Phổ cập tri thức số đến người dân Thủ đô

Không chỉ phổ cập kỹ năng số, phong trào còn tạo nền tảng để mỗi người dân chủ động tham gia tiến trình chuyển đổi số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số.

Hướng dẫn người dân phường Tương Mai cài đặt ứng dụng thuế điện tử trên thiết bị di động. Ảnh: Hương Thủy

Đưa kỹ năng số đến từng người dân

Ngày 22-5-2025, UBND thành phố Hà Nội chính thức phát động phong trào “Bình dân học vụ số” với mục tiêu “Thành phố Hà Nội - Bình dân học vụ số - Toàn dân, toàn diện, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới”. Kế thừa tinh thần phong trào “Bình dân học vụ” do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động cách đây 80 năm, phong trào được triển khai trong bối cảnh mới, khi chuyển đổi số trở thành động lực phát triển của đất nước và Thủ đô.

Đây là bước khởi đầu chiến lược nhằm xây dựng xã hội học tập số, phổ cập kiến thức và kỹ năng số cho toàn dân Thủ đô. Phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ là giải pháp chuyển đổi số cộng đồng, mà còn là hành động cụ thể nhằm thực hiện chiến lược phát triển Thủ đô số toàn diện, nhân văn và bao trùm, hướng tới một Hà Nội đổi mới sáng tạo, bắt nhịp thời đại và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Phong trào hướng tới đưa việc học tập kỹ năng số đến tận thôn, tổ dân phố và khu dân cư, giúp người dân tiếp cận các nền tảng số, nền tảng “Bình dân học vụ số”, các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cơ bản theo nhu cầu, từ đó hình thành nền tảng cho chính phủ số, xã hội số, kinh tế số và công dân số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trước đó, ngày 15-5-2025, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 138/KH-UBND triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” trên địa bàn thành phố Hà Nội. Theo kế hoạch số 138/KH-UBND, đến hết năm 2025, Hà Nội phấn đấu 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động khu vực công có kiến thức, kỹ năng số; 100% người dân trưởng thành có tri thức cơ bản về chuyển đổi số và sử dụng tốt các dịch vụ số thiết yếu; trên 85% dân số trưởng thành sử dụng điện thoại thông minh; trên 50% dân số trưởng thành khu vực đô thị có tài khoản thanh toán điện tử; 100% người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã được trang bị kiến thức và kỹ năng công nghệ số phục vụ sản xuất, kinh doanh...

Điểm nổi bật của phong trào là chuyển đổi số không còn được nhìn nhận là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý hay doanh nghiệp công nghệ mà trở thành công việc của từng khu dân cư, tổ dân phố, từng đoàn thể và mỗi gia đình. Người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia tiến trình chuyển đổi số. Để người dân dễ tiếp cận, cán bộ cơ sở, đoàn viên thanh niên và thành viên các tổ chuyển đổi số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn từng thao tác, giải thích bằng ngôn ngữ gần gũi, kiên trì hỗ trợ nhiều lần cho đến khi người dân có thể tự thực hiện.

Tại nhiều địa phương, những lớp “Bình dân học vụ số” được tổ chức ngay tại nhà sinh hoạt cộng đồng, hội trường tổ dân phố hay khu chung cư. Không có giáo trình phức tạp, “giáo án” chính là chiếc điện thoại thông minh của mỗi người dân. Bài học đầu tiên bắt đầu từ những thao tác đơn giản như kết nối internet, sử dụng ứng dụng định danh điện tử (VNeID), thanh toán trực tuyến, tra cứu thông tin và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số...

