Phối hợp y học cổ truyền và y học hiện đại, tăng hiệu quả điều trị chấn thương thể thao

Thực tế cho thấy, y học cổ truyền hiện đang được ứng dụng trong nhiều phác đồ điều trị, ngay cả các chấn thương trong sinh hoạt, chấn thương thể thao. PV Báo Văn hóa đã trao đổi với Ths.Bs. Trần Danh Phương, Trưởng Khoa Y học cổ truyền – Dinh dưỡng (Bệnh viện Thể thao Việt Nam) về vấn đề này.

Ths.Bs. Trần Danh Phương, Trưởng Khoa Y học cổ truyền – Dinh dưỡng (Bệnh viện Thể thao Việt Nam)

. P.V:Xin bác sĩ cho biết những chấn thương nào thường được điều trị hiệu quả bằng y học cổ truyền?

- Ths.Bs. Trần Danh Phương, Trưởng Khoa Y học cổ truyền – Dinh dưỡng: Chấn thương là điều khó tránh khỏi trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt là trong hoạt động thể dục thể thao. Bên cạnh y học hiện đại, y học cổ truyền (Đông y) ngày càng khẳng định được vị thế và vai trò quan trọng trong việc điều trị, phục hồi chức năng cho cả vận động viên chuyên nghiệp lẫn người dân đại chúng.

Trong y học cổ truyền, các chấn thương về cơ, gân, xương khớp đều có thể điều trị được, nhưng tùy thuộc vào mức độ tổn thương. Ví dụ, các chấn thương xương như gãy xương có di lệch, gãy xương hở, rách da chảy máu thì bắt buộc phải can thiệp ngoại khoa. Tuy nhiên, trong các trường hợp đụng dập cơ, tổn thương điểm bám gân, dây chằng, hoặc gãy rạn xương không di lệch, cùng các bệnh lý về khớp (chấn thương dây chằng, bao khớp không rách da chảy máu), chúng ta hoàn toàn có thể điều trị bằng y học cổ truyền. Y học cổ truyền có rất nhiều phương pháp và bài thuốc để điều trị các dạng chấn thương này.

Ví dụ như môn pickleball hiện đang rất phổ biến, người chơi thường gặp tình trạng đau vùng cột sống thắt lưng. Cơn đau này chủ yếu do tổn thương cơ, dây chằng và các điểm bám cơ xung quanh cột sống chứ không có tổn thương lớn về xương hay khớp.

Khi vào viện, bệnh nhân có thể điều trị bằng phương pháp Đông y dùng thuốc hoặc không dùng thuốc. Đối với phương pháp dùng thuốc: sử dụng các loại thảo dược đường uống để lưu thông khí huyết, thông kinh lạc, giúp giảm đau và tăng tốc độ phục hồi chấn thương. Ngoài ra, có thể kết hợp đắp thuốc tại chỗ để tăng cường hiệu quả. Đối với phương pháp không dùng thuốc: áp dụng châm cứu vào các huyệt vùng tổn thương và xoa bóp bấm huyệt phục hồi. Tất nhiên, phác đồ sẽ thay đổi linh hoạt tùy theo từng giai đoạn của bệnh nhân.

. Những chấn thương này thường xảy ra ở những đối tượng nào, thưa bác sĩ?

- Chấn thương trong tai nạn và sinh hoạt có thể xảy ra với bất kỳ ai. Riêng trong thể thao, chấn thương thường gặp ở các vận động viên chuyên và không chuyên thi đấu đối kháng trực tiếp hoặc những bộ môn có cường độ vận động cao như bóng đá, điền kinh cự ly dài. Điển hình nhất là các môn võ thuật và vật rất hay xảy ra chấn thương.

Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận điều trị cả hai đối tượng này. Về phía vận động viên, hầu hết các đội tuyển quốc gia như điền kinh, đua thuyền, bóng đá... khi gặp chấn thương đều qua Bệnh viện khám và điều trị. Bên cạnh đó, số lượng người dân chơi thể thao bị chấn thương vào viện cũng rất nhiều.

Chúng tôi kết hợp điều trị Đông - Tây y cho các trường hợp chấn thương nặng như tổn thương khớp vai, khớp gối, sau phẫu thuật sẽ được điều trị phục hồi. Tùy từng giai đoạn, mức độ chấn thương và thời gian phục hồi, Bệnh viện sẽ có phác đồ cụ thể, phối hợp linh hoạt giữa Tây y và Đông y.

. Vậy theo bác sĩ, y học cổ truyền có ưu thế gì so với y học hiện đại trong điều trị chấn thương?

- So với y học hiện đại, điều trị bằng y học cổ truyền có độ an toàn rất cao. Trừ những trường hợp có chỉ định phẫu thuật ngoại khoa, việc dùng thuốc thảo dược Đông y mang lại hiệu quả tích cực. Trong dân gian có nhiều bài thuốc đắp, ngâm, dùng ngoài kết hợp thuốc uống đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trên lâm sàng, giúp bệnh nhân phục hồi rất tốt.

