Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp 'Địa chỉ đỏ' tiếp lửa lý tưởng cho tuổi trẻ ngành Tư pháp

Mỗi lần thực hiện nhiệm vụ ấy, tôi không chỉ giới thiệu về những hiện vật, tư liệu hay những dấu mốc lịch sử của ngành Tư pháp, mà còn có cơ hội cảm nhận sâu sắc hơn về hành trình 81 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển của Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam. Đặc biệt, qua mỗi buổi thuyết minh, tôi càng nhận ra rằng Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp không đơn thuần là nơi lưu giữ ký ức của quá khứ mà còn là nơi truyền cảm hứng, bồi đắp lý tưởng và tiếp lửa cho thế hệ trẻ hôm nay.

Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp là nơi lưu giữ những hình ảnh, tư liệu và hiện vật phản ánh các dấu mốc quan trọng trong chặng đường lịch sử của ngành Tư pháp kể từ ngày đầu thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến nay. Không chỉ là nơi tái hiện lịch sử, đây còn là không gian giáo dục truyền thống, bồi đắp niềm tự hào nghề nghiệp cho các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức và đoàn viên thanh niên ngành Tư pháp.

Giữa không gian lưu giữ 81 năm truyền thống vẻ vang của ngành Tư pháp, mỗi câu chuyện lịch sử được kể lại là một lần khơi dậy niềm tự hào, trách nhiệm và khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ hôm nay.

Khi giới thiệu về Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp, tôi thường dừng lại khá lâu trước khu trưng bày về những ngày đầu thành lập Bộ Tư pháp. Bởi ở đó không chỉ có những bức ảnh tư liệu hay những văn bản đã nhuốm màu thời gian, mà còn lưu giữ câu chuyện về sự ra đời của nền tư pháp cách mạng Việt Nam.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngày 28/8/1945, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa công bố thành lập Nội các Thống nhất Quốc gia gồm 12 Bộ, trong đó có Bộ Tư pháp do ông Vũ Trọng Khánh làm Bộ trưởng. Sự kiện này đánh dấu sự ra đời của Bộ Tư pháp và mở đầu cho hành trình hơn tám thập kỷ đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.

Sau cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, Quốc hội khóa I đã thành lập Chính phủ Liên hiệp kháng chiến. Bộ trưởng Quốc gia Giáo dục Vũ Đình Hòe được điều động giữ chức Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Tư pháp đã có những đóng góp quan trọng trong quá trình xây dựng Hiến pháp năm 1946 – bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, đặt nền móng cho sự phát triển của nền lập hiến và Nhà nước pháp quyền Việt Nam.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Bộ Tư pháp cùng các cơ quan Trung ương chuyển lên chiến khu Việt Bắc. Trong điều kiện vô cùng gian khổ, ngành Tư pháp vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ, tham mưu và tổ chức cuộc cải cách tư pháp lần thứ nhất năm 1950 trên cả ba phương diện: lập pháp, tố tụng và tổ chức ngành Tư pháp. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ và việc ký kết Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Bộ Tư pháp tiếp tục tham gia xây dựng Hiến pháp năm 1959 cùng nhiều văn bản pháp luật quan trọng phục vụ công cuộc xây dựng đất nước trong giai đoạn mới.

Lịch sử ngành Tư pháp cũng ghi dấu một giai đoạn đặc biệt từ năm 1960 đến năm 1981. Theo Luật Tổ chức Hội đồng Chính phủ năm 1960, Bộ Tư pháp không còn trong cơ cấu Hội đồng Chính phủ. Tuy nhiên, công tác pháp luật và pháp chế vẫn được duy trì thông qua hệ thống pháp chế nhà nước. Năm 1972, Ủy ban Pháp chế được thành lập để giúp Hội đồng Chính phủ quản lý thống nhất công tác pháp luật và pháp chế. Trong khi đó, tại miền Nam, Bộ Tư pháp vẫn tồn tại trong cơ cấu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành Tư pháp là tháng 11/1981, khi Bộ Tư pháp chính thức được tái thành lập theo Nghị quyết của Bộ Chính trị. Từ đây, ngành Tư pháp bước vào giai đoạn phát triển mới, gắn liền với tiến trình đổi mới và hội nhập của đất nước.

Trong công cuộc đổi mới từ năm 1986 đến nay, Bộ Tư pháp đã giữ vai trò nòng cốt trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tham gia xây dựng nhiều đạo luật quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bộ cũng chủ trì tham mưu nhiều chủ trương lớn của Đảng về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và cải cách tư pháp, đặc biệt là việc tham gia xây dựng Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Những đóng góp to lớn ấy đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Hồ Chí Minh năm 1995, Huân chương Sao Vàng năm 2010 và Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2015. Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Bộ, ngành Tư pháp đang tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, một trong ba đột phá chiến lược của Đảng, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày càng vững mạnh.

Tôi đã có cơ hội giới thiệu về Phòng Truyền thống cho nhiều đoàn khách trong nước và quốc tế. Trong đó có các đoàn lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước; các đoàn khách quốc tế đến thăm và làm việc tại Bộ Tư pháp; đoàn đại biểu cấp cao Bộ Tư pháp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào do đồng chí Khăm-phăn Phôm-ma-thắt, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lào làm Trưởng đoàn; các đoàn đối tác quốc tế, cơ quan tư pháp nước ngoài; cùng nhiều đoàn viên, thanh niên trong và ngoài ngành Tư pháp.

