'Phiên tòa giả định' - cách làm sáng tạo trong tuyên truyền chống khai thác IUU

Bởi vậy, cùng với việc quản lý, kiểm soát hoạt động của tàu cá, các lực lượng chức năng tỉnh Đắk Lắk luôn chú trọng đổi mới hình thức tuyên truyền, đưa pháp luật đến gần hơn với ngư dân bằng những hình thức trực quan, sinh động. Trong đó, Chương trình “Phiên tòa giả định” đã mang đến cách tiếp cận mới trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Chương trình “Phiên tòa giả định” tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU được tổ chức tại Đồn Biên phòng Tuy Hòa. Ảnh: Thùy Dung

Chương trình “Phiên tòa giả định” do Đồn Biên phòng Tuy Hòa, Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Tòa án nhân dân Khu vực 11 - Đắk Lắk; Tòa án nhân dân Khu vực 13 - Đắk Lắk; Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực 11 - Đắk Lắk và Ngân hàng Agribank Phú Yên tổ chức ngày 7/8/2026. Thông qua hình thức sân khấu hóa, những quy định pháp luật được cụ thể hóa bằng các tình huống giả định đã giúp ngư dân dễ hiểu, dễ nhớ để thực hiện trong quá trình khai thác hải sản trên biển.

Đưa pháp luật vào đời sống

Giữa nhịp sống hối hả nơi cửa biển, khi những con tàu xếp hàng dài chuẩn bị cho những chuyến vươn khơi, việc đưa pháp luật đến gần hơn với ngư dân bằng những cách làm phù hợp luôn là yêu cầu quan trọng đối với các lực lượng chức năng. Với nhiều ngư dân, những quy định pháp luật thường được tiếp cận qua các buổi tuyên truyền tại cảng cá, bến tàu hoặc trong quá trình làm thủ tục xuất bến. Vì vậy, việc lựa chọn hình thức sân khấu hóa như “Phiên tòa giả định” đã tạo nên sự gần gũi, dễ đi vào đời sống.

Tại chương trình, các đại biểu, ngư dân, chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên được theo dõi “Phiên tòa giả định” xét xử vụ án hình sự về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”. Với sự chuẩn bị công phu, các vai diễn trong phiên tòa được thể hiện theo đúng trình tự tố tụng, từ phần công bố quyết định đưa vụ án ra xét xử, xét hỏi, tranh luận đến tuyên án.

Theo Đại úy Nguyễn Minh Hoàng, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Tuy Hòa, thông qua hình thức “Phiên tòa giả định” với những tình huống cụ thể, cán bộ đơn vị đã truyền tải thông điệp một cách trực quan, sinh động, giúp ngư dân nhận diện rõ hành vi vi phạm, hậu quả pháp lý và trách nhiệm của mình trong quá trình lao động, sản xuất trên biển. Đây cũng là dịp để lực lượng chức năng tăng cường trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc, đồng hành cùng ngư dân thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

Những tình huống được sân khấu hóa không chỉ tạo sự chú ý, tăng tính cảnh báo, phòng ngừa vi phạm, mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong mỗi chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên. Là những người trực tiếp gắn bó với biển, ngư dân hiểu rõ hơn ai hết sự thay đổi trong phương thức quản lý nghề cá hiện nay. Việc nắm chắc quy định không chỉ giúp tránh vi phạm, mà còn bảo vệ sinh kế, nguồn lợi thủy sản và hướng đến những chuyến biển an toàn, bền vững.

Đại diện các đơn vị tặng quà các chủ phương tiện trên địa bàn phường Tuy Hòa đăng ký tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Ảnh: Thùy Dung

Để mỗi chuyến biển là một hành trình đầy trách nhiệm

Sau những tình huống được tái hiện tại “Phiên tòa giả định”, câu chuyện về chấp hành pháp luật trên biển tiếp tục được nối dài bằng cuộc trao đổi gần gũi giữa cán bộ Biên phòng và ngư dân. Từ những vấn đề tưởng như quen thuộc trong mỗi chuyến vươn khơi, bà con được giải đáp cụ thể những quy định liên quan trực tiếp đến hoạt động khai thác thủy sản.

Cán bộ Đồn Biên phòng Tuy Hòa tập trung tuyên truyền các iuquy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), những điểm mới trong công tác quản lý nghề cá; lưu ý một số nội dung về hình thức xử phạt theo nghị định của Chính phủ. Đồng thời, ngư dân được hướng dẫn về quản lý tàu cá, duy trì thiết bị giám sát hành trình, ghi nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của chủ tàu, thuyền trưởng, thuyền viên.

Giữa những câu chuyện về con nước, mùa cá và những chuyến biển dài ngày, nhiều ngư dân đã chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình sản xuất. Những câu hỏi về thủ tục tàu cá, thiết bị giám sát hành trình, cách ghi chép nhật ký khai thác... được cán bộ Đồn Biên phòng Tuy Hòa giải đáp ngay tại chương trình.

Với Bộ đội Biên phòng, tuyên truyền pháp luật không chỉ là việc phổ biến quy định, mà còn là sự đồng hành cùng ngư dân trên hành trình vươn khơi, bám biển. Bằng những cách làm thiết thực, cán bộ, chiến sĩ cùng các lực lượng chức năng đang từng bước xây dựng ý thức tự giác chấp hành pháp luật, để mỗi con tàu ra khơi không chỉ mang theo kỳ vọng về những khoang cá đầy, mà còn mang theo trách nhiệm với nghề cá Việt Nam.

Ông Phạm Lớn, chủ phương tiện PY-92198-TS bày tỏ: “Trước đây, nhiều quy định trong khai thác hải sản chúng tôi chưa hiểu hết, nhưng qua các buổi tuyên truyền của Bộ đội Biên phòng, đặc biệt là "Phiên tòa giả định", bà con dễ hình dung hơn về những việc được làm và không được làm. Chúng tôi mong muốn tiếp tục được các lực lượng chức năng hướng dẫn để mỗi chuyến biển đều an toàn, đúng pháp luật”.

Bên cạnh tuyên truyền pháp luật, chương trình còn thể hiện sự quan tâm, chia sẻ của các đơn vị đối với những ngư dân còn gặp khó khăn trong cuộc sống. Trong dịp này, các đơn vị tặng 17 suất quà cho 17 chủ phương tiện đăng ký tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo trên địa bàn phường Tuy Hòa và tặng 100 lá cờ Tổ quốc cho ngư dân. Đây không chỉ là món quà tinh thần, mà còn gửi gắm niềm tin, trách nhiệm của mỗi ngư dân khi vươn khơi, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo và xây dựng nghề cá phát triển bền vững.