Phi đội tiếp dầu Mỹ sa sút suốt hơn 5 năm, lộ điểm yếu đáng lo ngại

Một báo cáo mới của Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ đã chỉ ra thực trạng đáng lo ngại đối với lực lượng máy bay tiếp dầu trên không, vốn được xem là một trong những trụ cột bảo đảm sức mạnh tác chiến toàn cầu của quân đội Mỹ.

Theo báo cáo được công bố và được Business Insider phân tích ngày 16/6, cả máy bay tiếp dầu KC-135 Stratotanker đã phục vụ nhiều thập niên lẫn máy bay tiếp dầu thế hệ mới KC-46A Pegasus đều không đạt tiêu chuẩn về khả năng thực hiện nhiệm vụ và mức độ sẵn sàng hoạt động trong giai đoạn năm tài chính 2019 - 2025.

Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ cho biết không quân Mỹ đã nhận diện được những rủi ro đối với lực lượng tiếp dầu, nhưng vẫn chưa tiến hành đánh giá toàn diện cũng như xây dựng kế hoạch đủ hiệu quả để xử lý vấn đề.

Những rủi ro được nêu trong báo cáo bao gồm tình trạng thiếu hụt các bộ phận sửa chữa quan trọng, thiếu nhân sự bảo dưỡng và những hạn chế về cơ sở hạ tầng.

Đây đều là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì hoạt động của toàn bộ phi đội.

Báo cáo không công bố tỷ lệ chính xác số máy bay đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ hoặc mức độ sẵn sàng hàng năm.

Lầu Năm Góc cho rằng đây là những thông tin nhạy cảm và không phù hợp để công khai.

Dù vậy, các số liệu được giữ kín cũng không thể che giấu thực tế rằng máy bay tiếp dầu đang phải hoạt động với cường độ rất lớn trong những năm gần đây.

Trong vòng 1 năm qua, lực lượng này đã liên tục tham gia nhiều chiến dịch quân sự quy mô lớn của Mỹ, từ chiến dịch tập kích các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025, cuộc đột kích thủ đô Caracas của Venezuela hồi tháng 1, cho đến các chiến dịch quân sự liên quan xung đột Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2.

Năng lực tiếp dầu trên không được xem là yếu tố sống còn đối với sức mạnh tác chiến của Mỹ. Không giống nhiều quốc gia khác, quân đội Mỹ duy trì hiện diện quân sự trên phạm vi toàn cầu.

Điều đó khiến các máy bay chiến đấu, máy bay ném bom và máy bay vận tải phải phụ thuộc rất lớn vào những chiếc máy bay tiếp dầu luôn túc trực trên bầu trời.

Trong các chiến dịch tấn công tầm xa, phi đội tiếp dầu gần như phải duy trì hoạt động liên tục để bảo đảm chiến đấu cơ có đủ nhiên liệu thực hiện nhiệm vụ và quay trở về căn cứ an toàn.

Tầm quan trọng của lực lượng này từng được thể hiện rõ trong chiến dịch tập kích các cơ sở hạt nhân Iran năm 2025.

Khi đó, 6 phi công điều khiển tiêm kích F-16 của Mỹ cho biết họ buộc phải quay đầu với lượng nhiên liệu ở mức cực thấp sau khi xảy ra sự cố tiếp dầu ngay trong giai đoạn đầu nhiệm vụ.

Các thống kê nguồn mở còn cho thấy Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay tiếp dầu KC-135 Stratotanker trong 6 tuần xung đột với Iran.

Trong số đó có một chiếc bị rơi sau vụ va chạm với máy bay đồng đội trên bầu trời Iraq, khiến 6 quân nhân thiệt mạng.

Theo Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ, không quân nước này hiện vẫn theo dõi chỉ số về mức độ sẵn sàng và khả năng thực hiện nhiệm vụ của máy bay.

Tuy nhiên, những chỉ số này chưa phản ánh đầy đủ năng lực thực tế của lực lượng tiếp dầu.

Một máy bay được đánh giá là đủ khả năng thực hiện nhiệm vụ chỉ cần đáp ứng ít nhất một nhiệm vụ được giao.

Điều đó không đồng nghĩa chiếc máy bay đó có thể thực hiện nhiệm vụ quan trọng nhất là tiếp nhiên liệu cho các phi cơ khác.

Giới chuyên gia quân sự Mỹ từ lâu đã bày tỏ lo ngại về thực trạng này. Ông John Venable, phi công Mỹ đã nghỉ hưu và hiện là chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Hàng không vũ trụ Mitchell, cho rằng với tình trạng hiện nay, không quân Mỹ sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu phải bảo đảm hậu cần cho một chiến dịch quân sự quy mô lớn.

Nhận định này cho thấy một nghịch lý đáng chú ý. Mỹ vẫn sở hữu lực lượng không quân mạnh nhất thế giới, nhưng nếu mắt xích tiếp dầu trên không tiếp tục suy giảm, khả năng triển khai sức mạnh trên phạm vi toàn cầu của nước này cũng sẽ đứng trước những thách thức chưa từng có.