Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Thị Thu Hòa: Khát vọng đưa logistics Gia Lai 'vươn ra biển lớn'

Logistics không chỉ di chuyển hàng hóa

PGS.TS Hồ Thị Thu Hòa sinh năm 1975 tại Quy Nhơn; cha mẹ từng công tác trong ngành Giao thông - Vận tải, từ đó sớm hun đúc trong bà sự quan tâm đặc biệt đến lĩnh vực vận tải và logistics.

* Điều gì đưa bà đến với logistics vào thời điểm ngành này còn rất xa lạ với Việt Nam?

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Thị Thu Hòa. Ảnh: NVCC

- Tôi đến với logistics từ năm 1993, khi từ khóa “logistics” chưa xuất hiện trong giáo trình đại học. Cha mẹ đã định hướng cho tôi chọn ngành Kinh tế vận tải biển tại Trường ĐH Hàng hải Việt Nam. Không ngờ quyết định ấy lại mở ra cho tôi hành trình gần 30 năm gắn bó đầy ý nghĩa với ngành logistics.

Năm 2002, học bổng của Chính phủ Hà Lan đưa tôi đến Rotterdam - trung tâm logistics hàng đầu châu Âu. Những bến cảng hoạt động như cỗ máy khổng lồ, những tuyến tàu xuyên lục địa, những bài toán tối ưu chuỗi cung ứng… khiến tôi hiểu: Logistics không chỉ là vận tải. Nó là văn minh. Là năng lực cạnh tranh quốc gia. Là cánh cửa mở ra tương lai.

Quá trình làm nghiên cứu sinh tại Bratislava (Slovakia) sau này giúp tôi tiếp cận thêm nhiều trường phái logistics hiện đại. Và tôi càng thấy trách nhiệm của mình với ngành này ở Việt Nam, nhất là trong đào tạo và hoạch định chính sách. Tôi luôn tin rằng: “Logistics không chỉ di chuyển hàng hóa. Nó di chuyển hy vọng vào tương lai”.

Logistics xanh chính là "con đường tử tế" ra thế giới

Nhắc đến Gia Lai, PGS.TS Hồ Thị Thu Hòa hào hứng sẻ chia với tầm nhìn của người nhìn thấy một cánh đồng vừa đón mưa đầu mùa. Với bà, đây là thời điểm đẹp nhất để logistics của tỉnh vươn lên.

* Theo bà, đâu là lợi thế lớn nhất Gia Lai đang có để phát triển logistics?

- Trước hết là vị trí chiến lược. Gia Lai nằm ở điểm nối cao nguyên với Duyên hải miền Trung, là cửa ngõ ra biển thuận lợi nhất của Nam Lào, Đông Bắc Campuchia và một phần Thái Lan. Vị trí ấy là món quà đặc biệt mà tự nhiên ban tặng.

Tiếp theo là vùng nguyên liệu: cà phê trên 100 nghìn héc ta, hồ tiêu hơn 12.000 ha, cao su 80.000 ha, sầu riêng phát triển nhanh. Vùng nguyên liệu quy mô lớn tạo ra nền tảng hình thành ngành logistics chuyên biệt. Cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cao su… của Gia Lai đều là những sản phẩm đang “vươn tầm” trên bản đồ xuất khẩu. Chất lượng tăng, giá trị tăng, nhu cầu thị trường thế giới cũng tăng mạnh.

Đặc biệt, theo số liệu 10 tháng năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh đạt 3,801 tỷ USD, tăng 21,6% so với cùng kỳ năm 2024; trong đó xuất khẩu đạt 2,978 tỷ USD, tăng 23,7% và vượt kế hoạch của năm. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái logistics quy mô lớn.

Cuối cùng là sự quan tâm của Trung ương. Trong nhiều quy hoạch chiến lược, từ hành lang kinh tế Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk - Lâm Đồng đến quy hoạch hệ thống cảng biển quốc gia, Gia Lai đều được xem là điểm tựa quan trọng.

Hệ thống logistics tại Cảng Quy Nhơn được đầu tư đồng bộ, nâng cao hiệu quả khai thác cảng. Ảnh: Nguyễn Dũng

* Nhưng rõ ràng vẫn còn những “điểm nghẽn” khiến Gia Lai chưa bứt phá mạnh mẽ?

- Đúng vậy. Tôi nhìn thấy 5 điểm nghẽn lớn: Hạ tầng vận tải chưa đồng bộ, nhất là hướng biển; thiếu trung tâm logistics chuyên biệt gắn với vùng nguyên liệu; liên kết sản xuất - chế biến - logistics chưa thật sự chặt chẽ; nguồn nhân lực logistics còn mỏng; áp lực chuyển đổi xanh đòi hỏi vốn và công nghệ lớn.

Những "điểm nghẽn" ấy giống như những nốt thắt của một bản nhạc hay: Chỉ cần tháo gỡ, giai điệu phát triển sẽ vang lên mạnh mẽ.

Vậy nên, theo tôi, tỉnh nên ưu tiên 3 trụ cột lớn: Hoàn thiện hành lang vận tải đến cảng biển; hình thành trung tâm logistics vùng nguyên liệu, đặc biệt logistics lạnh; chuyển mạnh sang logistics xanh và logistics số.

Khi 3 trụ cột này được triển khai đồng bộ, nông sản Gia Lai sẽ không chỉ “vượt núi xuống biển” mà còn đi ra thế giới với giá trị cao hơn, chuẩn mực hơn.

* Trong quy hoạch, tỉnh hướng đến trung tâm logistics cao nguyên - Duyên hải Nam Trung Bộ. Bà hình dung trung tâm này tạo ra thay đổi gì?

- Nếu được hình thành, Gia Lai sẽ chuyển từ “vùng sản xuất” sang “điểm kết nối” của cả khu vực. Luồng hàng từ Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Campuchia, Nam Lào… sẽ hội tụ về đây. Nông sản được phân loại - đóng gói - kiểm định theo tiêu chuẩn quốc tế ngay tại tỉnh. Kho lạnh, bãi/kho tập kết container, trung tâm điều phối vận tải sẽ vận hành 24/7. Các DN chế biến và phụ trợ sẽ chọn Gia Lai vì chi phí tối ưu.

Đó là bước chuyển từ kinh tế thuần sản xuất sang kinh tế dịch vụ logistics - mô hình phát triển bền vững.

Hoàn thiện hành lang vận tải đến cảng biển là một trong những trụ cột cần ưu tiên. Ảnh: Phương Vi

* Theo bà, Gia Lai có phù hợp với xu hướng logistics nông nghiệp xanh?

- Không chỉ phù hợp mà có thể trở thành hình mẫu. Gia Lai có quỹ đất rộng, có nắng nhiều, có năng lượng mặt trời dồi dào. Nếu quy hoạch kho lạnh xanh, dùng năng lượng tái tạo, truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số… thì nông sản của tỉnh sẽ đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe nhất của EU, Mỹ, Nhật Bản.

Logistics xanh chính là “con đường tử tế” để nông sản Gia Lai bước ra thế giới.

* Trân trọng cảm ơn bà về cuộc trò chuyện thú vị này!

NGỌC SANG