Phi công Mỹ nhìn thấy cảnh sốc ở Iran, thổi bùng tranh cãi trong cộng đồng tình báo

Hiện trường chiếc máy bay Mỹ bị phá hủy ở Iran ngày 5/4

Theo lời phi công này, nhiều máy bay không người lái (UAV) của Iran lơ lửng trên không, di chuyển đồng bộ như một thực thể thống nhất, tạo thành đội hình giống con sứa biển. Thông tin này vừa được 4 nguồn thạo tin tiết lộ, chưa từng được công bố trước đây.

Phi công lái chiếc F-15 bị bắn rơi ở Iran hồi tháng 4 đã chia sẻ thông tin này với các quan chức tình báo Mỹ, sau khi được giải cứu. Ngay lập tức, nó đã làm bùng lên cuộc tranh luận gay gắt trong cộng đồng tình báo Mỹ và đến nay vẫn chưa có kết luận cuối cùng.

“Một nhóm UAV được kết nối với nhau và di chuyển như một thể thống nhất, trong khi các UAV nhỏ hơn nằm phía dưới những chiếc lớn hơn giống như các xúc tu. Nghe chẳng khác gì chuyện người ngoài hành tinh”, một nguồn tin nắm được lời khai của phi công nói với CNN.

Một nguồn tin khác cho biết, viên phi công mô tả bầu trời lúc đó giống như “bãi mìn UAV”.

Dù nguyên nhân chính xác khiến chiếc F-15 bị bắn hạ vẫn đang được điều tra, các báo cáo ban đầu cho thấy có khả năng đội hình UAV này bằng cách nào đó đã hỗ trợ Iran bắn rơi chiến đấu cơ Mỹ, 2 nguồn tin cho biết.

Chiếc F-15 mang theo 2 thành viên tổ lái, gồm phi công và sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí. Ngay sau khi máy bay bị bắn hạ, quân đội Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn.

Vụ việc đánh dấu lần đầu tiên máy bay quân sự Mỹ bị bắn rơi trên lãnh thổ Iran trong xung đột.

Phi công được giải cứu chỉ vài giờ sau khi nhảy dù khỏi máy bay. Sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí đã lẩn trốn trong vùng núi hơn 1 ngày trước khi được giải cứu. Hiện chưa rõ người này có nhìn thấy đội hình UAV kỳ lạ hay không.

Một máy bay khác của Mỹ là A-10 cũng bị bắn hạ trong quá trình cứu hộ, nhưng phi công đã kịp nhảy dù an toàn bên ngoài không phận Iran.

Cực kỳ lợi hại

Giới chức tình báo Mỹ có nhiều quan điểm khác nhau về cách diễn giải những gì phi công F-15 mô tả, cũng như mức độ chính xác của lời kể.

Một trong những lý do là viên phi công bị chấn động não sau vụ rơi máy bay. Đây cũng là lần thứ hai anh này bị bắn rơi trong cuộc chiến với Iran. Trước đó, anh từng nằm trong số các phi công bị lực lượng Kuwait bắn nhầm trong vụ “quân ta bắn quân mình” ở giai đoạn đầu của cuộc chiến, 2 nguồn tin cho biết.

Một nguồn tin cho biết, tình báo Mỹ đã liên tục hỏi phi công này xem anh ta có chắc chắn thực sự nhìn thấy những gì mình đang kể không.

Không quân Mỹ, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) và Văn phòng Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ đều không phản hồi đề nghị bình luận về thông tin trên.

Dù năng lực UAV mà viên phi công mô tả chưa từng được các cơ quan tình báo Mỹ xác nhận, nhưng có nhiều báo cáo cho thấy Tehran đã nhận được sự hỗ trợ từ bên ngoài trong quá trình phát triển công nghệ UAV.

Thuật ngữ kỹ thuật của năng lực mà viên phi công mô tả là “mạng lưới liên kết dạng mắt lưới". Về cơ bản, công nghệ này cho phép 1 người điều khiển chỉ huy đồng thời nhiều UAV.

Nga và Trung Quốc được cho là đã sở hữu năng lực tương tự.

Một quan chức Mỹ lưu ý rằng công nghệ mắt lưới cũng có thể được sử dụng vào mục đích dân sự, chẳng hạn cung cấp internet cho các khu vực hẻo lánh chưa có hạ tầng viễn thông.

Trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tuần với Mỹ và Israel, Iran đã sử dụng UAV tấn công như một loại vũ khí phi đối xứng quan trọng.

“Chúng ta sẽ phải chi những khoản tiền khổng lồ và đầu tư rất nhiều nguồn lực để tự bảo vệ trước hệ thống có khả năng phối hợp như vậy”, bà Emma Bates, chuyên gia về chiến tranh UAV và hiện đại hóa quốc phòng, đồng thời là nhà sáng lập công ty Cachai, nói với CNN.

“Nếu chúng có thể tự phối hợp để tạo thành hình dạng dễ nhận biết rồi duy trì đội hình đó, lại còn mang theo thuốc nổ và có khả năng giữ lại lực lượng dự bị để tiếp tục tấn công những mục tiêu chưa bị phá hủy sau đợt tấn công đầu tiên, đó là phương thức tác chiến cực kỳ lợi hại”, bà Bates nhận định.