Phụ huynh cần hiểu đúng và đủ về Thông tư 81/2026

Báo Giáo dục và Thời đại có cuộc phỏng vấn TS Phan Đăng Hải - Phó Trưởng Khoa Luật, Học viện Ngân hàng về một số điểm mới đáng chú ý tại Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT (sau đây gọi tắt là Thông tư 81/2026) do Bộ GD&ĐT vừa ban hành kèm theo Điều lệ Ban đại diện Cha mẹ học sinh, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 thay thế cho Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT.

Phụ huynh Hà Nội tham gia họp đầu năm học 2026-2027. Ảnh minh họa: Đình Tuệ.

Nhiều ý nghĩa thực tiễn

- Thưa ông, việc Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 81/2026 vào thời điểm này mang theo những ý nghĩa như thế nào?

Việc Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT kèm theo Điều lệ Ban đại diện Cha mẹ học sinh mới ban hành đã đánh dấu bước chuyển mình quan trọng, phản ánh tư duy quản lý hiện đại và tinh thần đồng hành trong giáo dục phổ thông.

Trước hết, Điều lệ mới đóng vai trò khơi thông và tháo gỡ triệt để những bất cập kéo dài xung quanh câu chuyện "quỹ phụ huynh". Bằng việc minh bạch hóa các khoản thu - chi và siết chặt quy định không được thu các khoản ngoài phạm vi trách nhiệm, Thông tư 81/2026 giúp Ban đại diện cha mẹ học sinh trở về đúng bản chất ban đầu là cầu nối đồng hành cùng nhà trường.

Bên cạnh đó, Thông tư 81/2026 còn mở rộng vai trò giám sát và tham vấn của phụ huynh trong các hoạt động giáo dục, từ môi trường học đường, an toàn thực phẩm bán trú cho đến phòng chống bạo lực học đường. Sự chủ động này không chỉ gia tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý nhà trường mà còn tạo dựng niềm tin vững chắc giữa gia đình và nhà trường.

Sâu xa hơn, Thông tư 81/2026 góp phần từng bước xây dựng văn hóa ứng xử học đường dựa trên sự tôn trọng, thấu hiểu và hợp tác bình đẳng. Khi trách nhiệm và quyền của mỗi bên được xác định rõ ràng, mối quan hệ giữa thầy cô và phụ huynh sẽ hướng tới mục tiêu tối thượng là sự phát triển toàn diện của học sinh. Đây là nền tảng cốt lõi để xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.

TS Phan Đăng Hải - Phó Trưởng Khoa Luật, Học viện Ngân hàng. Ảnh: NVCC.

- Đối với khoản quỹ lớp đã thu trong năm 2026, nếu đến ngày 15/11/2026 vẫn còn dư thì phụ huynh nên xử lý như thế nào?

Trước hết, cần khẳng định rằng khoản tiền đã được Ban đại diện Cha mẹ học sinh thu trước ngày 15/11/2026, nếu việc thu được thực hiện đúng quy định pháp luật tại thời điểm đó, trên cơ sở tự nguyện, công khai và có sự thống nhất của cha mẹ học sinh, thì không đương nhiên trở thành khoản thu trái quy định khi Thông tư 81/2026 có hiệu lực.

Thông tư 81/2026 cũng không có quy định yêu cầu đến ngày 15/11/2026 phải lập tức hoàn trả toàn bộ số tiền quỹ còn dư cho phụ huynh. Vì vậy, không nên hiểu rằng cứ đến ngày Thông tư có hiệu lực thì mọi khoản quỹ lớp đã thu trước đó bắt buộc phải hoàn trả ngay.

Tuy nhiên, từ ngày 15/11/2026, Ban đại diện Cha mẹ học sinh phải thực hiện theo quy định mới. Theo đó, Ban đại diện và các thành viên Ban đại diện không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện Cha mẹ học sinh.

Do vậy, việc tiếp tục để Trưởng ban hoặc một thành viên Ban đại diện giữ khoản tiền mặt còn dư và sử dụng dần cho các hoạt động của lớp sau ngày 15/11/2026 là không còn phù hợp với cơ chế quản lý tài chính mà Thông tư 81/2026 đặt ra.

