Phi công và nỗi sợ bị đình chỉ bay

Ngại tiết lộ sức khỏe tâm thần

Cách đây 3 năm, bà Annie Vargas, mẹ của Brian Wittke - phi công 41 tuổi của hãng Delta Air Lines nhận thấy tình hình sức khỏe, tinh thần của con trai đi xuống và nhiều lần giục con đi kiểm tra sức khỏe.

Bức ảnh chụp phi công Brian Wittke và mẹ, được đặt trên kệ tại nhà riêng của bà ở Glendale, bang Arizona.

Nhưng Brian Wittke cự tuyệt. Anh lo việc điều trị trầm cảm sẽ khiến mình bị tước bằng lái và mất kế sinh nhai. Bà Vargas cho biết, trong đại dịch, Wittke phải ở nhà nhiều hơn và từ đó sức khỏe tâm thần của anh cũng ảnh hưởng tiêu cực.

Không ai ngờ, sáng 14/6/2022, Wittke mất liên lạc với gia đình. Bà Vargas cố gắng liên lạc với con qua tin nhắn nhưng không được. Khi tín hiệu xuất hiện trở lại, bà bàng hoàng phát hiện Wittke đã qua đời do tự sát tại vùng núi Utah, gần nhà riêng ở ngoại ô Salt Lake City.

Câu chuyện đã xảy ra cách đây hơn 3 năm nhưng mãi tới gần đây bà Vargas mới có đủ can đảm lên tiếng. Bà hy vọng nỗi đau của gia đình mình sẽ là hồi chuông cảnh báo việc che giấu vấn đề sức khỏe tâm thần trong ngành hàng không.

Từ sự việc này, Reuters đã dành thời gian dài tìm hiểu, phỏng vấn ít nhất 24 phi công thương mại tại Mỹ và các hãng hàng không nước ngoài.

Từ các cuộc phỏng vấn với hàng chục phi công, chuyên gia y tế, quan chức trong ngành, cũng như qua việc xem xét nghiên cứu y khoa, Reuters chỉ ra phi công thương mại thường che giấu tình trạng sức khỏe tâm thần.

Lý do là vì họ lo sợ việc tiết lộ đang điều trị tâm lý, dùng thuốc, hoặc đơn giản là tìm kiếm sự giúp đỡ, có thể dẫn đến bị thu hồi bằng lái.

Họ cho biết, bản thân rất ngần ngại tiết lộ vấn đề về sức khỏe tâm thần, ngay cả những vấn đề nhỏ hoặc có thể điều trị được vì sợ bị đình chỉ bay ngay lập tức và phải đối mặt với quy trình đánh giá y tế kéo dài, tốn kém.

Tâm lý kỳ thị là rào cản lớn

Trong hầu hết các ngành nghề, cá nhân có thể tìm kiếm điều trị y tế hoặc tâm lý mà không cần thông báo cho người sử dụng lao động hoặc cơ quan quản lý. Tuy nhiên, ngành hàng không hoạt động theo tiêu chuẩn khắt khe hơn: Phi công phải đáp ứng tiêu chí nghiêm ngặt về thể chất và tâm lý để duy trì chứng nhận y tế của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA). Một số trường hợp phải khám sức khỏe 6 tháng một lần.

Bộ đồng phục của phi công Troy Merritt treo trên cửa tại nhà riêng ở Hermosa Beach, bang California, vào ngày 16/10.

Những phi công báo cáo bị lo âu hoặc trầm cảm có thể bị đình chỉ bay. Mặc dù trường hợp nhẹ có thể được giải quyết nhanh chóng, nhưng những tình trạng nghiêm trọng đòi hỏi quy trình đánh giá gắt gao từ FAA, có thể kéo dài tới một năm hoặc hơn.

Chia sẻ với hãng tin Reuters, FAA khẳng định cam kết ưu tiên sức khỏe tâm thần của phi công và liên tục cập nhật phương pháp tiếp cận dựa trên kiến thức y khoa tốt nhất hiện có.

Song, qua tìm hiểu của Reuters, kể từ vụ việc phi công hãng Germanwings với tiền sử trầm cảm nghiêm trọng lao máy bay Airbus A320 vào sườn núi ở Pháp, sau hơn một thập kỷ, ngành hàng không toàn cầu vẫn chưa xây dựng được một khung quy định thống nhất để giải quyết vấn đề sức khỏe tâm thần của phi công. Tâm lý kỳ thị vẫn là rào cản lớn.

Khoảng cách giữa chính sách và nhận thức thực tế vẫn còn rất lớn. Trong một nghiên cứu năm 2023 với 5.170 phi công Mỹ và Canada, hơn một nửa cho biết họ hạn chế dành thời gian chăm sóc sức khỏe vì lo ngại mất quyền bay.

Vậy mới có chuyện, giới phi công khu vực này có câu nói cửa miệng chua chát: "Nếu không nói dối thì đừng mong được bay".

Các nghiệp đoàn phi công, nhóm vận động và tổ chức trong ngành đã và đang thúc giục FAA áp dụng khuyến nghị từ Ủy ban Pháp chế Hàng không để bảo vệ phi công dám tiết lộ vấn đề tâm thần và đẩy nhanh quá trình cho phép họ trở lại làm việc.

Vào tháng 9, Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu yêu cầu FAA thực hiện những thay đổi này trong vòng hai năm.

Gạt bỏ nỗi lo để chăm sóc chính mình

Trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cũng nằm ở chính người phi công. Bản thân họ cần coi trọng việc chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần để ngăn hệ lụy khôn lường.

Troy Merritt, một phi công thương mại 33 tuổi người Mỹ, đã tự nguyện ngừng bay vào tháng 12/2022 và bắt đầu dùng thuốc sau khi nhận ra trầm cảm và lo âu đã ảnh hưởng đến khả năng bay an toàn của mình.

Để quay lại buồng lái, anh phải trải qua 6 tháng dùng thuốc ổn định và một loạt các bài kiểm tra tâm lý và nhận thức. Có nhiều khâu điều trị không được bảo hiểm y tế chi trả và quy trình này tiêu tốn khoảng 11.000 USD.

Đến khi Merritt quay lại làm việc, anh đã bị đình chỉ bay 18 tháng và phải sống dựa vào bảo hiểm trợ cấp.

Song Merritt (yêu cầu không nêu tên hãng hàng không mình làm việc) khẳng định anh là minh chứng sống cho thấy việc chăm sóc sức khỏe tâm thần giúp tình hình sức khỏe phi công về lâu dài sẽ tốt hơn.

Sau khi hồi phục, anh đã được đào tạo để lái các máy bay lớn hơn và phục vụ những tuyến bay dài như Thượng Hải và Hồng Kông mà trước đây anh từng thấy quá sức.

"Hôm nay, tôi đã trở lại và lợi hại hơn xưa", anh khẳng định cảnh báo giới phi công: "Việc né tránh chăm sóc sức khỏe tâm thần khiến phi công lơ là sức khỏe của chính mình. Và đó là lúc các vấn đề có thể nảy sinh trong buồng lái".

(Theo Japantimes, Reuters)

Trang Trần