Phía sau 'cỗ máy' sàn ảo Pips - Hunter: Bài 2: Những lớp áo giáp của đường dây lừa đảo
Sàn ảo không tự đứng vững chỉ nhờ những cuộc gọi chèo kéo. Theo cáo buộc, đường dây này còn dựa vào ba lớp che chắn: cổng thanh toán để nhận tiền, nhóm người am hiểu pháp lý để đối phó khiếu kiện và những cá nhân làm bình phong đứng tên tài sản. Phiên tòa ở Hà Nội đang lần lượt làm rõ từng lớp, trong khi khối tài sản thu giữ hơn 5.200 tỷ đồng đặt ra bài toán trả lại tiền cho bị hại.
Cổng thanh toán và hơn 20 công văn
Trong những ngày xét hỏi, một trong những câu hỏi đáng chú ý nhất của chủ tọa Trần Nam Hà dành cho Nguyễn Hòa Bình ("Shark" Bình) là nếu Ví Ngân Lượng thận trọng hơn, cung cấp dữ liệu trung thực ngay từ những công văn đầu tiên, liệu hoạt động lừa đảo có thể bị ngăn chặn sớm hơn. Bị cáo đồng ý và thừa nhận đây là sai lầm của mình. Sáng 04/11, bị cáo Nguyễn Hòa Bình bị Viện Kiểm sát đề nghị 9 - 10 năm tù về tội "Rửa tiền".
Theo cáo trạng, tháng 6/2018, Công ty Ngân Lượng nhận đề nghị mở tài khoản ví từ đại diện sàn GKFX với phí 0,5% mỗi giao dịch nạp, nhưng ông Bình từ chối vì cho rằng mức này quá thấp. Đầu năm 2020, Phó Đức Nam dùng tài khoản Telegram đàm phán lại, hai bên chốt mức 2,5% cho mỗi giao dịch nạp, 1% cộng 1.000 đồng cho mỗi lần rút. Ông Bình khai chỉ biết đến Mr Pips qua báo chí sau khi đường dây bị triệt phá, chưa từng gặp, dù đây là khách hàng lớn.

Bị cáo Nguyễn Hòa Bình (tức "Shark" Bình) bị dẫn giải đến phiên tòa
Tại phiên tòa ngày 30/10, hai nhân viên của ông Bình khai công ty nhận hơn 20 công văn của Công an từ tháng 6/2020 đến năm 2022, yêu cầu xác minh các ví có giao dịch liên quan sàn của Phó Đức Nam. Công văn được chuyển cho phía Phó Đức Nam để cung cấp dữ liệu, rồi Ngân Lượng dùng thông tin đó soạn văn bản phúc đáp. Ông Bình xác nhận lời khai này đúng, thừa nhận đây là khách hàng lớn nên có cơ chế ưu tiên để giữ chân.
Viện Kiểm sát cho rằng ông Bình chỉ đạo cấp dưới là Trần Thị Thanh Tâm báo tin cho Phó Đức Nam, đồng thời chỉ đạo bà Tâm cùng bị cáo Nguyễn Thị Nam hướng dẫn phía đường dây tạo lập dữ liệu nạp, rút của một ví khác để cung cấp cho Công an, với điều kiện số tiền rút giả phải phù hợp số tiền bị hại đã nạp. Ông Bình là người cuối cùng duyệt công văn trả lời. Tại tòa, bị cáo khai đã chỉ đạo tiết lộ thông tin tra soát của cơ quan Công an nhằm giữ chân khách hàng lớn, tăng doanh thu.
Từ ngày 15/6/2020 đến hết ngày 23/9/2022, có 232 bị hại chuyển tiền vào các ví Ngân Lượng. Có bị hại cho biết, nhân viên của Mr Pips từng dùng tên tuổi "Shark" Bình để khẳng định chuyển tiền qua Ngân Lượng là đáng tin; người này đã chuyển hơn 6 tỷ đồng vào sàn. Hai cấp dưới của ông Bình bị đề nghị 30 - 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo; ông Bình mong Hội đồng xét xử giảm nhẹ cho họ vì làm theo chỉ đạo, không hưởng lợi. Cơ quan điều tra đã thu 5,7 tỷ đồng do Công ty Ngân Lượng tự nguyện giao nộp để khắc phục hậu quả. Ngoài vụ án này, ông Bình còn bị xử lý trong vụ án thứ hai về các tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", "Trốn thuế" và "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng".

