Phó Thủ tướng: Chính sách mục tiêu quốc gia phải đến đúng người dân

Các Chương trình mục tiêu quốc gia phải bảo đảm chính sách đúng địa bàn, đúng đối tượng và đáp ứng nhu cầu cấp thiết. Ảnh minh họa

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo 357/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại hội nghị thúc đẩy triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi giai đoạn 2026-2035. Giai đoạn I của chương trình được thực hiện từ năm 2026 đến năm 2030.

Theo Phó Thủ tướng, sau 5 năm triển khai 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025, gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, nhiều kết quả quan trọng đã được ghi nhận. Các chương trình góp phần hoàn thiện hạ tầng, hỗ trợ sản xuất, tạo sinh kế, việc làm, giảm nghèo, giải quyết nhà ở, đất ở, đất sản xuất, cải thiện giáo dục, y tế và đời sống người dân.

Chương trình xây dựng nông thôn mới có 4 trong 7 chỉ tiêu vượt mục tiêu, 3 chỉ tiêu cơ bản hoàn thành. Cả nước đã phát triển khoảng 25.000 sản phẩm OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và quảng bá hình ảnh địa phương.

Với chương trình giảm nghèo bền vững, 2 trong 5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 2 chỉ tiêu đạt mục tiêu, một chỉ tiêu chưa hoàn thành. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đến cuối năm 2025 giảm còn 2,95%.

Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có 6 trong 9 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. Ba chỉ tiêu chưa hoàn thành liên quan đến cải thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; giảm số xã, thôn đặc biệt khó khăn; công tác định canh, định cư. Đây là những nhiệm vụ được yêu cầu tiếp tục ưu tiên nguồn lực trong thời gian tới.

Tránh trùng lặp, phân tán nguồn lực

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cho rằng quá trình thực hiện các chương trình vẫn còn nhiều hạn chế. Một số nội dung, địa bàn, đối tượng hỗ trợ có sự giao thoa, dễ dẫn đến trùng lặp và phân tán nguồn lực.

Hệ thống văn bản hướng dẫn còn nhiều, việc cụ thể hóa tại một số địa phương còn chậm. Năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở chưa đồng đều. Một số địa phương còn bất cập trong xác định nhu cầu, lựa chọn danh mục dự án ưu tiên, phân giao nhiệm vụ, điều chỉnh đối tượng thụ hưởng, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và quản lý vật liệu xây dựng.

Việc triển khai, giải ngân vốn từ giai đoạn trước kéo dài sang năm 2026 tại nhiều nơi còn chậm. Kết quả giảm nghèo ở một số địa bàn chưa bền vững, nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chương trình giai đoạn 2026-2030 nếu được triển khai hiệu quả sẽ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, miền núi, cải thiện đời sống người dân, nhất là hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Thực tế cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt, nơi đó đạt hiệu quả cao.

Ban hành tiêu chí KPI trước ngày 15/7

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan chủ trì chương trình, phối hợp Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Các bộ phải kịp thời khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản, chậm phân bổ và giải ngân vốn, triển khai dàn trải, hình thức, kém hiệu quả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn theo thẩm quyền; kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương những vấn đề phát sinh.

Bộ này cũng phải phối hợp Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, chế độ báo cáo trực tuyến theo Quyết định 25/2025/QĐ-TTg; trình Thủ tướng ban hành tiêu chí KPI đánh giá việc thực hiện chương trình trước ngày 15/7/2026.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn trong triển khai các nội dung thuộc hợp phần thứ hai của chương trình. Việc thực hiện phải bảo đảm chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng, đúng nhu cầu cấp thiết.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm phát triển sinh kế bền vững, ổn định đời sống, giảm nghèo đa chiều, nâng cao năng lực cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa, củng cố quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Bộ Tài chính được yêu cầu khẩn trương trình Thủ tướng phân bổ, giao vốn kế hoạch năm 2026 trước ngày 9/7/2026; đồng thời hướng dẫn cơ chế tài chính theo thẩm quyền.

Bộ Nội vụ chủ trì hướng dẫn kiện toàn Ban Chỉ đạo và cơ quan tham mưu, giúp việc ở các cấp theo hướng thống nhất, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; phân công rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, rõ đầu mối.

Ưu tiên nước sinh hoạt, điện, đất ở, đất sản xuất

Phó Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chủ động triển khai chương trình theo cơ chế, chính sách đã ban hành; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Các địa phương phải khẩn trương phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch vốn ngân sách năm 2026, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.

Nguồn lực cần tập trung giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu của người dân như đất sản xuất, đất ở, nước sinh hoạt, y tế, giáo dục; trong đó đặc biệt chú trọng nước sinh hoạt và điện. Các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo, công trình hạ tầng cấp thiết phải được ưu tiên tối đa.

Địa phương cũng được yêu cầu chủ động bố trí vốn đối ứng, lồng ghép hiệu quả các nguồn lực hợp pháp; cấp vốn ngân sách địa phương ủy thác qua hệ thống ngân hàng chính sách để thực hiện tín dụng chính sách của chương trình.

Cùng với đó, cần phát huy nguồn lực từ tín dụng thương mại, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng dân cư; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ, bảo đảm sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

Trong năm 2026, kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân sẽ là căn cứ đánh giá chủ yếu, làm cơ sở chỉ đạo, điều hành trong các năm tiếp theo.

Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp tục phối hợp Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương triển khai tín dụng chính sách, hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, người dân vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo.

Việc hỗ trợ phải gắn với nhu cầu thực tế, khả năng hoàn trả, hiệu quả sản xuất và mục tiêu giảm nghèo bền vững.