Phía sau Seedance 2.0 là làn sóng sáng tạo từ thế hệ trẻ Trung Quốc

Đến giữa thập niên 2020, nhân loại dường như đã bão hòa với những tuyên bố về các đột phá công nghệ. Các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) ra đời liên tục, dày đặc đến mức hiếm có sản phẩm nào thực sự khiến công chúng phải trầm trồ hay ngạc nhiên như những ngày đầu. Chúng ta đã quen với việc máy móc viết thơ, vẽ tranh hay thậm chí là lập trình.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của Seedance 2.0 từ ByteDance – công ty mẹ của TikTok – đã phá vỡ sự tĩnh lặng đó. Không chỉ đơn thuần là một chiến thắng trong cuộc đua về điểm số kỹ thuật hay khả năng xử lý, Seedance 2.0 gây chấn động bởi nó hé lộ một sự chuyển dịch sâu sắc hơn nhiều: cách mà một thế hệ trẻ tại Trung Quốc đang tiếp cận, làm chủ và biến công nghệ thành sân chơi riêng của họ.

Gen Z đang giúp AI Trung Quốc phát triển thần tốc

Khi Feng Ji, nhà sản xuất của tựa game đình đám "Hắc Thần Thoại: Ngộ Không" (Black Myth: Wukong), phải thốt lên trên mạng xã hội X rằng "cuộc đua AI đang trở nên điên rồ hơn bao giờ hết", ông không chỉ nói về thuật toán. Ông đang nói về một làn sóng văn hóa mới, nơi ranh giới giữa người dùng phổ thông và nhà sáng tạo chuyên nghiệp đang bị xóa nhòa bởi sức mạnh của AI.

Từ văn bản chính sách đến sân chơi của sự hỗn loạn đầy sáng tạo

Nếu chỉ nhìn vào khả năng tạo ra những chuyển động cơ thể người mượt mà, những góc máy tự nhiên hay các hiệu ứng chuyển cảnh như một đạo diễn thực thụ của Seedance 2.0, chúng ta sẽ bỏ lỡ bức tranh lớn hơn. Câu hỏi thực sự đáng suy ngẫm không phải là liệu ByteDance có vượt qua được các đối thủ phương Tây hay không, mà là công cụ này nói lên điều gì về môi trường xã hội đã sản sinh ra nó.

Tại Trung Quốc ngày nay, AI không còn là những khái niệm xa vời nằm im lìm trong các tài liệu chiến lược quốc gia hay các báo cáo chính sách khô khan. Khi đất nước này chuẩn bị bước vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, AI đã thoát khỏi những phòng thí nghiệm kín cổng cao tường để trở thành một thứ đồ chơi, một công cụ phối lại (remix) và thử nghiệm công khai trong tay hàng triệu người dùng trẻ.

Ngay trong những ngày đầu tiên Seedance 2.0 được phát hành, các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc đã chứng kiến một cơn lũ nội dung do người dùng tạo ra. Đó là một cảnh tượng hỗn loạn nhưng đầy màu sắc và sức sống. Các nhà sáng tạo nội dung, phần lớn là những người trẻ, đã không ngần ngại thử nghiệm những ý tưởng điên rồ nhất.

Một số người đã tái hiện lại các nhân vật trong tựa game kinh điển "Plants vs. Zombies" nhưng với phong cách điện ảnh chân thực đến rợn người; số khác lại biến những chú mèo cưng trong nhà thành những sinh vật khổng lồ lang thang giữa các tòa nhà chọc trời của những thành phố hiện đại. Thậm chí, nhiều người còn khéo léo kết hợp các hình ảnh do AI tạo ra với thẩm mỹ truyền thống Trung Hoa, tạo nên những thước phim vừa mang nét cổ trang huyền bí, vừa đậm chất viễn tưởng tương lai.

Sự đa dạng về phong cách và ý tưởng này chính là lời giải thích rõ ràng nhất cho việc tại sao những tiến bộ gần đây của Trung Quốc trong lĩnh vực AI lại trở nên trực quan và dễ nhận thấy đến vậy. Đổi mới sáng tạo giờ đây không chỉ là đặc quyền của các viện nghiên cứu hay các tập đoàn công nghệ lớn. Nó đang diễn ra ngay trên các nền tảng mạng xã hội, nơi mà quá trình thử nghiệm diễn ra nhanh chóng, đôi khi lộn xộn, nhưng mang tính tập thể rất cao.

Chính sách "AI Plus" (AI Cộng) của chính phủ Trung Quốc vào năm 2025, với trọng tâm là tích hợp công nghệ vào các ngành công nghiệp thay vì áp đặt các kết quả sáng tạo cụ thể, đã vô tình tạo ra một môi trường mở. Ở đó, sự thử nghiệm được dung thứ và khuyến khích, cho phép những biên giới sáng tạo liên tục được nới rộng.

Khi nỗi sợ hãi nhường chỗ cho khát vọng kể chuyện

Làn sóng sáng tạo nghiệp dư này đang tạo ra những sản phẩm tiếp cận gần với chất lượng điện ảnh, dù cho người tạo ra chúng chưa từng qua một ngày đào tạo trường lớp bài bản nào. Thay vì làm giảm đi các tiêu chuẩn nghệ thuật như nhiều người lo ngại, sự bùng nổ này lại mở rộng phạm vi của những gì được coi là biểu đạt sáng tạo. Nhiều người dùng ở độ tuổi 20 và 30 giờ đây sử dụng các công cụ như Seedance 2.0 để hiện thực hóa các dự án kể chuyện, hình ảnh hóa âm nhạc, tạo ra các nhân vật ảo và sản xuất phim ngắn. Đối với họ, AI là cây cọ vẽ, là máy quay phim và là phòng dựng, tất cả gói gọn trong một phần mềm.

