Phim ngắn AI: Thị trường mới hay rào cản của ngành công nghiệp giải trí?

Ảnh minh họa: Tech Edition

Tại Trung Quốc, một số phim ngắn AI đã đạt hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ lượt xem, trong khi người Việt cũng bắt đầu chi tiền đáng kể cho loại hình này. Sensor Tower cho biết trong quý 1/2026, các ứng dụng phim ngắn trên toàn cầu đạt khoảng 850 triệu lượt tải, tăng 140% so với cùng kỳ. Doanh thu từ mua hàng trong ứng dụng đạt khoảng 750 triệu USD.

Đông Nam Á chiếm 32% tổng lượt tải toàn cầu. Đến tháng 4/2026, thời gian sử dụng ứng dụng phim ngắn trung bình tại khu vực này tiến gần 40 phút mỗi ngày. Dữ liệu Sensor Tower cũng cho biết đến quý 4/2025, ứng dụng phim ngắn đã vượt các dịch vụ truyền hình trực tuyến (OTT) về lượt tải tại Việt Nam. Trong năm 2025, người Việt chi khoảng 11,5 triệu USD, tương đương 302 tỉ đồng, cho loại hình này.

HỆ LỤY CÓ THỂ LÀ SỨC KHỎE TINH THẦN

Do đặc tính thời lượng ngắn, những video phim ngắn AI hiện phổ biến trên mạng xã hội thường có những nội dung gây sốc, những câu chuyện bất thường hoặc có tính chất phản xã hội cao nhằm gây chú ý. Hơn nữa, chất lượng hình ảnh do AI tạo ra ngày càng đẹp mắt, những nhân vật hư cấu nhưng giống y như thật có thể tạo hiệu ứng thị giác và khơi gợi sự tò mò, đặc biệt ở người xem trẻ.

Với trẻ em và trẻ vị thành niên, việc liên tục bị cuốn vào những nội dung ngắn trên mạng có thể khiến thời gian sử dụng ngày càng kéo dài và dần trở nên khó kiểm soát. Không chỉ xáo trộn sinh hoạt, ảnh hưởng đến học tập, hệ lụy còn có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe tinh thần.

Với trẻ vị thành niên, việc liên tục bị cuốn vào những nội dung ngắn trên mạng có thể khiến thời gian sử dụng ngày càng kéo dài và dần trở nên khó kiểm soát. Ảnh: Parents Together

Bác sĩ Nguyễn Thành Long, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: "Những video có cường độ kích thích cao rất dễ gây nghiện và tạo sự lệ thuộc. Nếu không kiểm soát thời gian, việc trẻ xem hàng giờ các nội dung tiêu cực, sẽ dẫn đến mất khả năng phân biệt đâu là nội dung mô phỏng, đâu là sự việc có thật. Lo âu, mất ngủ, thay đổi cảm xúc... thậm chí những hệ lụy với các em còn nguy hiểm hơn thế rất nhiều”.

Ngày 25/9, Cục Điện ảnh đã ra văn bản yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp quản lý nền tảng truyền thông số, nền tảng trung gian và kho ứng dụng cung cấp phim tại Việt Nam khẩn trương "kiểm tra phim, phim ngắn và các ứng dụng phổ biến phim trên hệ thống của mình".

Theo Cục, các tổ chức, cá nhân cần tuân thủ quy định về chủ thể được phép phổ biến phim, như: Phân loại phim, hiển thị kết quả phân loại, thông báo danh sách phim và kết quả phân loại trước khi phát hành, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng nội dung. Trường hợp chưa đủ điều kiện tự phân loại, chủ thể có thể đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hoặc cơ quan được ủy quyền thực hiện.

Luật Điện ảnh quy định phim phổ biến trên không gian mạng tại Việt Nam được phân loại theo các mức độ tuổi, gồm P, K, T13, T16, T18 và C. Mức này dựa trên các tiêu chí liên quan đến bạo lực, tình dục, ma túy, kinh dị, ngôn ngữ thô tục, hành vi nguy hiểm và chủ đề, nội dung phim. Ảnh chụp màn hình

Theo Nghị định 87/2026, đơn vị vi phạm sẽ bị phạt tiền tùy hành vi. Mức phạt có thể lên tới 100 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ phim. Với những phim thuộc diện bị cấm theo Luật Điện ảnh, ngoài phạt tiền, đơn vị còn bị buộc xóa, gỡ phim và nộp lại số lợi bất hợp pháp. Một số trường hợp tái phạm có thể bị đình chỉ hoạt động phổ biến phim trong thời hạn nhất định.

