Phòng, chống đuối nước cho trẻ - cần các giải pháp đồng bộ

Tập huấn sơ cứu tai nạn đuối nước cho trẻ em tại phường Hoàn Kiếm. Ảnh: CDC Hà Nội

Hiểm họa từ sự lơ là

Kỳ nghỉ hè mới bắt đầu, song nhiều vụ tai nạn đuối nước thương tâm đã liên tiếp rung lên hồi chuông cảnh báo. Mới đây, tại phường Hoàng Liệt (Hà Nội) đã xảy ra vụ đuối nước thương tâm khiến một nam sinh lớp 11 tử vong tại hồ Linh Đàm. Trước đó, một vụ đuối nước thương tâm khác xảy ra tại hồ công viên Ngoại Giao Đoàn (phường Xuân Đỉnh, Hà Nội) cũng cướp đi sinh mạng của em N.T.Q (sinh năm 2014). Tại Phú Thọ, khúc sông Lô chảy qua xã Sông Lô cũng chứng kiến bi kịch khi 5 học sinh rủ nhau tắm sông và cùng bị dòng nước nhấn chìm.

Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, mỗi năm cả nước có hơn 1.800 trẻ em tử vong do đuối nước. Nguyên nhân dẫn đến các vụ đuối nước chủ yếu xuất phát từ sự thiếu giám sát của người lớn; môi trường nước tự nhiên tiềm ẩn nhiều nguy hiểm; trẻ chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng bơi và kỹ năng sinh tồn dưới nước.

Trong cuộc đua giành lại sự sống cho nạn nhân đuối nước, các chuyên gia y tế cho biết, “thời gian vàng” cứu sống nạn nhân là trong 4-5 phút đầu tiên ngay sau khi đưa nạn nhân lên bờ. Vượt qua mốc thời gian này, não sẽ tổn thương, dẫn đến tử vong hoặc di chứng thực vật suốt đời.

Thực tế tại các bệnh viện cho thấy, nhiều nạn nhân đuối nước đã được cứu sống nhờ được sơ cứu kịp thời. Bác sĩ Hoàng Văn Kết, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhi, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cho biết, mới đây khoa đã hồi sức thành công cho một bệnh nhi 12 tuổi bị ngừng tim, ngừng thở do chìm dưới nước. Bệnh nhi không bị di chứng não nhờ người dân tại hiện trường đã kịp thời ép tim, hà hơi thổi ngạt đúng cách trước khi xe cấp cứu 115 đến. Tương tự, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng đã cứu sống một nam sinh 15 tuổi ngã xuống hồ câu cá nhờ hoạt động hồi sức tim phổi kịp thời từ cộng đồng.

Ngược lại, nếu bỏ lỡ “thời gian vàng” hoặc sơ cứu sai cách, hậu quả sẽ cực kỳ nghiêm trọng. TS Lê Ngọc Duy, Trưởng khoa Cấp cứu chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương chia sẻ, thời gian qua, đơn vị liên tiếp tiếp nhận các ca đuối nước trong tình trạng hôn mê sâu, nguy cơ chết não. Nguyên nhân là do người nhà thay vì ép tim, thổi ngạt lại bế dốc ngược trẻ chạy vòng quanh hoặc vác dốc ngược, khiến dịch dạ dày trào ngược vào đường hô hấp, gây tổn thương phổi nặng nề hơn.

Quyết liệt phòng, chống đuối nước

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, năm 2025, thành phố ghi nhận 75 trường hợp đuối nước, trong đó có 52 ca tử vong. Thời gian qua, ngành Y tế Hà Nội đã phối hợp với các cấp, ngành và chính quyền địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như xây dựng cộng đồng an toàn, tăng cường giám sát nguy cơ tai nạn thương tích, đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng tránh đuối nước tại gia đình, trường học và cộng đồng. Tính đến hết năm 2025, Hà Nội đã xây dựng được 188 cộng đồng an toàn và gần 3.000 trường học an toàn, góp phần giảm thiểu nguy cơ đuối nước.

Nhấn mạnh vai trò của bơi lội đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà khẳng định, bơi lội không chỉ là môn thể thao giúp nâng cao sức khỏe, phát triển thể chất mà còn là kỹ năng sống rất quan trọng. Biết bơi là biết bảo vệ mình; có kỹ năng an toàn trong môi trường nước là có thêm cơ hội bảo vệ sự sống.

Từ năm 2012, Hà Nội đã triển khai chương trình toàn dân tập luyện môn bơi, phòng, chống đuối nước trẻ em. Với sự vào cuộc tích cực của các sở, ngành, địa phương và các tổ chức xã hội, công tác dạy bơi, phổ cập bơi và hướng dẫn kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ em đã đạt nhiều kết quả tích cực. Đặc biệt, trong giai đoạn 2024-2025, Hà Nội đã tổ chức 398 lớp dạy bơi, hướng dẫn kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho 52.588 trẻ em.

Hằng năm, số trẻ em tham gia các lớp phổ cập bơi, xóa mù bơi miễn phí đạt trên 50.000 em. Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các xã, phường tiếp tục quan tâm bố trí lực lượng, cơ sở vật chất và duy trì tổ chức các hoạt động dạy bơi, phòng, chống đuối nước cho trẻ em tại địa phương.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà đề nghị, các sở, ngành, đoàn thể và UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của gia đình, nhà trường và cộng đồng về vai trò, ý nghĩa của việc học bơi và trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Cùng với việc khai thác hiệu quả hệ thống bể bơi và các thiết chế thể thao ở cơ sở; ưu tiên tổ chức các lớp dạy bơi, phổ cập bơi, hướng dẫn kỹ năng an toàn cho trẻ, các cơ sở, địa phương cần tiếp tục tập huấn chuyên môn cho đội ngũ giáo viên, hướng dẫn viên, nhân viên cứu hộ… Ngoài ra, các phụ huynh cần quản lý chặt chẽ con em trong dịp hè; chủ động cho các em tham gia học bơi, học kỹ năng an toàn; thường xuyên nhắc nhở các em không tự ý vui chơi, tắm, bơi ở những nơi không bảo đảm an toàn.