Đối với khoản tiền còn dư, Ban đại diện nên thực hiện quyết toán, công khai đầy đủ các khoản đã thu, đã chi và số tiền còn lại với toàn thể cha mẹ học sinh.

Đối với phần tiền chưa sử dụng và chưa phát sinh nghĩa vụ thanh toán, trong trường hợp chưa có hướng dẫn chuyển tiếp cụ thể của cơ quan quản lý giáo dục, phương án thận trọng và phù hợp nhất là hoàn trả cho các phụ huynh đã đóng góp, thay vì tiếp tục để Ban đại diện quản lý và chi tiêu sau ngày 15/11/2026.

Như vậy, phụ huynh cần phân biệt rõ: Thông tư không quy định phải hoàn trả quỹ ngay trước ngày 15/11/2026, nhưng từ ngày này Ban đại diện không nên tiếp tục giữ và quản lý khoản tiền đó như một “quỹ lớp” để chi dần.

Thay đổi cách thức tổ chức các hoạt động

Trẻ lớp 1 tại Trường Tiểu học & THCS Hà Đông, Hà Nội hân hoan chào đón năm học mới 2026-2027.

- Từ năm 2027 và những năm tiếp theo, phụ huynh có được tự nguyện đóng góp để lập quỹ lớp hay không?

Theo Thông tư 81/2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2026, không còn phù hợp nếu tổ chức “quỹ lớp” theo cách phụ huynh đóng một khoản tiền chung rồi giao cho Ban đại diện Cha mẹ học sinh thu, giữ và chi dần trong năm học.

Điều này không có nghĩa là pháp luật cấm cha mẹ học sinh tự nguyện hỗ trợ các hoạt động dành cho học sinh. Cha mẹ học sinh vẫn có quyền tự nguyện hỗ trợ đối với những hoạt động cụ thể thuộc phạm vi hoạt động của Ban đại diện và không thuộc các nội dung bị cấm. Điểm thay đổi quan trọng nằm ở cách thức hỗ trợ.

Theo cơ chế mới, khi có một hoạt động cụ thể, Ban đại diện có thể công khai mục đích, nội dung, nhu cầu và phương thức thực hiện để cha mẹ học sinh biết. Phụ huynh có nhu cầu hỗ trợ có thể cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Ban đại diện Cha mẹ học sinh không được đứng ra thu, tiếp nhận và giữ tiền mặt hoặc quản lý một khoản tiền chung để sử dụng dần.

Do đó, ngay cả khi tất cả phụ huynh trong lớp đều đồng thuận và việc đóng góp hoàn toàn tự nguyện thì cũng không nên tổ chức theo mô hình “mỗi người đóng một khoản – Ban đại diện giữ thành quỹ – cần việc gì thì lấy quỹ ra chi”. Sự tự nguyện của phụ huynh không làm thay đổi quy định về việc Ban đại diện không được thu, tiếp nhận và quản lý tiền hỗ trợ.

Có thể hiểu ngắn gọn rằng, quy định mới không cấm sự tự nguyện đóng góp, hỗ trợ của phụ huynh, mà thay đổi phương thức thực hiện sự hỗ trợ đó: Từ mô hình “đóng tiền vào quỹ – Ban đại diện giữ và chi” sang mô hình “có hoạt động cụ thể – công khai nhu cầu – phụ huynh tự nguyện hỗ trợ trực tiếp bằng hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán trực tiếp cho bên cung cấp”.

Cách tiếp cận này có thể làm giảm phần nào sự chủ động của Ban đại diện trong thực tế, nhưng đổi lại sẽ giúp hạn chế tình trạng biến khoản đóng góp “tự nguyện” thành khoản thu mang tính bình quân, tạo áp lực đối với phụ huynh, đồng thời bảo đảm minh bạch hơn trong hoạt động của Ban đại diện Cha mẹ học sinh.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!