Phòng bệnh ở người cao tuổi: Điều gì có thể chủ động?

Ông N., 62 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường típ 2, từng mắc zona ở một bên sườn. Dù các tổn thương ngoài da đã lành từ lâu, ông vẫn thỉnh thoảng xuất hiện những cơn đau buốt, nhói tại vùng từng mắc bệnh, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.

Trường hợp này cho thấy những ảnh hưởng của bệnh lý có thể kéo dài ngay cả khi các biểu hiện ban đầu đã thuyên giảm. Với người cao tuổi, đặc biệt là người có nhiều bệnh nền, chủ động phòng ngừa và nhận diện sớm nguy cơ có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe, hạn chế biến chứng và duy trì khả năng tự chăm sóc.

Theo các chuyên gia, quá trình lão hóa làm thay đổi khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể, trong khi nhiều bệnh mạn tính thường cùng tồn tại. Điều này khiến người cao tuổi có nguy cơ gặp biến chứng khi mắc bệnh, đồng thời quá trình điều trị và hồi phục cũng có thể gặp nhiều khó khăn hơn.

Nhằm giúp cộng đồng hiểu rõ hơn những nguy cơ sức khỏe thường gặp ở tuổi cao và các biện pháp phòng ngừa phù hợp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (BV ĐHYD) tổ chức chương trình tư vấn sức khỏe với chủ đề: “Phòng bệnh dành cho người cao tuổi: Điều gì có thể chủ động trước khi quá muộn?”.

Sự kiện với sự tham gia của ThS BS. Trịnh Thị Bích Hà – Phó Trưởng khoa Lão - Chăm sóc giảm nhẹ và TS BS. Nguyễn Huy Luân - Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, BV ĐHYD.

Dưới góc độ Lão khoa, ThS BS. Trịnh Thị Bích Hà cho biết một số biểu hiện như mệt mỏi, suy giảm thể lực hoặc triệu chứng nhiễm trùng ban đầu đôi khi dễ bị xem là những thay đổi thông thường do tuổi tác.

Tâm lý chủ quan có thể khiến người bệnh chậm thăm khám, bỏ qua thời điểm cần được đánh giá và can thiệp. Đặc biệt, ở người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc bệnh hô hấp mạn tính, một đợt nhiễm trùng có thể khiến tình trạng bệnh đang ổn định trở nên khó kiểm soát hơn.

Đối với zona, ThS BS. Trịnh Thị Bích Hà lưu ý những cơn đau có thể tiếp diễn ngay cả khi tổn thương trên da đã lành. Một số người bệnh gặp tình trạng đau kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, vận động và các hoạt động thường ngày. Khi đi kèm nhiều bệnh nền, những ảnh hưởng này có thể làm suy giảm thể trạng và chất lượng cuộc sống, nhất là ở người cao tuổi vốn đã có những hạn chế nhất định về sức khỏe.

Làm rõ hơn về bệnh lý này, TS BS. Nguyễn Huy Luân cho biết zona xảy ra khi virus varicella-zoster, tác nhân gây bệnh thủy đậu, tái hoạt động sau thời gian tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể. Bệnh thường biểu hiện bằng các bóng nước phân bố dọc theo đường đi của dây thần kinh, kèm cảm giác đau, rát. Khi xuất hiện tổn thương nghi ngờ zona, người bệnh cần giữ vệ sinh, tránh tự chọc vỡ bóng nước, che phủ vùng tổn thương phù hợp và đi khám sớm. Việc điều trị bằng thuốc kháng virus thường mang lại hiệu quả tốt hơn khi được bắt đầu sớm, đặc biệt trong những ngày đầu xuất hiện tổn thương.

Bên cạnh zona, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng là mối quan tâm trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Trong đó, virus hợp bào hô hấp (RSV) là tác nhân cần được lưu ý. Dù thường được biết đến nhiều ở trẻ nhỏ, RSV vẫn có thể gây bệnh ở người trưởng thành với các biểu hiện ban đầu như ho, sốt, sổ mũi, dễ nhầm lẫn với những bệnh nhiễm trùng hô hấp thông thường.

Tuy nhiên, ở người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận, nhiễm RSV có thể tiến triển thành bệnh đường hô hấp dưới, gây viêm phổi và làm tăng nguy cơ nhập viện.

Từ những nguy cơ trên, các chuyên gia nhấn mạnh việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần được thực hiện thường xuyên, phù hợp với thể trạng và bệnh lý của từng người.

Bên cạnh tái khám đúng hẹn, tuân thủ điều trị và kiểm soát tốt bệnh nền, người cao tuổi cần chú trọng chế độ dinh dưỡng, duy trì vận động, bảo đảm giấc ngủ và quan tâm đến sức khỏe tinh thần. Đặc biệt, cần theo dõi những thay đổi bất thường của cơ thể để được thăm khám kịp thời, thay vì mặc nhiên cho rằng đó là biểu hiện của tuổi già.

Tiêm chủng cũng là một trong những biện pháp dự phòng cần được quan tâm. Việc lựa chọn vắc xin phù hợp cần dựa trên độ tuổi, bệnh nền, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và các khuyến cáo chuyên môn.

Người cao tuổi, đặc biệt là người đang mắc nhiều bệnh mạn tính hoặc sử dụng nhiều loại thuốc, nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và tư vấn, thay vì tự trì hoãn tiêm chủng vì lo ngại tình trạng bệnh sẵn có.

ThS BS. Trịnh Thị Bích Hà nhấn mạnh, mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là duy trì thể chất, tinh thần và khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày. Kiểm soát tốt bệnh nền, nhận diện sớm những thay đổi bất thường và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp sẽ góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng, bảo vệ chất lượng cuộc sống. Bởi ở tuổi cao, sống khỏe còn là khả năng tiếp tục tự chăm sóc bản thân, duy trì những sinh hoạt quen thuộc và tận hưởng cuộc sống một cách chủ động.