn, đúng thỏa thuận không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội, thể hiện sự tôn trọng và trân trọng đối với người lao động - lực lượng góp phần làm nên nhịp sản xuất và tăng trưởng của doanh nghiệp. Đây cũng là thước đo đạo đức kinh doanh trong nền kinh tế thị trường hiện đại, góp phần xây dựng môi trường lao động văn minh, hiệu quả và bền vững.

Gia Khánh