Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh: Quyết liệt giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, khơi thông nguồn lực phát triển

Kinh tế - xã hội đạt nhiều kết quả quan trọng trong bối cảnh khó khăn, thách thức

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đánh giá, năm 2026, Việt Nam thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh môi trường kinh tế quốc tế biến động nhanh, phức tạp; xung đột địa chính trị, phân mảnh thương mại và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt. Đặc biệt, xung đột tại Trung Đông và gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz khiến giá năng lượng tăng mạnh, tạo ra những cú sốc năng lượng, tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: An Nhiên

Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, song với quyết tâm cao và sự vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống chính trị, tình hình kinh tế - xã hội nước ta tiếp tục đạt nhiều kết quả rất quan trọng, dự kiến hoàn thành và vượt 14/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội.

Trước hết, tăng trưởng kinh tế đạt mức cao, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn cơ bản được bảo đảm. GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, thuộc nhóm tăng trưởng cao của khu vực và thế giới. Chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác được điều hành chủ động, linh hoạt.

An ninh năng lượng, an ninh lương thực tiếp tục được giữ vững; nguồn cung điện và xăng dầu được bảo đảm. Giá xăng dầu duy trì ở mức thấp so với khu vực, trong khi giá điện không tăng, mặc dù phải đối diện với nhiều khó khăn.

Hoạt động của doanh nghiệp tiếp tục có những tín hiệu tích cực. Trong 9 tháng, có gần 224.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cao hơn số doanh nghiệp rút lui; cả năm ước có khoảng 1,11 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

Đáng chú ý, lần đầu tiên thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng từ mức “Ổn định” lên “Tích cực”.

Các tổ chức quốc tế tiếp tục đánh giá cao sức chống chịu và triển vọng tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nâng dự báo tăng trưởng lên 8,2%; Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nâng dự báo thêm 0,6 điểm phần trăm; Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo Việt Nam có tốc độ tăng trưởng cao nhất khu vực Đông Á - Thái Bình Dương. Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) nâng dự báo tăng trưởng thêm 0,5 điểm phần trăm, ở mức cao nhất trong ASEAN+3. Cùng với đó, Brand Finance định giá thương hiệu quốc gia Việt Nam đạt 462,28 tỷ USD, xếp thứ 32/193 quốc gia.

Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: An Nhiên

Về tài chính - ngân sách nhà nước, Phó Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao việc chủ động điều hành chính sách tài khóa theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, góp phần quan trọng hỗ trợ tăng trưởng.

Theo đó, thu ngân sách nhà nước cả năm ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%, trong bối cảnh đã thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 360.000 tỷ đồng. Chi ngân sách nhà nước đạt khoảng 116,4% dự toán, tập trung cho các công trình, dự án trọng điểm quốc gia.

Giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, cao hơn cùng kỳ năm 2025 cả về tỷ lệ và số tuyệt đối, tương ứng tăng 12,9 điểm phần trăm và 202,6 nghìn tỷ đồng. Bội chi ngân sách nhà nước khoảng 4,1%, trong phạm vi dự toán Quốc hội giao.

Một kết quả nổi bật khác được Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị; cải cách thủ tục hành chính đạt mức cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay.

Trong hai năm 2025 và 2026, Chính phủ đã trình, Quốc hội đã ban hành số lượng lớn các luật, nghị quyết, góp phần tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, pháp luật. Đến nay, công tác này đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá là “cơ bản pháp luật không còn điểm nghẽn”.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính đạt những kết quả rõ nét, cắt giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, tương đương khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là mức cắt giảm lớn nhất từ trước đến nay, vượt yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW.

Đối với phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, cả nước đã hoàn thành 395km đường bộ cao tốc, thông toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông; khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội. Công tác tháo gỡ các dự án tồn đọng, kéo dài được tập trung triển khai, nâng tổng số dự án được tháo gỡ lên 3.557 dự án, góp phần mở rộng không gian phát triển và khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục có bước tiến mới. Trong số 2.011 nhiệm vụ được xác định, đã bảo đảm tiến độ 1.932 nhiệm vụ, đạt 96,1%.

Theo Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia, tăng một bậc. Việt Nam cũng đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa sáng tạo trong tổng giao dịch thương mại hàng hóa.

Về văn hóa, xã hội và an sinh xã hội, Phó Chủ tịch Quốc hội ghi nhận nhiều chính sách được triển khai nhằm nâng cao đời sống Nhân dân. Lương cơ sở tăng thêm 8% từ ngày 1/7/2026; phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã tăng từ 25% lên 55%; nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê tiếp tục phát triển mạnh.

Cả nước đã khánh thành đồng loạt 108 trường phổ thông nội trú liên cấp, tiếp tục thực hiện chính sách miễn, giảm học phí; khoảng 97% người dân được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí. Đặc biệt, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai quyết liệt.

