Phớt lờ áp lực quốc tế, Israel quyết xây dựng khu định cư chia đôi Bờ Tây, thúc đẩy dự án hàng rào an ninh với Jordan

Dự án E1 nằm ở khu vực phía Đông Jerusalem, kéo dài từ vùng ven thành phố này vào sâu Bờ Tây bị chiếm đóng. (Nguồn: Anadolu)

Theo báo The Guardian, hồ sơ mời thầu được chính phủ Israel công bố ngày 6/1 kêu gọi các nhà thầu nộp đề xuất xây dựng 3.401 đơn vị nhà ở tại khu vực E1, mở đường cho việc khởi công dự án từng bị đình chỉ nhiều lần dưới sức ép từ Washington.

Tổ chức giám sát các khu định cư Peace Now, đơn vị đầu tiên phát hiện thông tin này, cảnh báo các hạng mục ban đầu có thể khởi động ngay trong tháng tới. Động thái này được coi là có thể "cắt đôi" Bờ Tây và chấm dứt triển vọng thành lập một nhà nước Palestine liền mạch.

Dự án E1 nằm ở khu vực phía Đông Jerusalem, kéo dài từ vùng ven thành phố này vào sâu Bờ Tây. Vị trí chiến lược của dự án khiến nó trở thành một trong những kế hoạch định cư nhạy cảm nhất, bởi nó có thể chia cắt phần phía Bắc và phía Nam Bờ Tây, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng hình thành một lãnh thổ Palestine liền mạch trong tương lai.

Trong nhiều năm, Mỹ và các đồng minh châu Âu của Israel ngăn chặn việc xây dựng dự án này. Cộng đồng quốc tế nhìn chung coi việc xây dựng các khu định cư của Israel tại Bờ Tây là vi phạm luật pháp quốc tế và cản trở tiến trình hòa bình.

Cả những người chỉ trích và những người ủng hộ dự án đều có chung quan điểm rằng, việc di dời hàng chục nghìn người định cư Israel vào khu vực bị chiếm đóng giữa Jerusalem, Bethlehem và Ramallah sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến những nỗ lực hướng tới giải pháp hai nhà nước.

Hồi tháng 8, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich, người phụ trách chính sách định cư, từ lâu là người thúc đẩy mạnh mẽ kế hoạch này, tuyên bố rằng, mỗi khu định cư và mỗi đơn vị nhà ở mới là "một chiếc đinh đóng vào cỗ quan tài" của ý tưởng thành lập nhà nước Palestine.

Trong một động thái khác, báo Jerusalem Post dẫn một nguồn tin cho hay, hàng rào an ninh mới của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) dọc biên giới với Jordan có thể được hoàn thành sớm nhất vào đầu năm 2028.

Hồi tháng 11/2024, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố đã giành được thẩm quyền, sau nhiều năm tranh cãi, để xây dựng hàng rào biên giới công nghệ cao này nhằm ngăn chặn hoạt động buôn lậu, đặc biệt là từ Iran.

Thông báo khi đó cho biết hàng rào, được trang bị nhiều loại cảm biến tiên tiến và có chi phí lên tới hàng chục triệu Shekel, sẽ bắt đầu được xây dựng “trong vài tháng”, song không nêu mốc thời gian hoàn thành cụ thể.

Tính đến đầu năm 2026, Jerusalem Post xác nhận, quá trình xây dựng đã được triển khai trên diện rộng. Tuy nhiên, dự án từng bị trì hoãn nhiều lần và việc thi công thực tế chỉ bắt đầu vào cuối năm 2025, muộn hơn so với kỳ vọng ban đầu.

Cuối năm 2025, Bộ Quốc phòng Israel cập nhật thông tin cho biết giai đoạn đầu của dự án sẽ bao phủ khoảng 40 km, kéo dài từ Hamat Gader, gần Cao nguyên Golan, về phía Nam đến Yardena, và từ trạm kiểm soát Thung lũng Jordan đến khu vực Yafit.

Dự án này chỉ là một phần trong kế hoạch lớn hơn nhằm tăng cường an ninh cho toàn bộ đường biên giới dài 425 km giữa Israel và Jordan, từ Sa mạc Samar ở phía Bắc Eilat, xuyên qua Bờ Tây, đến Cao nguyên Golan ở phía Bắc.

Bảo Minh