Phòng, chống dịch bệnh trên vật nuôi trước thời tiết phức tạp

Phòng bệnh cho tôm nước lợ mùa giao mùa

Các chuyên gia, nhà khoa học chủ trì buổi tọa đàm. Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN

Ngày 29/5, tại xã Long Thành, Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư và Biển đảo (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long) phối hợp với Trường Thủy sản - Đại học Cần Thơ và Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức tọa đàm chuyên đề “Giải pháp quản lý và phòng ngừa dịch bệnh trên tôm nước lợ giai đoạn giao mùa năm 2026”, với sự tham dự của hơn 140 nông dân, hợp tác xã nuôi tôm trong tỉnh.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Phạm Minh Truyền cho biết, những năm gần đây, nuôi trồng thủy sản giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp của tỉnh, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Theo kế hoạch năm 2026, toàn tỉnh có diện tích nuôi trồng thủy sản khoảng 92.420 ha, sản lượng dự kiến đạt 683.850 tấn; trong đó, diện tích nuôi tôm nước lợ khoảng 71.300 ha, sản lượng dự kiến đạt 314.700 tấn. Đến nay, diện tích thả nuôi thủy sản toàn tỉnh đạt gần 75.000 ha, bằng hơn 81% kế hoạch năm; sản lượng thu hoạch đạt hơn 255.600 tấn. Riêng diện tích thả nuôi tôm nước lợ đạt hơn 63.150 ha, sản lượng thu hoạch hơn 111.470 tấn.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Phạm Minh Truyền phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN

Cũng theo ông Phạm Minh Truyền, ngành thủy sản hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn do thời tiết diễn biến bất thường, nắng nóng kéo dài, mưa trái mùa và môi trường nước biến động mạnh. Giai đoạn giao mùa là thời điểm tôm nuôi dễ bị sốc môi trường, suy giảm sức đề kháng và xuất hiện các bệnh như đốm trắng, hoại tử gan tụy cấp, EHP, bệnh phân trắng, đỏ thân - đục cơ… Vì vậy, ngành chuyên môn đang chuyển mạnh từ tư duy “xử lý khi có bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”, lấy quản lý môi trường và an toàn sinh học làm nền tảng nhằm hạn chế thiệt hại cho người nuôi.

Tại tọa đàm, Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư và Biển đảo báo cáo tình hình nuôi tôm nước lợ những tháng đầu năm 2026, đồng thời khuyến cáo người nuôi tăng cường theo dõi các chỉ tiêu môi trường nước, chủ động xử lý ao nuôi, lựa chọn con giống bảo đảm chất lượng và thực hiện nghiêm quy trình kỹ thuật nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh.

GS.TS Trương Quốc Phú, Đại học Cần Thơ hướng dẫn nông dân Vĩnh Long cách phòng trị bệnh trên tôm nuôi. Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN

Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quốc Phú, Đại học Cần Thơ nhận định, dịch bệnh trên tôm nước lợ thời gian gần đây diễn biến ngày càng phức tạp do biến đổi khí hậu và môi trường nuôi thay đổi nhanh. Để phòng ngừa hiệu quả, người nuôi cần duy trì ổn định các yếu tố môi trường ao nuôi, tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học, kiểm soát mật độ thả nuôi phù hợp và thường xuyên theo dõi sức khỏe tôm để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Theo Giáo sư Trương Quốc Phú, người nuôi tuyệt đối không lạm dụng kháng sinh trong quá trình nuôi vì dễ làm phát sinh hiện tượng kháng thuốc, tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Thay vào đó, cần ưu tiên áp dụng các giải pháp nuôi an toàn sinh học, sử dụng thảo dược, vi sinh và quản lý tốt nguồn nước đầu vào.

Ông Châu Hữu Trị, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông cũng giới thiệu nhiều mô hình nuôi tôm hiệu quả đang được áp dụng tại địa phương như nuôi tôm nhiều giai đoạn, nuôi tuần hoàn nước, nuôi kết hợp ứng dụng công nghệ cao giúp giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao năng suất.