Mr Pips và khối tài sản khổng lồ bị Cơ quan điều tra thu giữ
Nhóm chat "đầu tư rượu vang"
Lớp che chắn thứ hai gắn với một nhóm chat Telegram có tên "Đầu tư rượu vang". Nam khai, do các sàn chưa được cấp phép tại Việt Nam nên đã nhờ Nguyễn Thanh Phong, anh trai bạn gái, tìm hiểu khả năng hợp thức hóa; qua Phong, Nam gặp Phạm Trường Sơn và Nguyễn Bá Sơn. Nam cũng muốn hỏi cách thoái thác trách nhiệm khi bị khách khiếu kiện và cách xử lý khi nhân viên bị Công an triệu tập. Sau khi được Uran đồng ý, Nam trả cho tổ tư vấn 350 triệu đồng mỗi tháng, trả thêm sau mỗi vụ tư vấn thành công.
Theo cáo trạng, ba người nhận tổng cộng hơn 6,4 tỷ đồng. Tài liệu chứng minh cuối năm 2021, Nguyễn Bá Sơn tham gia bảo vệ quyền lợi cho Lê Khắc Ngọ trong vụ một phụ nữ ở Đà Nẵng tố giác bị lừa 8 tỷ đồng khi đầu tư vào sàn GKFX; tháng 6/2023, người này tham gia bào chữa cho Bùi Trung Đức. Tháng 5/2023, sau khi Đức bị bắt giữ, Nam thấy tổ tư vấn làm việc không hiệu quả nên ngừng trả tiền công.
Ba bị cáo trong tổ tư vấn, gồm hai cựu Công an và một cựu luật sư, đều khai không biết Nam lừa đảo, tin rằng Nam hoạt động đúng pháp luật và tiền nhận được là tiền sạch. Phía công tố công bố các bút lục ghi lời khai của Phong và Nam trong quá trình điều tra thể hiện nhận thức của các bị cáo về hoạt động lừa đảo. Chủ tọa phiên tòa cho rằng người làm trong lĩnh vực pháp luật thì không thể chỉ nghe lời Nam mà tin được.

Hàng trăm bị hại đang đi vào phòng xử án
Tài sản trong tủ quần áo
Lớp thứ ba là nơi cất tiền. Cáo trạng xác định, Nam dùng hơn 560 tỷ đồng do phạm tội mà có để mua 32 bất động sản với 378 tỷ đồng, mua vàng với 141 tỷ đồng, mua 1.720.500 USD và 67.744 đô la Singapore. Lê Khắc Ngọ dùng gần 200 tỷ đồng mua 4 bất động sản và 143 miếng vàng nguyên khối. Tại tòa, Ngọ khai khoảng 142 kg vàng bị thu giữ là tiền lương, hoa hồng, được nhân viên tài vụ chở đến tận nhà; số vàng này được định giá hơn 356 tỷ đồng tại thời điểm điều tra. Nguyễn Thanh Tâm, bạn gái Nam, khai từng cất giữ 44,8 tỷ đồng, 1,7 triệu USD, khoảng 94 kg vàng, đồng hồ và hàng chục giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trong tủ quần áo tại căn hộ, tổng giá trị khối tài sản này khoảng 500 tỷ đồng.
Vụ án còn kéo theo cả gia đình. Ông Phó Đức Thắng, bố của Nam, thừa nhận Viện Kiểm sát kết tội là đúng. Ông khai đã rút tổng cộng 97 tỷ đồng từ 3 tài khoản ngân hàng, nhờ người thân, bạn bè, đồng nghiệp cất giữ, trong đó theo ông có một phần là tài sản hợp pháp của vợ chồng; ông nói không hề biết con phạm tội cho đến khi con bị bắt, đồng thời gửi lời xin lỗi tới các bị hại. Ông cũng trình bày việc đưa 100.000 USD cho bị cáo Nguyễn Đăng Quang, một cựu công an, liên quan việc xin giám định tâm thần cho con, được cáo trạng xác định là tìm cách "chạy tội".
Cơ quan điều tra đã thu giữ, phong tỏa tài sản trị giá khoảng hơn 5.200 tỷ đồng, gồm 316 tỷ đồng trong tài khoản, hơn 200 tỷ đồng sổ tiết kiệm, 69 tỷ đồng tiền mặt, 2,3 triệu USD, 246 kg vàng nguyên khối, 890 miếng vàng SJC, 125 bất động sản và 31 siêu xe. Cả Nam và Ngọ đều đề nghị dùng toàn bộ tài sản bị thu giữ để bồi thường. Viện Kiểm sát ghi nhận sự tự nguyện này; phần tiền thừa sẽ tiếp tục được tạm giữ cho giai đoạn hai của vụ án và các vụ kiện dân sự, nếu vẫn thừa thì sung công quỹ.
Những việc còn lại không ít. Theo lời khai của Nam, các bộ phận công nghệ, kế toán, tài vụ đều đặt tại Thổ Nhĩ Kỳ do Isik Uran trực tiếp quản lý, nhóm quản lý trong nước chỉ được chia 3-5% tiền lãi sau chi phí. Uran cùng 7 đối tượng khác đang bỏ trốn và được tách ra xử lý sau. Công an TP Cần Thơ cũng đang điều tra một vụ lừa đảo năm 2021 liên quan sàn Swissmes.com, được xác định do bị can Phó Đức Nam cùng đồng bọn thực hiện.
Phán quyết của Hội đồng xét xử sẽ trả lời ai phải chịu trách nhiệm đến đâu. Còn câu hỏi của chủ tọa về những công văn đầu tiên và việc bị cáo đồng ý với câu hỏi ấy, đặt ra một yêu cầu với các đơn vị trung gian thanh toán: khi cơ quan chức năng đề nghị xác minh, dữ liệu phải được cung cấp trung thực ngay từ đầu.