Đơn giản nhất là các loại thảo dược trong dân gian có tác dụng điều trị chấn thương xương khớp như cây dây đau xương, ngải cứu, lá lốt, trầu không... Tuy nhiên, các dược liệu này phải được phối hợp, lập thành bài thuốc cụ thể thì mới phát huy tối đa hiệu quả điều trị.

Khi người bệnh đến viện, chúng tôi phải phân loại thành hai hướng điều trị: ngoại khoa hay nội khoa. Với điều trị ngoại khoa: Các trường hợp gãy xương có di lệch hoặc gãy xương hở bắt buộc phải mổ để phục hồi. Nếu điều trị nội khoa, chúng tôi phối hợp nhiều phương pháp. Thứ nhất là nội khoa Tây y (dùng thuốc chống viêm, giảm đau, chống phù nề). Thứ hai là vật lý trị liệu và phục hồi chức năng (chạy máy sóng siêu âm, điện phân, từ trường để chống viêm, phục hồi tại chỗ). Thứ ba là y học cổ truyền (dùng thuốc thảo dược hoặc châm cứu, xoa bóp bấm huyệt). Tùy theo mức độ tổn thương sẽ có các phương pháp điều trị khác nhau.

Ths.Bs. Trần Danh Phương, Trưởng Khoa Y học cổ truyền – Dinh dưỡng (Bệnh viện Thể thao Việt Nam) khám cho bệnh nhân bị thoái hóa đốt sống cổ

. Thưa bác sĩ, việc thanh toán BHYT trong điều trị y học cổ truyền có thuận lợi không?

- Hiện tại, đại đa số bệnh nhân tại Khoa Nội đều điều trị bằng BHYT. Tuy nhiên, công tác thanh toán BHYT đang gặp rất nhiều bất cập, liên quan trực tiếp đến chứng chỉ hành nghề, bằng cấp cán bộ và nghiêm ngặt nhất là định mức thời gian điều trị.

Cụ thể, quy định hiện hành về điều trị nội trú ban ngày yêu cầu mỗi ca điều trị phải đảm bảo thời gian tối thiểu là 4 tiếng. Nghịch lý nằm ở chỗ, khi một bác sĩ hoặc một kỹ thuật viên được phân công điều trị cho một bệnh nhân trong suốt khung giờ 4 tiếng đó, họ sẽ không thể thực hiện đồng thời cho bệnh nhân khác.

Nếu bệnh viện sắp xếp giờ điều trị trùng lặp hoặc vượt quá số lượng định mức quy định trên cho mỗi thầy thuốc thì cơ quan bảo hiểm sẽ lập tức thực hiện xuất toán. Quy định này vô hình trung tạo ra áp lực rất lớn lên năng suất trong quá trình điều trị, khiến một bác sĩ hay kỹ thuật viên không thể tối ưu hóa năng lực điều trị cho nhiều bệnh nhân cùng lúc. Ngoài ra, danh mục thủ thuật và danh mục thuốc Đông y (như thuốc dùng trong thủy châm) được bảo hiểm chi trả còn rất hạn chế; các thuốc nằm ngoài danh mục buộc người dân phải tự chi trả, gây ảnh hưởng đến tính toàn diện của phác đồ điều trị.

. Trong bối cảnh phong trào thể dục thể thao và nhu cầu bảo vệ sức khỏe của người dân ngày càng tăng cao, ông đánh giá thế nào về tiềm năng của y học cổ truyền trong tương lai?

- Xu hướng chung của y học thế giới hiện nay là quay về với các chế phẩm từ thảo dược tự nhiên. Nếu chúng ta phát triển đồng bộ được hệ thống y học cổ truyền – kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp không dùng thuốc và các bài thuốc thảo dược được nghiên cứu, điều chế, chứng minh qua thực tiễn lâm sàng – hiệu quả điều trị chấn thương trong tương lai sẽ rất lớn.

Bên cạnh vai trò điều trị chấn thương, y học cổ truyền còn đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao thể trạng cho người dân cũng như vận động viên. Kho tàng dược liệu của chúng ta có những nhóm thuốc bổ khí, bổ huyết, bổ dương rất quý, điển hình như nhân sâm – một vị thuốc bổ khí kinh điển. Khi ứng dụng các chế phẩm từ loại thảo dược này cho vận động viên, Đông y không chỉ hỗ trợ phục hồi sau chấn thương mà còn giúp tăng cường sức mạnh, gia tăng thể lực và tối ưu hóa thành tích thi đấu. Tiềm năng của dược liệu Việt là vô cùng lớn, vấn đề là chúng ta phải biết cách khai thác và ứng dụng khoa học vào thực tiễn.