Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Con người luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ
Ngày 3/11, tại Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng tổ chức khai mạc Hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu năm 2026 (Global MOOC and Online Education Conference-GMC 2026). Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tham dự và phát biểu ý kiến tại phiên khai mạc.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tại hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026. (Ảnh: VNU)
Với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo”, hội thảo quy tụ gần 400 đại biểu là lãnh đạo các trường đại học, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện các tổ chức giáo dục quốc tế, cùng thảo luận những xu hướng chuyển đổi giáo dục đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).
Đặt phát triển năng lực của con người vào vị trí trung tâm
Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với phương thức tiếp cận tri thức, nhất là hoạt động dạy và học. Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ nhận thức, vấn đề đặt ra không còn là có nên sử dụng công nghệ này hay không, mà là sử dụng AI vào mục đích gì và con người cần tập trung phát triển những năng lực nào.
Theo Phó Thủ tướng, tái phân bổ trí tuệ không đơn thuần là chuyển giao công việc cho máy móc, mà phải khai thác công nghệ để phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và tinh thần học tập suốt đời.
“Quan trọng nhất, con người luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người học”, Phó Thủ tướng khẳng định.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu gợi mở một số định hướng cần quan tâm, thúc đẩy trong thời gian tới. (Ảnh: VNU)
Đề cập định hướng phát triển của Việt Nam, Phó Thủ tướng khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai đất nước. Hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang đẩy mạnh mô hình phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy con người làm trung tâm, chủ thể và động lực phát triển.
Những định hướng này được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, hướng tới xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, công bằng và hội nhập quốc tế.
Quan trọng nhất, con người luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người học
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ Việt Nam kỳ vọng Đại học Quốc gia Hà Nội, với định hướng phát triển thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á, tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, tăng cường hợp tác với Đại học Thanh Hoa và các đối tác quốc tế, góp phần hiện thực hóa những định hướng chiến lược về phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ của đất nước.
Từ thực tiễn của Việt Nam, Phó Thủ tướng gợi mở một số định hướng cần quan tâm, thúc đẩy trong thời gian tới.
Hội thảo quy tụ gần 400 đại biểu là lãnh đạo các trường đại học, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện các tổ chức giáo dục quốc tế. (Ảnh: VNU)
Trước hết, cần đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Các trường đại học cần chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và quản trị nhà trường; chú trọng phát triển học liệu số, đào tạo năng lực số, năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo có chuẩn mực, phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, khả năng hợp tác liên ngành và giải quyết những bài toán thực tiễn.
Cùng với đó, đặt phát triển năng lực của con người một cách toàn diện, nhất là năng lực của người học và đội ngũ giảng viên vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi.
Một yêu cầu quan trọng khác là ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, an toàn, minh bạch và nhân văn. Cần sớm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, nghiên cứu và đánh giá học thuật tiệm cận với thông lệ quốc tế; bảo vệ dữ liệu, quyền lợi của giáo viên và người học; hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình, công nghệ giáo dục mới.
Ngoài ra, đẩy mạnh hợp tác quốc tế thực chất nhằm xây dựng hệ sinh thái giáo dục mở, bao trùm và bền vững. Các bên cần chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi mô hình giáo dục đại học, phát triển học liệu mở, mô hình học tập thông minh, cơ sở dữ liệu lớn về giáo dục; thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, ứng dụng các sản phẩm trí tuệ nhân tạo phục vụ lĩnh vực giáo dục.
Các đại biểu thực hiện nghi thức Công bố Báo cáo và Chỉ số Phát triển kỹ thuật số trong giáo dục đại học toàn cầu năm 2026. (Ảnh: VNU)
Nhấn mạnh khát vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực và thế giới, thật sự là nơi hội tụ tri thức và nhân tài để kiến tạo những giá trị mới, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, cùng các đối tác cụ thể hóa kết quả hội thảo thành những chương trình, dự án hợp tác có sản phẩm, có thời hạn cụ thể.
"Chính phủ Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng mở, minh bạch, ổn định và mong muốn các nhà khoa học, nhà giáo dục, nhà trí thức, đối tác quốc tế đến Việt Nam để cùng chúng tôi kiến tạo sự thịnh vượng chung trong kỷ nguyên mới", Phó Thủ tướng cho biết.