Lan tỏa từ những mô hình thiết thực

Nếu phần đầu của phong trào “Bình dân học vụ số” tập trung phổ cập kỹ năng số thì tại cơ sở, hiệu quả được thể hiện bằng những mô hình cụ thể, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ trong cuộc sống hằng ngày. Điểm chung ở nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Hà Nội là lấy người dân làm trung tâm, lựa chọn những nội dung thiết thực để hướng dẫn thay vì những kiến thức nặng về lý thuyết. Trong đó, xã Hoài Đức là một trong những địa phương triển khai hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số”. Sau 1 năm triển khai, gần 17.000 lượt người dân được tập huấn kỹ năng số; 100% cán bộ, công chức, viên chức được trang bị kiến thức về công nghệ và ứng dụng AI trong công việc; 100% công dân đủ điều kiện từ 16 tuổi trở lên được cấp và kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID. Đồng thời, tại bộ phận “một cửa” xã Hoài Đức, mạng lưới “Đại sứ số” thường xuyên có mặt hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Đối với người cao tuổi, người có công, người khuyết tật hoặc những trường hợp khó khăn trong đi lại, các tổ lưu động mang thiết bị đến tận nhà hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thành thủ tục trên môi trường điện tử. Cách làm này giúp nhiều người tiếp cận và dần sử dụng thành thạo các dịch vụ số.

Tại phường Tương Mai, mô hình “Bình dân học vụ số lưu động” đưa lớp học đến tận các tổ dân phố. Người dân được hướng dẫn sử dụng VNeID, Bảo hiểm xã hội số (VssID), nền tảng “Bình dân học vụ số”, ứng dụng thuế điện tử, đăng ký chữ ký số... Nội dung học bám sát nhu cầu thực tế, người học được hướng dẫn trực tiếp trên chính chiếc điện thoại của mình và được hỗ trợ đến khi có thể tự thao tác thành thạo. Nhờ đó, nhiều người cao tuổi lần đầu tiên tự nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thông tin hay sử dụng các tiện ích số phục vụ cuộc sống.

Cũng lấy người dân làm trung tâm, phường Phú Thượng triển khai đồng bộ phong trào “Bình dân học vụ số”, các tổ chuyển đổi số cộng đồng, tổ ứng cứu công nghệ và chiến dịch hỗ trợ người dân tiếp cận VNeID, iHanoi (ứng dụng công dân Thủ đô số), Etax Mobile (ứng dụng Thuế điện tử), Cổng Dịch vụ công quốc gia cùng nhiều nền tảng số khác. Song song với đó, địa phương xây dựng mô hình “Mỗi đoàn viên - một trợ lý số cho đảng viên”, hỗ trợ đảng viên, nhất là đảng viên cao tuổi tiếp cận và sử dụng các nền tảng số phục vụ công tác Đảng. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Phú Thượng Nguyễn Quốc Hà, chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân thấy rõ lợi ích thiết thực và chủ động tham gia. Vì vậy, địa phương xác định chuyển từ tư duy “hành chính quản lý” sang “hành chính phục vụ”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Đồng thời coi chuyển đổi số là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị nhằm nâng cao chất lượng phục vụ và hiệu quả quản lý…

Để phong trào được triển khai sâu rộng, thời gian qua, thành phố Hà Nội đã phát huy vai trò của các tổ chuyển đổi số cộng đồng - lực lượng nòng cốt đưa công nghệ đến gần người dân. Sau khi kiện toàn theo mô hình tổ chức mới, toàn thành phố hiện có 5.414 tổ chuyển đổi số cộng đồng với hơn 37.898 thành viên tại 126/126 xã, phường. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các tổ trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, cài đặt và khai thác các nền tảng số dùng chung của thành phố, phổ cập kỹ năng truy cập internet, thư điện tử và nhiều tiện ích số thiết yếu.

Những kết quả bước đầu cho thấy, “Bình dân học vụ số” không chỉ được đo bằng số lớp học hay số người tham gia mà còn thể hiện ở sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân. Khi mỗi người dân có thêm kỹ năng số, có thể chủ động sử dụng các dịch vụ công, thanh toán điện tử, tiếp cận thông tin và kết nối với chính quyền trên môi trường số, quá trình chuyển đổi số cũng trở nên thực chất và bền vững hơn.

Từ những lớp học giản dị ở khu dân cư đến sự đồng hành của cán bộ cơ sở và các tổ chuyển đổi số cộng đồng, phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phổ cập tri thức số đến với mọi người dân Thủ đô. Khi kỹ năng số trở thành hành trang của mỗi công dân, chuyển đổi số không chỉ là chủ trương, mà đang hiện diện trong từng hoạt động của đời sống, góp phần xây dựng Hà Nội phát triển nhanh, hiện đại và không để ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình số hóa.