Ngày 7/11/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp trong chương trình làm việc với Ban Cán sự Đảng Bộ Tư pháp, lắng nghe giới thiệu về những dấu mốc lịch sử tiêu biểu trên chặng đường xây dựng và phát triển của Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam.

Ngày 2/12/2025, Đoàn đại biểu Cơ quan Thi hành án Liên bang Nga tìm hiểu về lịch sử hình thành, phát triển và những thành tựu nổi bật của Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam tại Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp.

Ngày 16/6/2026, Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Tư pháp Lào do đồng chí Khăm-phăn Phôm-ma-thắt, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lào tham quan Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp nơi lưu giữ những dấu mốc lịch sử và thành tựu của Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam.

Mỗi đoàn khách đến với Phòng Truyền thống đều mang theo những cảm nhận riêng, nhưng điểm chung là sự trân trọng đối với hành trình phát triển của ngành Tư pháp Việt Nam.

Thông qua những câu chuyện về sự ra đời của Bộ Tư pháp năm 1945, cuộc cải cách tư pháp năm 1950, hành trình tái thành lập Bộ Tư pháp năm 1981 hay những đóng góp của ngành Tư pháp trong công cuộc đổi mới và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các đoàn viên trẻ có cơ hội hiểu sâu sắc hơn về truyền thống của Ngành, về trách nhiệm nghề nghiệp và sứ mệnh của mình đối với đất nước.

Điều đặc biệt là những giá trị lịch sử ấy không chỉ được lưu giữ trong các tủ trưng bày mà còn được lan tỏa tới các thế hệ hôm nay thông qua các hoạt động giáo dục truyền thống của Đoàn Thanh niên Bộ Tư pháp và các cơ sở Đoàn trực thuộc. Những năm qua, Phòng Truyền thống đã trở thành điểm đến quen thuộc trong các chương trình sinh hoạt chính trị, sinh hoạt chuyên đề, các hoạt động giáo dục truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho đoàn viên, thanh niên.

Đoàn viên, thanh niên Báo Pháp luật Việt Nam tham quan Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp, tìm hiểu chặng đường xây dựng và phát triển của Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam, qua đó bồi đắp niềm tự hào nghề nghiệp và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trong những buổi giới thiệu dành cho đoàn viên, thanh niên, tôi luôn cảm nhận được niềm tự hào hiện rõ trong ánh mắt của các bạn trẻ khi biết rằng ngành Tư pháp đã đồng hành cùng dân tộc trong suốt 81 năm xây dựng và phát triển. Điều khiến tôi xúc động nhất không phải là những con số hay những mốc thời gian được ghi lại trong các tư liệu lịch sử, mà là những cảm nhận của các bạn trẻ sau mỗi buổi tham quan. Nhiều đoàn viên chia sẻ rằng, trước khi đến Phòng Truyền thống, các bạn chỉ biết đến ngành Tư pháp qua những công việc chuyên môn hằng ngày nhưng khi được tìm hiểu về hành trình 81 năm xây dựng và phát triển của Ngành, các bạn hiểu rõ hơn những hy sinh, nỗ lực và trách nhiệm của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Chính những khoảnh khắc ấy giúp tôi nhận ra giá trị đặc biệt của Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp. Đối với tuổi trẻ ngành Tư pháp, đây không chỉ là nơi lưu giữ lịch sử mà còn là một “địa chỉ đỏ” về lý tưởng cách mạng, đạo đức công vụ và tinh thần phụng sự Nhân dân. Những câu chuyện lịch sử, những hiện vật được lưu giữ nơi đây không chỉ kể về quá khứ mà còn truyền đi thông điệp về trách nhiệm, sự kế thừa và khát vọng cống hiến.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, tuổi trẻ ngành Tư pháp càng cần phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, không ngừng học tập, rèn luyện, chủ động tham gia chuyển đổi số, cải cách hành chính và hoàn thiện thể chế. Biến niềm tự hào về truyền thống thành hành động cụ thể trong học tập, lao động và công tác chính là cách thiết thực nhất để thế hệ hôm nay tiếp nối những giá trị mà các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp.

Mỗi lần kết thúc một buổi thuyết minh, nhìn lại những hiện vật trong Phòng Truyền thống, tôi càng thấm thía rằng lịch sử không chỉ nằm trong những trang tư liệu hay những bức ảnh được lưu giữ cẩn thận. Lịch sử đang hiện diện trong trách nhiệm của mỗi người hôm nay, trong từng việc làm, từng nỗ lực và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ.

Và có lẽ, giá trị lớn nhất của Phòng Truyền thống Bộ Tư pháp không chỉ là nơi lưu giữ ký ức của 81 năm đã qua, mà còn là nơi truyền cảm hứng, tiếp lửa cho các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức và đoàn viên thanh niên tiếp tục viết nên những trang sử mới, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, phụng sự Nhân dân và đồng hành cùng sự phát triển bền vững của đất nước.

“Những hiện vật trong Phòng Truyền thống không chỉ kể câu chuyện của quá khứ. Mỗi hiện vật là một bài học về trách nhiệm, mỗi câu chuyện là một nguồn cảm hứng để tuổi trẻ ngành Tư pháp tiếp tục gìn giữ, kế thừa và phát huy truyền thống, góp phần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân.”