Đưa trí tuệ nhân tạo trở thành lợi thế trong hoạt động đại học
Chia sẻ về những thay đổi của giáo dục trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc phương thức giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Đồng thời, đặt ra thách thức về độ tin cậy của thông tin, liêm chính học thuật, bảo vệ dữ liệu và nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ.
Khi trí tuệ nhân tạo có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc trí tuệ, giáo dục cần chuyển trọng tâm từ truyền thụ, ghi nhớ kiến thức sang phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề của người học.
“Chuyển đổi giáo dục vì thế đã trở thành yêu cầu tất yếu, không chỉ là đưa trí tuệ nhân tạo vào giảng đường mà còn phải đổi mới căn bản cách thức dạy, học và nghiên cứu, khai thác thế mạnh của công nghệ trong khi con người vẫn giữ vai trò chủ động, sáng tạo”, Giám đốc Bùi Thế Duy khẳng định.
Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy phát biểu. (Ảnh: VNU)
Từ nhận thức đó, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo là một trong những hướng ưu tiên quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu trở thành đại học nghiên cứu tinh hoa, thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030.
Đáng chú ý, khóa tuyển sinh năm 2025, Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa học phần “Nhập môn công nghệ số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo” thành học phần bắt buộc đối với sinh viên đại học chính quy ở tất cả các khối ngành; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng học liệu, đổi mới phương pháp giảng dạy và cá nhân hóa học tập...
Thông điệp đặt con người ở trung tâm của chuyển đổi giáo dục cũng được nhấn mạnh trong các phát biểu trực tuyến của đại diện Liên hợp quốc và UNESCO. Ông Tshilidzi Marwala, Phó Tổng thư ký Liên hợp quốc kiêm Hiệu trưởng Trường đại học Liên hợp quốc nhận định, trí tuệ nhân tạo có tiềm năng cá nhân hóa trải nghiệm học tập, hỗ trợ nhà giáo và mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục, kể cả ở những khu vực còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nếu thiếu các chính sách và hành động phù hợp, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra khoảng cách số mới, làm gia tăng những bất bình đẳng vốn có.
Trong khi đó, ông Trần Quần, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO phụ trách Giáo dục, nhấn mạnh trách nhiệm của các trường đại học trong việc bảo vệ tính chủ động của con người, phát triển tư duy phản biện và năng lực phán đoán độc lập. Theo quan điểm của UNESCO, quyền được giáo dục và lợi ích công cộng phải tiếp tục giữ vị trí trung tâm khi trí tuệ nhân tạo được ứng dụng ngày càng sâu rộng, đồng thời cần bảo đảm quyền lợi của người học, nhà giáo và sự công bằng trong tiếp cận công nghệ.
Giáo sư Lý Lộ Minh, Giám đốc Đại học Thanh Hoa, Chủ tịch Ban điều hành Liên minh GMA phát biểu. (Ảnh: VNU)
Trong báo cáo chính tại hội thảo, Giáo sư Lý Lộ Minh, Giám đốc Đại học Thanh Hoa, Chủ tịch Ban điều hành Liên minh GMA cho rằng khi trí tuệ nhân tạo có thể giải thích kiến thức, giải quyết các bài toán phức tạp và hỗ trợ nghiên cứu, giá trị của con người ngày càng thể hiện ở khả năng đặt câu hỏi, tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin và đưa ra những phán đoán có trách nhiệm. Từ thực tiễn Đại học Thanh Hoa, ông giới thiệu hệ sinh thái giáo dục tích hợp trí tuệ nhân tạo với hơn 530 khóa học ứng dụng trí tuệ nhân tạo và 24 hệ thống tri thức chuyên ngành được chia sẻ với hơn 130 trường đại học.
Được tổ chức từ ngày 2-4/11 với sự phối hợp của Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA) và UNESCO IITE, GMC 2026, sự kiện có sự tham gia của đại diện nhiều cơ sở giáo dục, nghiên cứu uy tín như Đại học Harvard, Đại học Thanh Hoa, Đại học Tokyo, Đại học Chulalongkorn, Đại học Queen Mary London, Đại học Johannesburg cùng nhiều đối tác quốc tế.
Hội thảo tập trung vào những thay đổi căn bản trong phương thức giảng dạy, học tập, nghiên cứu và quản trị đại học khi trí tuệ nhân tạo ngày càng có khả năng thực hiện các nhiệm vụ trí tuệ, từ đó tìm kiếm những mô hình hợp tác hiệu quả giữa con người và công nghệ.