Phí tái chế pin điện mặt trời cao 'ngất ngưởng', doanh nghiệp điện tái tạo chao đảo

CANADA - Tỉnh Alberta của Canada vừa gây chấn động ngành năng lượng tái tạo khi công bố mức phí tái chế pin mặt trời cao nhất Bắc Mỹ, lên tới 14 USD (khoảng 370 nghìn đồng) mỗi tấm.

Từ ngày 1/10/2026, Alberta sẽ trở thành vùng lãnh thổ đầu tiên ở Canada áp dụng phí tái chế bắt buộc đối với pin mặt trời.

Mức phí 14 USD mỗi tấm, tương đương khoảng 10% giá của một tấm pin thông thường và cao gấp 5 lần phí tái chế một chiếc tivi lớn, khiến các doanh nghiệp trong ngành phản ứng dữ dội.

"Không ai ngờ mức phí lại cao đến vậy, gần như đánh vào những người đang cố gắng sống xanh", bà Heather MacKenzie, Giám đốc Tổ chức phi lợi nhuận Solar Alberta nói. "Chúng tôi từng là thủ phủ năng lượng mặt trời của Canada, giờ lại bị đối xử như thế này, thực sự rất cay đắng".

Vì sao Alberta thu phí tới 14 USD mỗi tấm pin?

Cơ quan quản lý tỉnh Alberta (ARMA) cho biết mục tiêu của chính sách này là xây dựng hệ thống tái chế nội địa, ứng phó với "cơn sóng thần" rác thải pin.

Theo một báo cáo của Viện Smart Prosperity (Đại học Ottawa), lượng pin mặt trời bị loại bỏ tại Canada có thể lên tới 450.000 tấn vào năm 2050.

Pin mặt trời đang đối mặt với bài toán chi phí tái chế tại Canada. Ảnh: Canada Radio

Pin mặt trời đang đối mặt với bài toán chi phí tái chế tại Canada. Ảnh: Canada Radio

Ông Ed Gugenheimer, Giám đốc điều hành (CEO) của Cơ quan Quản lý Tái chế Alberta (ARMA), cho biết hầu hết pin mặt trời hiện đều phải gửi sang Mỹ xử lý. Vì vậy, khoản phí này sẽ được dồn vào xây dựng nhà máy tái chế ngay tại tỉnh, dự kiến hoàn thiện trong 10 năm tới.

Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ: 80% trọng lượng một tấm pin là thủy tinh, loại vật liệu gần như không có giá trị tái chế. Chỉ có khung nhôm là có thể thu hồi, nhưng không đủ để trang trải chi phí xử lý phần còn lại.

Mức phí mới chỉ là một trong nhiều chính sách siết chặt năng lượng tái tạo mà Alberta đã triển khai. Kể từ năm 2023, Alberta đã thực hiện một loạt chính sách gây khó cho năng lượng tái tạo: lệnh tạm ngưng 7 tháng đối với các dự án năng lượng sạch, cấm xây dựng trên đất nông nghiệp và trong phạm vi 35km khu bảo tồn, cùng các yêu cầu bảo đảm hoàn trả đất đai mới.

Hậu quả là quy mô các dự án năng lượng tái tạo mới tại Alberta giảm tới 99%, từ trung bình 1.000 MW mỗi năm xuống chỉ còn 5 MW. Các công ty như SkyFire Energy đã phải mở rộng sang các tỉnh khác thay vì phát triển ngay tại quê nhà.

“Đó thực sự là cái chết bởi ngàn vết cắt. Không chỉ một điều đang khiến ngành công nghiệp sụp đổ ngay bây giờ”, ông David Vonesch, CEO của SkyFire, nhận xét.

Ông Jeff Jackman, Giám đốc công ty lắp đặt Simple Solar tại Calgary, ước tính khoản phí này sẽ cộng thêm khoảng 200 USD (khoảng 5,3 triệu đồng) vào mỗi hóa đơn lắp đặt cho một hộ gia đình. “Đó giống như một khoản thuế nhỏ gây khó chịu đánh vào những người đang làm điều tốt cho môi trường”, ông nói.

Tổ chức Hiệp hội Năng lượng Tái tạo Canada (CanREA) cũng cảnh báo mức phí này làm xói mòn lợi thế cạnh tranh của Alberta, đặc biệt trong bối cảnh các tỉnh khác đang tích cực thu hút đầu tư năng lượng tái tạo.

Điểm gây tranh cãi nhất là tính thời điểm: các công ty tái chế tư nhân đang tính phí khoảng 10 USD một tấm pin khi chúng thực sự bị thải bỏ. Việc thu khoản phí này ngay từ thời điểm bán tấm pin mới khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại sẽ xóa sổ thị trường tái chế tự nguyện vốn đang tồn tại.

"Ngành công nghiệp không phản đối việc tái chế. Vấn đề là làm thế nào và khi nào", ông Jeff MacAulay, CEO của Charge Solar, nhấn mạnh. "Một chương trình phí bắt buộc và đột ngột, cộng thêm 10% vào giá thành thiết bị, là điều khó chấp nhận khi chúng tôi chưa thấy được một kế hoạch thực sự minh bạch và hiệu quả".

Câu chuyện của Alberta không chỉ là câu chuyện địa phương. Tại Australia, các công ty tái chế đang “bên bờ vực phá sản” khi chờ đợi một chính sách quốc gia tương tự.

Theo Hội đồng Năng lượng Thông minh Australia, hiện chưa đến 5% pin mặt trời bị loại bỏ được tái chế, dù công nghệ có thể thu hồi tới 95% vật liệu có giá trị.

Theo CBC, Radio-Canada, Yahoo News

Tử Huy

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/phi-tai-che-pin-mat-troi-cao-ngat-nguong-doanh-nghiep-dien-tai-tao-chao-dao-2531135.html