ĐIỆN ẢNH TIẾP CẬN KHÁN GIẢ THEO CÁCH MỚI

Ở chiều ngược lại, sự phát triển của các nền tảng và thay đổi trong thói quen giải trí đang tạo điều kiện cho short drama hoặc micro drama tiếp cận đông đảo khán giả. Thời lượng một đến vài phút, cách kể chuyện liên tục tạo nút thắt và khả năng xem mọi lúc trên điện thoại đáp ứng nhu cầu thưởng thức nhanh, tiện lợi của người dùng mạng. Xu hướng này đồng thời mở thêm cơ hội cho các nhà sản xuất tiếp cận những nhóm khán giả mới.

Thống kê từ hãng tư vấn Deloitte (Anh) cho thấy doanh thu toàn cầu từ phim ngắn dạng ứng dụng đạt 3,8 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến tăng gấp đôi, lên khoảng 7,8 tỷ USD trong năm nay. Từ vị thế dòng sản phẩm ngách, phim ngắn nhanh chóng vươn lên thành nhóm giải trí phổ biến nhất thế giới.

Trong bối cảnh đó, Đài Phát thanh và Truyền hình TP. Hồ Chí Minh (HTV) mới đây đã chính thức công bố dự án phim ngắn nhiều tập ứng dụng AI mang tên "Bãi Săn". Đây là dự án phim nhiều tập ứng dụng AI đầu tiên do HTV kết hợp cùng TFS trực tiếp sản xuất, với sự đồng hành và hỗ trợ tài nguyên công nghệ từ đối tác CapCut.

Mùa một của phim dài 15 tập, mỗi tập ba phút, dự kiến phát sóng dịp Tết Nguyên đán 2027. Ảnh: TFS

Phim được chuyển thể từ tiểu thuyết viễn tưởng của nhà văn Nguyễn Đình Tú, Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Trong dự án này, ranh giới giữa công nghệ và tư duy sáng tạo của con người được phân định rõ ràng. AI sẽ được ứng dụng trong khâu hình ảnh, đóng vai trò khởi tạo toàn bộ các bối cảnh và khung hình thị giác của bộ phim, tuân thủ chặt chẽ theo phong cách nghệ thuật và định vị nhân vật do đạo diễn TFS thiết lập.

Phần việc sáng tạo của các nhà làm phim giữ vai trò trung tâm với toàn bộ quá trình định hướng nghệ thuật và sản xuất nội dung. Phần này do đội ngũ chuyên môn của TFS đảm nhiệm, bao gồm: chuyển thể kịch bản, biên tập, đạo diễn, diễn xuất giọng nói (lồng tiếng) và kỹ thuật dựng phim. 

Khác với dòng phim ngắn AI giải trí nhanh, dễ dãi đang tràn lan trên mạng xã hội, "Bãi săn" giữ trọn tinh thần văn học gốc: một câu chuyện nhân văn, đặt ra bài học làm người, ranh giới thiện - ác. Mục tiêu của hãng phim TFS là từng bước làm chủ công nghệ, tạo tiền đề để đơn vị nghiên cứu ứng dụng AI vào các thể loại phim đòi hỏi nhiều yếu tố minh họa trực quan, như các dự án phim tài liệu, lịch sử trong tương lai.

Tương tự, từ ngày 29/9 đến 2/10, Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM tổ chức Youth Cinefest 2026 với chủ đề “Mở khung hình - Phóng tầm mắt”. TS. Phạm Huy Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM, cho biết nhà trường ủng hộ việc ứng dụng AI vào một số công đoạn của quá trình làm phim, đặc biệt với các dự án phim ngắn.

Phim ngắn AI có thể góp thêm những cách kể mới về văn hóa, con người và du lịch. Ảnh minh họa tạo bởi AI

Theo ông Quang, việc sử dụng công nghệ nên hướng đến mục tiêu hỗ trợ tư duy và sản xuất thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ. Đây cũng là một trong những vấn đề đặt ra với điện ảnh trẻ khi phim ngắn ngày càng phổ biến trên các nền tảng mạng xã hội. Một sản phẩm có thể được tạo ra nhanh hơn, nhưng để hình thành một câu chuyện có giá trị vẫn cần tư duy, trải nghiệm và dấu ấn cá nhân của người làm phim.

Với TP.HCM với vai trò Thành phố Điện ảnh trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, câu chuyện về đào tạo và phát triển điện ảnh cũng mở rộng sang mối liên hệ với công nghiệp văn hóa và du lịch. Trong bối cảnh một đoạn video có thể được tạo ra chỉ với vài thao tác trên nền tảng số, giá trị của phim ngắn AI không chỉ nằm ở việc tạo thêm sản phẩm giải trí, mà còn có thể góp thêm những cách kể mới về văn hóa, con người và du lịch Việt Nam.