Phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong thực hiện một số điều của Luật Tư pháp người chưa thành niên

Bảo đảm kịp thời, chặt chẽ, đúng quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên

Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng: Thông tư liên tịch này quy định chi tiết việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong xem xét, áp dụng thủ tục xử lý chuyển hướng; thời hạn điều tra, thời hạn quyết định việc truy tố, thời hạn chuẩn bị xét xử; thời hạn tạm giam; việc chuyển vụ án; tách vụ án có người chưa thành niên phạm tội và thẩm quyền của Điều tra viên trung cấp, Điều tra viên cao cấp là Trưởng Công an cấp xã hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã (sau đây gọi chung là Điều tra viên là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã) được phân công giải quyết vụ việc, vụ án trong việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng và thủ tục tố tụng khác theo quy định tại các khoản 4, 5, 7 Điều 55, Điều 129, khoản 5 Điều 138, khoản 4, khoản 4a Điều 142 và Điều 143 của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Thông tư liên tịch này áp dụng đối với: Cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, Điều tra viên là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã; người chưa thành niên là người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội; cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan.

Về nguyên tắc thực hiện, Thông tư liên tịch nêu rõ: Bảo đảm tuân thủ đúng quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên và Bộ luật Tố tụng hình sự, tuân thủ đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi cơ quan theo quy định của pháp luật.

Bảo đảm việc áp dụng trình tự, thủ tục tố tụng và xử lý chuyển hướng trong giải quyết các vụ việc, vụ án có người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội là người chưa thành niên kịp thời, chặt chẽ, đúng quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên, Bộ luật Tố tụng hình sự, Thông tư liên tịch này và quy định khác của pháp luật có liên quan. Tôn trọng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội là người chưa thành niên, các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan.

Trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án đối với người chưa thành niên là người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội mà họ đã đủ 18 tuổi thì áp dụng trình tự, thủ tục tố tụng đối với người thành niên để giải quyết vụ việc, vụ án theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Về yêu cầu xây dựng, bổ sung kế hoạch xử lý chuyển hướng, theo Thông tư liên tịch: Trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử vụ án, nếu có căn cứ xác định người chưa thành niên phạm tội thuộc trường hợp và đủ điều kiện được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng theo quy định tại Điều 37 và Điều 39 của Luật Tư pháp người chưa thành niên thì ngay sau khi ra thông báo áp dụng thủ tục xử lý chuyển hướng, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án phải ban hành ngay văn bản yêu cầu người làm công tác xã hội xây dựng kế hoạch xử lý chuyển hướng trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 4 Điều 55 của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Văn bản yêu cầu phải nêu rõ nội dung sự việc, tính chất, mức độ hành vi phạm tội, nhân thân của người chưa thành niên; căn cứ áp dụng, tên biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng và các thông tin khác cần thiết trong việc xây dựng kế hoạch xử lý chuyển hướng.

Quang cảnh Lễ ký Thông tư liên tịch hướng dẫn việc xác định lãng phí trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo Bộ luật Hình sự do VKSND tối cao chủ trì tổ chức. (Ảnh minh họa)

Trường hợp kế hoạch xử lý chuyển hướng chưa có đầy đủ các nội dung quy định tại khoản 2 Điều 58 của Luật Tư pháp người chưa thành niên hoặc có căn cứ xác định kế hoạch xử lý chuyển hướng ban đầu chưa phù hợp thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có văn bản yêu cầu người làm công tác xã hội bổ sung kế hoạch xử lý chuyển hướng. Trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu, người làm công tác xã hội phải gửi kế hoạch xử lý chuyển hướng bổ sung cho cơ quan đã ra yêu cầu.

Trường hợp vụ án phát sinh tình tiết mới mà kế hoạch xử lý chuyển hướng ban đầu không còn phù hợp thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án có văn bản yêu cầu người làm công tác xã hội xây dựng kế hoạch xử lý chuyển hướng mới. Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu, người làm công tác xã hội phải gửi kế hoạch xử lý chuyển hướng mới cho cơ quan đã ra yêu cầu.

Quy định về áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng trong giai đoạn điều tra, truy tố

Bên cạnh đó, Thông tư liên tịch cũng quy định về áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng trong giai đoạn điều tra, truy tố.

Theo đó, khi xét thấy thuộc trường hợp và đủ điều kiện áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng theo quy định tại các điều 35, 37, 38 và 39 của Luật Tư pháp người chưa thành niên mà vụ án không có yêu cầu về bồi thường thiệt hại hoặc không phải giải quyết vấn đề tịch thu tài sản đối với người chưa thành niên phạm tội thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát xử lý như sau:

Trong giai đoạn điều tra, Cơ quan điều tra có văn bản gửi Viện kiểm sát trao đổi quan điểm giải quyết. Trong thời hạn 2 ngày kể từ ngày nhận được văn bản trao đổi, Viện kiểm sát phải có văn bản trả lời Cơ quan điều tra, trong đó nêu rõ quan điểm giải quyết. Sau khi nhận được văn bản thống nhất của Viện kiểm sát thì Cơ quan điều tra thực hiện ngay thủ tục áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng. Trường hợp Viện kiểm sát không thống nhất quan điểm nhưng Cơ quan điều tra vẫn thực hiện các thủ tục và ra quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng thì Viện kiểm sát ra quyết định hủy quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng không có căn cứ hoặc trái pháp luật của Cơ quan điều tra theo quy định tại khoản 4 Điều 56 của Luật Tư pháp người chưa thành niên và yêu cầu Cơ quan điều tra tiếp tục giải quyết vụ án theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên, Bộ luật Tố tụng hình sự.

Trong giai đoạn truy tố, Viện kiểm sát xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng theo quy định tại Điều 59 của Luật Tư pháp người chưa thành niên. Trường hợp Cơ quan điều tra không thống nhất với quyết định của Viện kiểm sát thì có quyền kiến nghị đối với quyết định của Viện kiểm sát theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 69 của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Đối với vụ án có yêu cầu về bồi thường thiệt hại hoặc phải giải quyết vấn đề tịch thu tài sản, khi thấy thuộc trường hợp và đủ điều kiện áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng theo quy định tại Điều 37 và Điều 39 của Luật Tư pháp người chưa thành niên thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát đang thụ lý, giải quyết vụ án đề nghị Tòa án xem xét, áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng và giải quyết vấn đề bồi thường thiệt hại hoặc tịch thu tài sản. Việc đề nghị trong trường hợp này được thực hiện theo quy định tại Điều 5 Thông tư liên tịch này.

Thông tư liên tịch này gồm 3 chương, 12 điều, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2026.

P.V