Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên: Không thể mặc nhiên coi tham dự đấu giá là đồng ý trả giá khởi điểm

Không nên xác định người trúng đấu giá bằng bốc thăm khi không có giá trả hợp lệ

Bày tỏ thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Đấu giá tài sản nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn, tăng cường công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý tài sản nhà nước, phòng, chống thông đồng, dìm giá và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, làm rõ một số quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia đấu giá.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Trước hết, về nguyên tắc áp dụng Luật Đấu giá tài sản và mối quan hệ với pháp luật chuyên ngành, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, đây là vấn đề có ý nghĩa nền tảng, quyết định tính thống nhất và khả thi của Luật.

Theo đó, cần làm rõ ranh giới giữa các quy định về trình tự, thủ tục tổ chức đấu giá với quy định của pháp luật chuyên ngành về thẩm quyền đưa tài sản ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, điều kiện chuyển quyền sở hữu, phê duyệt kết quả và bàn giao tài sản.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, nguyên tắc cần quán triệt là Luật Đấu giá tài sản điều chỉnh thống nhất quy trình tổ chức đấu giá, trong khi pháp luật chuyên ngành điều chỉnh nội dung quản lý và đặc thù của từng loại tài sản. Những trường hợp ngoại lệ phải được quy định rõ ràng, có giới hạn cụ thể, tránh tạo ra cách hiểu và cách áp dụng khác nhau trong thực tiễn.

Đặc biệt quan tâm đến quy định xác định người trúng đấu giá khi không có người trả giá hợp lệ tại Khoản 7 Điều 28 dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, dự thảo quy định người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả ít nhất bằng giá khởi điểm. Trường hợp không có người trả giá hoặc tất cả giá trả đều không hợp lệ thì tổ chức bốc thăm để xác định người trúng đấu giá với giá trúng bằng giá khởi điểm.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: An Nhiên

Cho rằng quy định này cần được cân nhắc rất kỹ, Phó Chủ tịch Quốc hội phân tích, bản chất của đấu giá là cạnh tranh để xác lập giá trên cơ sở tự nguyện và các quy tắc đã được công khai. Vì vậy, không thể mặc nhiên coi việc tham dự phiên đấu giá là hành vi trả giá.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, nếu không có giá hợp lệ thì nên xác định cuộc đấu giá không thành, thay vì tổ chức bốc thăm xác định người trúng đấu giá.

Trường hợp vẫn áp dụng cơ chế bốc thăm, cần quy định cụ thể điều kiện, trình tự, phương thức thực hiện; cách xử lý khi tất cả người tham dự từ chối và hậu quả pháp lý đối với các khoản tiền đặt trước.

Cùng với đó, cần bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định về rút lại giá đã trả, từ chối kết quả trúng đấu giá và xác định người trả giá liền kề, nhằm ngăn ngừa những tình huống phát sinh, có thể bị lợi dụng trong thực tiễn.

Ngăn chặn bỏ cọc, trục lợi nhưng không tạo rào cản đối với người dân

Góp ý về tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất tại Điều 29 dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên bày tỏ đồng tình với chủ trương nâng mức tiền đặt trước nhằm tăng trách nhiệm của người tham gia đấu giá, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc, vấn đề đã xảy ra tại Hà Nội và nhiều địa phương thời gian qua.

Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc quy định mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với quyền sử dụng đất để giao cho cá nhân cần được đánh giá thận trọng. Mức tiền này có thể tạo ra rào cản đối với những người có nhu cầu sử dụng đất thực sự, làm giảm số lượng người tham gia và mức độ cạnh tranh trong đấu giá.

Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ bổ sung số liệu thực tiễn, đánh giá đầy đủ tác động của quy định hiện hành và phương án sửa đổi; làm rõ căn cứ xác định khung 20% - 50% cũng như tiêu chí lựa chọn mức tiền đặt trước cụ thể.

Chính sách phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu ngăn chặn hành vi trục lợi với việc tạo điều kiện cho người dân tiếp cận bình đẳng quyền sử dụng đất thông qua đấu giá.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ mối quan hệ giữa tiền đặt trước và tiền đặt cọc sau khi trúng đấu giá; cơ chế chuyển đổi, hoàn trả hoặc xử lý khoản tiền này trong trường hợp kết quả đấu giá không được phê duyệt hoặc bị hủy.

Liên quan đến chế tài đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành việc áp dụng các biện pháp đủ mạnh để xử lý hành vi cố tình bỏ cọc, không thanh toán hoặc lợi dụng đấu giá nhằm trục lợi.

Tuy nhiên, đối với quy định cấm tham gia đấu giá khi người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến quyết định phê duyệt kết quả bị hủy, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, đây là biện pháp hạn chế quyền tài sản, quyền kinh doanh và quyền tham gia giao dịch của tổ chức, cá nhân. Do đó, cần quy định ngay trong Luật các tiêu chí xác định thời hạn cấm, căn cứ áp dụng, thẩm quyền, trình tự thực hiện cũng như quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người bị áp dụng chế tài.

Các ĐBQH tỉnh Gia Lai tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Đặc biệt, cần phân biệt rõ hành vi cố ý vi phạm với các trường hợp bất khả kháng hoặc vi phạm phát sinh từ sai sót của cơ quan, người có tài sản đấu giá và cơ quan có thẩm quyền, tránh áp dụng chế tài thiếu công bằng.

Đối với việc hủy kết quả đấu giá, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị đặc biệt quan tâm đến cơ chế bảo vệ người mua tài sản ngay tình, đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán, nhận tài sản hoặc đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng theo quy định.

Theo đó, dự thảo Luật cần xác định rõ trách nhiệm hoàn trả tài sản, xử lý số tiền đã thanh toán, các chi phí hợp lý và trách nhiệm bồi thường khi kết quả đấu giá bị hủy; đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc hoàn thiện các quy định này là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính ổn định của giao dịch, tăng cường sự minh bạch, công bằng và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với hoạt động đấu giá tài sản.