Phó Thủ tướng yêu cầu thực hiện '5 không', phấn đấu gỡ thẻ vàng IUU trong 2026

Đã hoàn thiện 31/38 khuyến nghị của EC từ đợt thanh tra lần thứ 5

Sáng 12/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo Quốc gia về phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản.

Trong khuôn khổ cuộc họp, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), tại Phiên họp thứ 35 của Ban Chỉ đạo về chống khai thác IUU ngày 28/7/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo đã giao các bộ, ngành và địa phương thực hiện 22 nhiệm vụ.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp (Ảnh: VGP).

Tính đến nay, 5 nhiệm vụ đã hoàn thành, 15 nhiệm vụ thường xuyên tiếp tục được duy trì và 2 nhiệm vụ đang triển khai.

Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt quan điểm điều hành xuyên suốt, trong đó có gỡ cảnh báo "thẻ vàng" là mục tiêu trước mắt, xây dựng nghề cá minh bạch, có trách nhiệm, hiệu quả và bền vững là mục tiêu lâu dài, công tác chống khai thác IUU phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên của quản trị nghề cá quốc gia.

Chuyển biến nổi bật thời gian qua là phương thức điều hành, quản trị hệ thống từng bước dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro, trách nhiệm giải trình và hồ sơ kiểm chứng.

Điển hình là dữ liệu về đội tàu, thiết bị giám sát hành trình (VMS), tàu rời và cập cảng, sản lượng bốc dỡ, hệ thống eCDT và xử lý vi phạm đang từng bước được kết nối, đối soát nhằm phát hiện bất thường, xác định trách nhiệm và theo dõi kết quả xử lý.

Kết quả thực hiện của 22 địa phương cũng đã được lượng hóa theo nhóm chỉ tiêu, nhiệm vụ. Theo đó, các địa phương cập nhật, tự đánh giá và chịu trách nhiệm về dữ liệu, tạo cơ sở để Trung ương nhận diện địa phương, nhóm tàu và vụ việc có nguy cơ, tập trung chỉ đạo thay vì kiểm tra dàn trải.

Kể từ sau đợt thanh tra lần thứ năm, Việt Nam đã hoàn thiện 31/38 khuyến nghị của EC (Ảnh: Hữu Thắng).

Trước đó, sau đợt thanh tra lần thứ năm, Ủy ban châu Âu (EC) đưa ra 38 khuyến nghị cần khắc phục. Đến ngày 30/9/2026, có 31 khuyến nghị được thực hiện, 5 khuyến nghị tiếp tục hoàn thiện theo lộ trình cụ thể và 2 khuyến nghị đang được trao đổi với EC do có nội dung chưa phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Theo Bộ NN&MT, đối với kết quả thực hiện chủ yếu các nhóm khuyến nghị của EC,  hệ thống pháp luật về thủy sản cơ bản đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và phù hợp với pháp luật quốc tế. 

Về quản lý đội tàu, đến ngày 30/9/2026, cả nước có trên 80.000 tàu cá từ 6m trở lên đăng ký, cập nhật trên VNFishbase, tỉ lệ tàu có giấy phép khai thác còn hạn đạt khoảng 96%. Về giám sát hoạt động của tàu cá, trong tổng số 27.520 tàu cá từ 15 m trở lên, có 27.238 tàu đã lắp thiết bị VMS. 

Bộ NN&MT cho biết, mặc dù đã đạt được những kết quả quan trọng, nhưng nền tảng pháp luật và dữ liệu mới là điều kiện cần thiết, kết quả cuối cùng phải được chứng minh bằng hiệu quả trên thực tế.

Tại cuộc họp lần này, Bộ NN&MT đã đề xuất các giải pháp để chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho lần làm việc với EC trong đợt thanh tra lần thứ sáu sắp tới, quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" trong năm 2026.

Nghiêm túc thực hiện "5 không" để tháo gỡ thẻ vàng IUU

Theo Phó Thủ tướng, Việt Nam đã khắc phục nhiều hạn chế trước đây, số tàu cá vi phạm, bị nước ngoài bắt giữ giảm mạnh. Năm 2023 có 65 tàu, năm 2024 có 58 tàu, năm 2025 có 35 tàu và 9 tháng năm 2026 còn 13 tàu. Tuy vậy, riêng tháng 9/2026 vẫn có 5 tàu vi phạm.

Phó Thủ tướng yêu cầu toàn bộ hệ thống chính trị thực hiện quyết liệt nguyên tắc "5 không" (Ảnh: VGP).

Phó Thủ tướng đặc biệt ghi nhận những kết quả đạt được nhưng cũng nhấn mạnh rằng tuyệt đối không được chủ quan, nhất là trong việc thực hiện 38 khuyến nghị của EC.

Phó Thủ tướng cho rằng một số địa phương chưa thể hiện quyết tâm thực sự, tình trạng tàu cá đã xóa đăng ký, không đủ điều kiện nhưng vẫn hoạt động còn xảy ra, việc cập nhật thông tin lên cơ sở dữ liệu VNFishbase tại một số nơi còn chậm.

Trước tình hình trên, Phó Thủ tướng đề nghị thống nhất quan điểm, coi việc gỡ cảnh báo "thẻ vàng" là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng từ nay đến cuối năm, gắn với mục tiêu phát triển ngành thủy sản bền vững.

Phó Thủ tướng đặt ra yêu cầu toàn hệ thống chính trị thực hiện nghiêm "5 không": "Không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, không để tàu không đủ điều kiện tham gia hoạt động, không để vụ việc vi phạm quy định về thiết bị giám sát hành trình (VMS) kéo dài mà không được xử lý triệt để, không để lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc, không để số liệu báo cáo sai lệch với dữ liệu và hồ sơ thực tế".

Đối với Bộ NN&MT, Phó Thủ tướng chỉ đạo bám sát các nhiệm vụ được giao, khẩn trương thành lập nhóm đầu mối để thường xuyên tiếp nhận, trao đổi, làm rõ các vấn đề với EC. 

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương phải mở chiến dịch tổng rà soát, huy động lực lượng công an, quân đội ở cơ sở cùng chính quyền địa phương khẩn trương hoàn thành việc cập nhật 100% dữ liệu lên hệ thống VNFishbase. 

Nhấn mạnh yêu cầu phát triển bền vững, Phó Thủ tướng lưu ý, song song với chống khai thác IUU, các bộ, ngành và địa phương phải tập trung triển khai các nghị quyết của Đảng về phát triển bền vững kinh tế biển.