'Phiên tòa giả định' trong trường học

Một phiên tòa giả định được tổ chức tại Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Marie Curie (Ảnh HỆ THỐNG GIÁO DỤC MARIE CURIE)

Mới đây, Ủy ban nhân dân xã Ứng Thiên phối hợp Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội đã tổ chức chương trình “Phiên tòa giả định tuyên truyền phòng, chống bạo lực học đường, an toàn trên không gian mạng” nhằm hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (9/11) cho giáo viên và học sinh trường Trung học cơ sở Ứng Thiên (điểm chính Viên Nội).

Trong chương trình, phiên tòa giả định xét xử sơ thẩm vụ án hình sự về tội “Cố ý gây thương tích” theo điểm a, khoản 2, Điều 134, Bộ luật Hình sự đã được tái hiện sinh động. Thông qua quá trình xét xử, hội đồng xét xử cùng các luật sư đã phân tích thấu đáo các quy định pháp luật, giúp các em học sinh rút ra bài học sâu sắc về sự kiềm chế cảm xúc, cách ứng xử văn minh và phòng ngừa bạo lực.

Tại trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Marie Curie, nhà trường cũng đã phối hợp Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội tổ chức các phiên tòa giả định về an toàn giao thông đường bộ, an ninh mạng và bạo lực học đường cho học sinh. Tại đây, các em học sinh đã được tiếp cận luật pháp một cách trực quan, dễ hiểu qua các phiên làm việc của bồi thẩm đoàn. Em Nguyễn Chí Lâm (học sinh lớp 11E2, Trường Marie Curie cơ sở Việt Hưng) cho biết: “Phiên tòa giả định là một trải nghiệm rất khác so với những giờ học bình thường. Thay vì chỉ đọc luật trên giấy hay nghe giảng một cách khô khan, em được chứng kiến pháp luật vận hành ngay trước mắt. Những điều tưởng như nhỏ mà học sinh vẫn hay vi phạm, như tự ý sử dụng xe gắn máy khi chưa có giấy phép, được tái hiện qua phiên tòa với hậu quả và chế tài xử phạt rõ ràng. Qua đó, em không chỉ hiểu các quy định của pháp luật hơn, mà còn nghiêm túc suy nghĩ về những hành vi của bản thân mình”.

Mô hình “Phiên tòa giả định” là hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động, giúp các em học sinh trực tiếp chứng kiến trình tự, thủ tục xét xử cũng như thấy rõ hậu quả pháp lý nghiêm khắc của các hành vi vi phạm pháp luật. Luật sư Lê Trung Sơn, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội cho biết, thông qua hoạt động phiên tòa giả định trực quan, các em sẽ nâng cao nhận thức, tự điều chỉnh hành vi và sống tuân thủ theo Hiến pháp và pháp luật. Chương trình cũng thể hiện trách nhiệm xã hội của giới luật sư trong việc đưa pháp luật vào đời sống học đường.

Triển khai từ năm 2023, hàng trăm phiên tòa giả định đã được Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội phối hợp các sở, ban, ngành, các nhà trường triển khai, nhằm đưa pháp luật vào trường học bằng hình thức trực quan, sinh động và gần gũi hơn. Thay vì những nội dung khô khan, khó hiểu, các em học sinh được chứng kiến một phiên xử được dàn dựng như thật, có Hội đồng xét xử, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân, luật sư bào chữa, bị cáo, người bị hại, người làm chứng và các phần tranh luận, tuyên án.

Để bảo đảm tính chính xác và giá trị giáo dục, kịch bản các phiên tòa đều được xây dựng từ những vụ án có thật đã được mã hóa thông tin. Nội dung tập trung vào những chủ đề gần gũi với học sinh như bạo lực học đường, tội phạm mạng, an toàn giao thông, ma túy và gây rối trật tự công cộng... Đây là những nguy cơ mà học sinh có thể gặp phải hằng ngày, nhưng không phải em nào cũng nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý. Không chỉ tái hiện phiên tòa, trong các chương trình còn dành thời gian để giao lưu, trả lời câu hỏi, thắc mắc của các em học sinh.

Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Vương Hương Giang cho biết, mới đây, Sở đã ban hành Kế hoạch số 5833/KH-SGDĐT về hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026. Sở sẽ tiếp tục tham mưu, phối hợp Sở Tư pháp, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội chú trọng triển khai mô hình “Phiên tòa giả định” dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, góp phần tăng cường hướng dẫn học sinh tìm hiểu, thực hiện đúng và sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.