Phó Thủ tướng: Không để người dân phải lên nóc nhà kêu cứu khi mưa lũ

Nội dung trên được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đưa ra khi kết luận cuộc làm việc với Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và Bộ Nông nghiệp và Môi trường chiều 9/7 về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai năm 2026.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng. (Ảnh: VGP)

Đưa ra dự báo 2026 là năm mưa lũ có những diễn biến rất phức tạp, Phó Thủ tướng yêu cầu khắc phục được những bất cập trong thời gian qua, đặc biệt là giảm thiểu thấp nhất những thiệt hại có thể xảy ra, trước hết là tính mạng và tài sản của người dân.

“Chúng ta phải đặt ra yêu cầu dứt khoát là không để xảy ra tình trạng mưa lũ mà người dân phải lên nóc nhà kêu cứu. Nếu để xảy ra tình trạng này thì phải xem xét, truy rõ trách nhiệm, bởi chúng ta đã có hệ thống dự báo, phương châm ’4 tại chỗ‘, có lực lượng chức năng và chính quyền địa phương”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Ông yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động về phòng, chống thiên tai (trình Chính phủ phê duyệt ngay trong tháng 7) dựa trên thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026.

Trên cơ sở kế hoạch này, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch chi tiết.

Trong đó, cần nhận định, đánh giá đúng tình hình, nâng cao năng lực dự báo thiên tai; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quan trắc, dự báo để nâng cao độ chính xác, tạo điều kiện ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại; rà soát, hoàn thiện năng lực và trang thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai; những hạng mục còn thiếu phải được ưu tiên đầu tư, nhất là năng lực cảnh báo, dự báo.

Theo Phó Thủ tướng, kế hoạch chi tiết của bộ, ngành và địa phương cũng cần có phương án, kịch bản ứng phó với từng loại hình thiên tai như mưa bão, lũ quét, sạt lở đất, sự cố hồ đập...

“Kịch bản phải cụ thể đến từng vùng, từng địa phương, không xây dựng chung chung. Chủ tịch UBND các cấp phải trực tiếp phê duyệt, tổ chức thực hiện; huy động đầy đủ lực lượng cứu hộ, cứu nạn, các tổ xung kích, đoàn viên thanh niên và người am hiểu địa bàn để bảo đảm phương án khả thi”, Phó Thủ tướng yêu cầu.

Đi kèm với đó là việc rà soát, điều tiết linh hoạt các hồ chứa thủy điện, thủy lợi trên cơ sở thực tiễn, bảo đảm an toàn cho vùng hạ du; kiểm tra, đánh giá việc xây dựng, nâng cấp các khu neo đậu tàu thuyền tránh trú bão, bảo đảm đáp ứng tiêu chuẩn, an toàn tuyệt đối cho tàu thuyền và ngư dân khi vào tránh trú.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu kế hoạch nêu rõ việc chuẩn bị đầy đủ năng lực dự trữ lương thực, thực phẩm, thuốc men, nhiên liệu, giống cây trồng, phân bón... cùng phương án xuất cấp, phân phối phù hợp để phục vụ ứng phó và khắc phục hậu quả sau thiên tai.

Từ nay đến trước mùa mưa bão, các đoàn công tác phải tổ chức kiểm tra toàn diện công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương; kiểm tra từng phương án, từng kịch bản, trực tiếp khảo sát các vị trí xung yếu để kịp thời khắc phục những bất cập.

“Phải bảo đảm chất lượng các phương án ứng phó và duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất để xử lý mọi tình huống, không để bị động, bất ngờ; ưu tiên cao nhất là bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng kết luận.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu. (Ảnh: VGP)

Cứu trên 4.700 người và 570 phương tiện trong thiên tai

Theo báo cáo tại cuộc họp về công tác ứng phó sự cố, thiên tai, từ ngày 1/1/2025 đến 5/7/2026, các bộ, ngành, địa phương đã huy động khoảng 1,43 triệu lượt người cùng hơn 45.200 lượt phương tiện tham gia xử lý trên 3.400 vụ việc, cứu được trên 4.700 người và trên 570 phương tiện.

Lực lượng Quân đội chiếm gần 88% tổng số nhân lực tham gia, trực tiếp xử lý hơn 3.000 vụ việc; đồng thời tổ chức chữa cháy, cứu hộ, hướng dẫn hàng trăm nghìn phương tiện tránh bão, hỗ trợ di dời hơn 326.000 hộ dân đến nơi an toàn. Nhiều vụ việc lớn như bão số 5, bão số 10 (năm 2025), sự cố lật tàu Vịnh Xanh 58 và nhiều thiên tai, tai nạn khác đã được ứng phó kịp thời, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Chỉ đạo chỉ rõ một số hạn chế như: Năng lực phòng thủ dân sự ở một số Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã chưa đồng đều; trang thiết bị chuyên dụng phòng thủ dân sự còn chưa đầy đủ; thông tin liên lạc phục vụ công tác chỉ huy điều hành phòng thủ dân sự tại một số khu vực bị ngập lụt, chia cắt, cô lập còn chưa đáp ứng yêu cầu....

Nêu ý kiến tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, thực tế triển khai nổi lên vấn đề: Cơ chế thông tin báo cáo hiện nay còn chồng chéo. Sự thiếu nhất quán này dẫn đến việc tổng hợp số liệu đôi khi chưa kịp thời và gây áp lực cho cấp cơ sở.

Theo Thứ trưởng, thực tế từ năm 2020 đến nay cho thấy, khi có tình huống thiên tai khẩn cấp, việc chỉ đạo điều hành phải thống nhất về một đầu mối. “Vì vậy, cần chuẩn hóa lại quy trình báo cáo, thông tin phải ’chảy‘ về cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia để tham mưu cho lãnh đạo Chính phủ một cách xuyên suốt”, ông Nguyễn Hoàng Hiệp nói.

Bên cạnh đó, cần xây dựng kịch bản chi tiết cho từng cấp độ. Kinh nghiệm ở một số địa phương cho thấy, khi xảy ra sự cố sạt lở hay chia cắt, không thể đợi lực lượng từ xa đến, việc huy động phương tiện, con người tại chỗ của các doanh nghiệp và Nhân dân là chìa khóa thành công.

Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam cho rằng Hệ thống tổng đài 112 cần phải phát huy tối đa hiệu quả. Khi có hỏa hoạn, sự cố, thông tin phải được truyền tải và xử lý chỉ trong vòng 5 phút. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông giữa các bộ, ngành về thiên tai, sự cố.