Quốc phòng, an ninh tiếp tục được củng cố; độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm. Hoạt động đối ngoại, nhất là đối ngoại cấp cao, tiếp tục là điểm sáng, đóng góp quan trọng vào việc nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Phân tích những nguyên nhân tạo nên kết quả trên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh trước hết là tầm nhìn chiến lược của Đảng. Trong thời gian ngắn, Đảng đã ban hành đồng bộ nhiều chủ trương, quyết sách lớn, có tính chiến lược, bao quát những nền tảng và động lực phát triển chủ yếu trên các lĩnh vực.

Trọng tâm là Kết luận số 18-KL/TW, Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và 11 nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị. Đây là cơ sở, định hướng quan trọng để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Cùng với đó là sự đoàn kết, vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Đảng, trực tiếp, thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Một nguyên nhân quan trọng khác là sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương thức tổ chức thực hiện; chuyển từ chủ trương sang hành động, xác định đúng thứ tự ưu tiên, tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm; tăng cường kiểm tra, giám sát, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Nâng cao trách nhiệm thực thi, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển

Bên cạnh những thành tựu đạt được, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho rằng, cần nhận diện đầy đủ, chính xác những khó khăn, thách thức và hạn chế đang đặt ra đối với nền kinh tế, từ đó có giải pháp phù hợp để bảo đảm thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển trong năm 2027.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, khó khăn đầu tiên là tăng trưởng kinh tế tuy đạt mức cao nhưng chưa thực sự vững chắc. Một số địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đồng Nai có khả năng không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Đầu tư tư nhân chưa thực sự bứt phá, mặc dù chiếm 53% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng mới tăng 14%. Xuất khẩu tăng 24,5%, trong khi nhập khẩu tăng tới 36,7%; hoạt động xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Tăng trưởng về quy mô chưa đi đôi với nâng cao năng suất.

Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Thứ hai, áp lực đối với ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính đang gia tăng. Giá cả nhiều hàng hóa, dịch vụ thiết yếu tăng, trong khi sức mua thực tế phục hồi chậm.

Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn huy động vốn, trong khi thị trường vốn chưa đáp ứng được nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế. Thực trạng này làm gia tăng rủi ro mất cân đối kỳ hạn, tạo áp lực đối với thanh khoản của hệ thống tài chính.

Thứ ba, nguồn lực đầu tư lớn nhưng quá trình chuyển hóa thành năng lực sản xuất và các động lực tăng trưởng mới còn chậm.

Phó Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng, mặc dù tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 9 tháng đạt 62,9% kế hoạch, song vốn tạm ứng chưa thu hồi chiếm tới 37% số vốn đã giải ngân. Một số dự án trọng điểm còn chậm tiến độ; hiện vẫn còn 1.131 dự án tồn đọng chưa được tháo gỡ.

Thứ tư, khu vực doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp tục đối diện nhiều khó khăn. Trong 9 tháng, số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp hoàn thành thủ tục giải thể tăng 118,8%. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Các ĐBQH tỉnh Gia Lai tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Trên cơ sở đánh giá những kết quả đạt được và các hạn chế, thách thức, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh bày tỏ thống nhất cao với những định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp được Chính phủ đề ra trong Báo cáo kinh tế - xã hội cũng như mục tiêu tăng trưởng 10%.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Chủ tịch Quốc hội đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, pháp luật, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong tổ chức thực thi; cụ thể hóa các kịch bản tăng trưởng, đổi mới mô hình tăng trưởng và triển khai những giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp.

Trước hết, về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục đẩy nhanh việc rà soát, xử lý dứt điểm những mâu thuẫn, chồng chéo trong hệ thống pháp luật; đặc biệt không để xảy ra tình trạng chậm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của khâu tổ chức thực hiện, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, luật đã được ban hành nhưng việc các quy định có đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào chất lượng, tiến độ ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn. Đây cũng là cơ sở mà các địa phương đang chờ đợi để tháo gỡ những vướng mắc, chồng chéo phát sinh trong thực tiễn.

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thi hành. Trong đó, cần xác định rõ địa phương là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, đưa các chủ trương, chính sách vào cuộc sống, chuyển hóa chính sách thành nguồn lực phục vụ phát triển.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, phải thực hiện tốt phương châm “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; phát huy tính chủ động, không trông chờ, ỷ lại, sử dụng hiệu quả thẩm quyền đã được phân cấp, phân quyền để giải quyết dứt điểm những công việc còn tồn đọng.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, khi thẩm quyền đã được phân cấp rõ ràng thì địa phương phải chủ động quyết định và chịu trách nhiệm đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền của mình, không tiếp tục xin ý kiến cấp trên hoặc đẩy những khó khăn, vướng mắc thuộc trách nhiệm giải quyết của địa phương lên Trung ương.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tiếp tục tạo đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, thực hiện tốt các chủ trương của Đảng về bảo vệ cán bộ, xây dựng môi trường thuận lợi để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; phân công, phân định rõ nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cán bộ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thứ hai, về thực hiện mục tiêu tăng trưởng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cụ thể hóa các chỉ tiêu, mục tiêu thành những kịch bản tăng trưởng rõ ràng, sát với thực tiễn; đồng thời tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm trong nước.

Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội dành nhiều thời gian phân tích sự cần thiết phải có những giải pháp cụ thể, quyết liệt nhằm giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn, giảm chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc giảm lãi suất cho vay không chỉ là vấn đề điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước mà còn đòi hỏi sự vào cuộc, tổ chức thực hiện thực chất của các ngân hàng thương mại. Đây là giải pháp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giảm áp lực chi phí tài chính, tạo điều kiện để doanh nghiệp phục hồi và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Phân tích tác động của lãi suất đối với doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, lãi vay là khoản chi phí mà doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán ngay cả khi hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp khó khăn, thua lỗ. Vì vậy, nếu có những giải pháp cụ thể, hiệu quả để giảm lãi suất, nhất là từ hệ thống ngân hàng thương mại, sẽ trực tiếp làm giảm chi phí tài chính, góp phần hạ giá thành sản phẩm, khơi thông nguồn lực, gia tăng biên lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Lãi suất cho vay giảm còn tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì dòng tiền, cải thiện khả năng trả nợ, mở rộng sản xuất và đầu tư. Ngược lại, khi lãi suất ở mức cao, chi phí tài chính gia tăng sẽ hạn chế khả năng phát triển sản xuất, kinh doanh, làm tăng áp lực trả nợ, thậm chí dẫn đến phát sinh nợ khó đòi.

Thực tế thời gian qua cho thấy, những khó khăn này tác động trực tiếp đến cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc giảm lãi suất cho vay cần được nhìn nhận không chỉ là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trước mắt mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.

Khi doanh nghiệp được giảm áp lực chi phí tài chính, có điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh sẽ góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, kích thích tiêu dùng và thúc đẩy hoạt động đầu tư. Qua đó, tạo tác động tích cực đến tăng trưởng GDP, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và góp phần ổn định xã hội.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, giảm chi phí vốn còn có ý nghĩa quan trọng trong việc giải phóng những nguồn lực đang bị ách tắc, đóng băng tại các dự án đầu tư, nhất là các dự án bất động sản và hạ tầng công nghiệp.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, cần nhìn nhận đầy đủ thực trạng vốn vay ngân hàng đang nằm tại các dự án bất động sản chưa tiêu thụ được sản phẩm, trong khi doanh nghiệp vẫn phải gánh chịu chi phí lãi vay. Nếu tháo gỡ hiệu quả những khó khăn về vốn và lãi suất, các nguồn lực này sẽ có điều kiện được khơi thông, đưa trở lại phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Không chỉ tác động đến tăng trưởng kinh tế, những giải pháp này còn mang lại hiệu quả xã hội rõ rệt. Khi doanh nghiệp phục hồi và phát triển, cơ hội việc làm được mở rộng, tình trạng thất nghiệp giảm, thu nhập và đời sống Nhân dân được cải thiện. Quan trọng hơn, những chuyển biến tích cực đó sẽ góp phần củng cố lòng tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường đầu tư, kinh doanh và triển vọng phát triển của nền kinh tế.

Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Thứ ba, về cải cách thủ tục hành chính và phát triển doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; đặc biệt bảo đảm việc cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh phải thực chất, mang lại hiệu quả cụ thể cho người dân, doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần tránh tình trạng cải cách chỉ chạy theo số lượng thủ tục, điều kiện kinh doanh được cắt giảm, trong khi những yêu cầu đã bãi bỏ lại được lồng ghép, tích hợp vào các thủ tục, điều kiện khác, khiến gánh nặng tuân thủ của doanh nghiệp không thực sự được giảm bớt.

Cùng với đó, cần rà soát, đánh giá thực chất tình hình hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, không chỉ căn cứ vào số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mà phải quan tâm đến số doanh nghiệp thực tế đang hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, phát triển doanh nghiệp phải được đánh giá bằng hiệu quả hoạt động thực chất, khả năng đóng góp cho nền kinh tế và tạo việc làm cho người lao động, thay vì chỉ chú trọng gia tăng số lượng đăng ký.

Đồng thời, cần có các giải pháp quản lý phù hợp đối với những doanh nghiệp đã đăng ký nhưng không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế; chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng lợi dụng việc đăng ký thành lập doanh nghiệp để thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật, trong đó có mua bán hóa đơn trái phép.

Từ thực tiễn công tác và quá trình trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo tại địa phương, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương phải nghiên cứu kỹ những vấn đề đặt ra, gắn xây dựng và hoàn thiện chính sách với tổ chức thực thi, bảo đảm các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội được triển khai thực chất, hiệu quả.