Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Không để hợp tác đại học mang tính hình thức

Ngày 20/9, Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) tổ chức Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công năm 2026, với sự tham dự của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy cùng đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, tổ chức khoa học - công nghệ, doanh nghiệp công và giới học thuật.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại chương trình.

Hội nghị đặt ra bước chuyển từ “Partnership” sang “Co-Creation” - từ những hoạt động hợp tác riêng lẻ đến kết nối đa phương, trong đó các bên cùng xác định vấn đề, thiết kế giải pháp, triển khai và tạo ra giá trị thực tiễn.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, đất nước đang cần các trường đại học tiên phong trong phát hiện vấn đề thực tiễn, đề xuất giải pháp và mở đường cho những cách làm sáng tạo.

Theo Phó Thủ tướng, vai trò của đại học hiện không còn dừng ở đào tạo và phát triển tri thức mà ngày càng tham gia trực tiếp vào giải quyết những vấn đề kinh tế - xã hội của quốc gia, vùng và địa phương. Nhiều đại học trên thế giới đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, dẫn dắt các chương trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.

Tuy nhiên, liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp chỉ có thể phát huy giá trị khi có chiến lược, phân công cụ thể, lộ trình thực hiện và địa chỉ ứng dụng rõ ràng. Các bên phải phối hợp chặt chẽ ngay từ khâu xác định nhu cầu đến triển khai, tiếp nhận và đánh giá kết quả.

Phó Thủ tướng đánh giá cao tinh thần đồng sáng tạo, đồng kiến tạo được UEH xác định trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030. Một số mô hình đang được trường triển khai gồm phòng thí nghiệm sống, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với phân loại rác, giao thông xanh, bản sao kỹ thuật số và nền tảng kết nối khu vực công phục vụ nghiên cứu, tư vấn chính sách.

Không chạy theo số lượng đề tài, hội thảo

Đối với UEH, Phó Thủ tướng đề nghị nhà trường lựa chọn một số vấn đề lớn, có nhu cầu điển hình và địa chỉ ứng dụng rõ ràng để tập trung nghiên cứu, giải quyết đến cùng; hướng hoạt động hợp tác vào tháo gỡ điểm nghẽn và xử lý những bài toán cụ thể của TPHCM, các địa phương và cả nước.

Sinh viên UEH được đào tạo trong môi trường phát triển toàn cầu.

“Tôi lưu ý không để hoạt động hợp tác mang tính hình thức, không mở rộng một cách dàn trải, chạy theo số lượng mô hình, chương trình, đề tài hoặc hội thảo”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Phó Thủ tướng, mỗi nhiệm vụ phải làm rõ vấn đề cần giải quyết, sản phẩm đầu ra, cơ quan sử dụng kết quả và hiệu quả dự kiến. Mô hình có kết quả tốt cần được tổng kết, hoàn thiện để xem xét nhân rộng. Mô hình chưa hiệu quả phải đánh giá đúng nguyên nhân và kịp thời điều chỉnh.

Đối với các trường đại học nói chung, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định lĩnh vực thế mạnh, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, liên ngành; tăng cường liên kết giữa trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia. Hoạt động nghiên cứu không chỉ được đánh giá bằng số lượng đề tài hoặc công bố khoa học mà phải coi trọng chất lượng sản phẩm, khả năng chuyển giao, mức độ ứng dụng và tác động thực tế.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT khẩn trương hoàn thiện đề án nâng cao hiệu quả mô hình hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp; tập trung vào cơ chế công khai bài toán thực tiễn, lựa chọn nhóm nghiên cứu, đặt hàng, huy động nguồn lực, chia sẻ dữ liệu và tiếp nhận kết quả.

Bộ Khoa học và Công nghệ được đề nghị phối hợp với Bộ GD&ĐT, Bộ Tài chính cùng các đơn vị liên quan rà soát quy định, hình thành quy trình thông suốt từ xác định bài toán, lựa chọn đơn vị thực hiện, bố trí nguồn lực đến tiếp nhận, ứng dụng và đánh giá kết quả.

Phó Thủ tướng lưu ý, phải hạn chế tình trạng nhiệm vụ khoa học chủ yếu được hình thành từ đề xuất của đơn vị nghiên cứu nhưng chưa có địa chỉ sử dụng, dẫn đến kết quả nghiên cứu hoàn thành rồi “cất tủ”.

Đối với các bộ, ngành và địa phương, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động lựa chọn những vấn đề lớn, vấn đề khó và các nút thắt từ thực tiễn để huy động trí tuệ của trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và nhà khoa học.

Về phía Chính phủ, Phó Thủ tướng khẳng định, sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn về tự chủ đại học, cơ chế tài chính cho khoa học - công nghệ và chia sẻ dữ liệu.