Nông dân nêu ý kiến với các chuyên gia tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN

Tại buổi tọa đàm, nông dân tập trung đặt nhiều câu hỏi liên quan đến tình hình dịch bệnh trên tôm nuôi, nhất là vi khuẩn Vibrio phát triển mạnh trong điều kiện nắng nóng; việc sử dụng kháng sinh trong phòng bệnh; quản lý đáy ao và môi trường nuôi nhằm hạn chế phát sinh dịch bệnh...

Ông Ngô Văn Thới, ấp Tân Thành, hộ nuôi tôm tại địa phương, bày tỏ sự băn khoăn tình hình vi khuẩn Vibrio phát triển mạnh trong ao nuôi, giải pháp quản lý môi trường ao và việc sử dụng kháng sinh trong phòng bệnh cho tôm. Đồng thời, mong muốn được ngành chức năng tạo điều kiện để người nuôi tôm được tiếp cận nguồn giống chất lượng, hỗ trợ xử lý môi trường ao nuôi trong điều kiện thời tiết thất thường; hướng dẫn quy trình xử lý khi tôm mắc các bệnh như đường ruột, đốm trắng, gan tụy, EHP; mật độ thả nuôi phù hợp trong mô hình thâm canh, siêu thâm canh; cũng như hiệu quả của mô hình nuôi tôm công nghệ cao.

Cùng đó, các chuyên gia, nhà khoa học giải đáp cụ thể các ý kiến của nông dân; đồng thời định hướng phát triển các mô hình nuôi tôm theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu…

Nông dân nêu ý kiến tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Hòa/TTXVN

Phòng, chống bệnh dại từ sớm từ xa

Tại Quảng Trị, ngành y tế ghi nhận một trường hợp tử vong nghi do bệnh dại vào ngày 10/3/2026 tại thôn 1, xã Kim Phú. Các trường hợp phơi nhiễm liên quan đã được hướng dẫn điều trị dự phòng theo quy định. Tuy nhiên, nguy cơ bệnh dại tiếp tục phát sinh và lây lan vẫn ở mức cao do công tác quản lý đàn chó, mèo ở một số địa phương chưa chặt chẽ; tình trạng chó thả rông, không đeo rọ mõm nơi công cộng còn phổ biến; tỷ lệ tiêm phòng vaccine dại cho đàn chó, mèo chưa đạt yêu cầu.

Trước thực trạng trên, tỉnh Quảng Trị yêu cầu các xã, phường, đặc khu rà soát, thống kê đầy đủ số hộ nuôi và tổng đàn chó, mèo; yêu cầu chủ nuôi thực hiện đăng ký, kê khai, nuôi nhốt trong khuôn viên gia đình, chấp hành quy định xích nhốt, đeo rọ mõm khi đưa chó ra nơi công cộng.

Các địa phương cũng phải tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng chó thả rông, chó chưa được tiêm phòng vaccine dại; chủ động bố trí kinh phí, nhân lực để tổ chức tiêm phòng định kỳ, bảo đảm tỷ lệ tiêm phòng đạt tối thiểu 80% tổng đàn thuộc diện tiêm trong giai đoạn 2026 - 2030.

UBND tỉnh Quảng Trị cũng yêu cầu các đơn vị liên quan đẩy mạnh tuyên truyền về sự nguy hiểm của bệnh dại, hướng dẫn người dân xử lý vết thương ban đầu và đến cơ sở y tế điều trị dự phòng ngay sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc vận chuyển, mua bán, giết mổ chó, mèo; xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển, buôn bán chó, mèo không rõ nguồn gốc, nghi mắc bệnh dại hoặc nhập lậu qua biên giới nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch bệnh từ sớm, từ xa.

Theo UBND tỉnh Quảng Trị, năm 2025 cả nước ghi nhận 77 trường hợp tử vong do bệnh dại; từ đầu năm 2026 đến nay đã có 30 trường hợp tử vong. Đối với bệnh dại trên động vật, cả nước xuất hiện 101 ổ dịch tại 19 tỉnh, thành phố, làm 173 con động vật mắc bệnh, chết và buộc tiêu hủy.