Điều này tạo nên một sự tương phản rõ rệt với cách mà AI thường được thảo luận tại phương Tây. Tại Mỹ và châu Âu, các cuộc tranh luận công khai về trí tuệ nhân tạo thường bị phủ bóng bởi nỗi lo âu. Người ta nói nhiều về sự thay thế việc làm, về các tranh chấp bản quyền pháp lý và thậm chí là những rủi ro hiện sinh về việc máy móc sẽ thống trị loài người. Những cuộc hội thoại này thường bị chi phối bởi luật sư, các nhà quản lý và giới lãnh đạo doanh nghiệp, khiến không khí bao trùm là sự thận trọng và phòng thủ.

Ngược lại, tại Trung Quốc, nhiều người dùng trẻ tiếp cận AI lần đầu tiên với tư cách là một công cụ sáng tạo chứ không phải là một mối đe dọa. Điều này không có nghĩa là xã hội Trung Quốc hoàn toàn miễn nhiễm với sự lo lắng, nhưng điểm xuất phát của họ rất khác. Họ được định hình bởi một nền văn hóa đổi mới dựa trên nền tảng (platform-based innovation) và một thế hệ đã quá quen thuộc với việc thử nghiệm các công cụ mới một cách công khai.

Khi nỗi sợ hãi không phải là rào cản đầu tiên, sự tò mò và khát khao thể hiện bản thân sẽ chiếm lĩnh. Chính tâm thế cởi mở này đã biến AI từ một công nghệ lạnh lùng thành một người bạn đồng hành trong quá trình sáng tạo nghệ thuật. Thay vì ngồi lo sợ AI sẽ viết kịch bản hay hơn mình, giới trẻ Trung Quốc đang học cách chỉ đạo AI để kể câu chuyện của chính họ theo những cách chưa từng có.

Sức bật từ thế hệ kỹ sư Gen Z và cuộc đua trí tuệ không biên giới

Sự chuyển dịch này không chỉ dừng lại ở tầng lớp người dùng cuối mà còn hiện diện rõ nét trong cấu trúc nhân tài AI của Trung Quốc. Trong suốt hai thập kỷ qua, trọng tâm của nền khoa học công nghệ nước này đã dịch chuyển một cách ngoạn mục từ nghiên cứu hàn lâm sang ứng dụng thực tiễn.

Nếu như vào năm 2000, các học giả Trung Quốc chỉ công bố vỏn vẹn 671 bài báo liên quan đến AI, thì đến năm 2024, con số này đã tăng vọt lên mức kinh ngạc là 23.695 bài. Đáng chú ý hơn, con số này đã vượt qua tổng sản lượng nghiên cứu của cả Mỹ, Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu cộng lại. Đây là những con số biết nói, phản ánh một sự đầu tư dài hạn và quyết liệt cho giáo dục và nghiên cứu.

Nhưng điều thú vị hơn cả nằm ở độ tuổi của những người đứng sau các công trình này. Một báo cáo năm 2025 từ nền tảng tuyển dụng Zhilian Zhaopin cho thấy một thực tế đầy sức trẻ: từ 80% đến 90% các ứng viên nộp đơn cho các vị trí AI cốt lõi tại Trung Quốc đều dưới 35 tuổi.

Từ các mô hình đa phương thức cho đến các công cụ tạo nội dung, chính những kỹ sư, nhà nghiên cứu và nhà sáng tạo trẻ tuổi này đang là động lực thúc đẩy sự phát triển. Do đó, Seedance 2.0 hay sự trỗi dậy thần tốc của DeepSeek vào đầu năm 2025 không phải là những hiện tượng đơn lẻ hay ngẫu nhiên. Chúng là sự phản chiếu của một sự thay đổi thế hệ rộng lớn hơn, nơi những người trẻ tuổi đang nắm giữ chìa khóa của tương lai công nghệ.

Chính lực lượng nhân sự trẻ, năng động và đầy khát vọng này đã giúp các sản phẩm AI của Trung Quốc không còn chỉ là những món đồ lạ lẫm trong nước. Từ sự chú ý quốc tế dành cho DeepSeek đến cơn sốt Seedance 2.0 đầu năm 2026, các công cụ này đã tạo ra những cuộc thảo luận vượt xa biên giới Trung Quốc. Tất nhiên, Trung Quốc vẫn phải đối mặt với những hạn chế thực tế, đặc biệt là trong lĩnh vực phần cứng tiên tiến và sự hoàn thiện của các quy định pháp lý. Nhưng đối với nhiều nhà sáng tạo trẻ, những hạn chế này không hoạt động như những rào cản ngăn bước, mà giống như những thử thách để họ tìm cách lách qua hoặc vượt qua.

Liệu đà sáng tạo này có thể được duy trì lâu dài hay không – nhất là khi áp lực thương mại và căng thẳng địa chính trị toàn cầu ngày càng gia tăng – vẫn còn là một câu hỏi mở. Tuy nhiên, có một điều đã trở nên rõ ràng: giai đoạn phát triển tiếp theo của AI tại Trung Quốc sẽ được định hình không chỉ bởi bản thân công nghệ, mà còn bởi cách mà thế hệ trẻ nước này lựa chọn sử dụng nó. Họ đang biến công nghệ thành văn hóa và trong quá trình đó, họ đang xác lập lại vị thế của mình trên bản đồ số của thế giới.

Bùi Tú