Phụ huynh lo 'xáo trộn' việc học khi cả nước dùng chung sách giáo khoa

Băn khoăn trước bộ sách giáo khoa thống nhất

Theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT, vừa được công bố lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là bộ sách thống nhất sử dụng trên toàn quốc từ năm học 2026–2027. Theo đó, các bộ sách giáo khoa khác như Chân trời sáng tạo, Cánh diều sẽ không còn được sử dụng chính thức trong giảng dạy, mà chuyển sang vai trò tài liệu tham khảo, bổ trợ.

Giáo viên được chủ động học liệu, học sinh có thể thích nghi nhanh (Ảnh: Trường Tiểu học Thăng Long).

Thông tin này khiến nhiều phụ huynh và học sinh băn khoăn, nhất là những gia đình có con đang theo học các bộ sách khác. Việc phải chuyển sang bộ sách mới sau thời gian quen cách học cũ khiến không ít phụ huynh lo ngại sự khác biệt trong cách trình bày và tiếp cận bài học có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập của học sinh.

Bày tỏ sự lo lắng trước việc chuyển sang sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất, chị Trần Thu Hà, phụ huynh có con đang học trung học cơ sở tại Hà Nội cho biết: "Con gái tôi hiện học theo bộ sách Chân trời sáng tạo của nhà trường. Khi biết Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định từ năm học tới cả nước sẽ dùng chung bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, tôi lo nội dung học tập có sự thay đổi, có thể ảnh hưởng đến việc học của các con".

Cùng chung băn khoăn, chị Phan Thị Diệp, phụ huynh có con đang học lớp 10 chia sẻ: "Con trai tôi đang học theo bộ sách Cánh diều. Việc chuyển sang sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc khiến tôi lo lắng không biết cháu có theo kịp nội dung và phương pháp học của bộ sách mới hay không".

Từ góc nhìn của người trực tiếp giảng dạy, cô Nguyễn Thu Phương, giáo viên trung học phổ thông nhận định: "Trong quá trình dạy học, sách giáo khoa chỉ là tài liệu nền. Giáo viên vẫn chủ động điều chỉnh phương pháp, bổ sung học liệu để phù hợp với trình độ học sinh. Vì vậy, việc dùng chung một bộ sách trên toàn quốc, nếu được triển khai đồng bộ, sẽ giúp giáo viên thuận lợi hơn trong xây dựng kế hoạch dạy học, kiểm tra và đánh giá".

Tuy nhiên, dưới góc độ chuyên môn sư phạm, nhiều chuyên gia cho rằng những lo lắng này không quá lớn và hoàn toàn có thể khắc phục. Cả ba bộ sách giáo khoa hiện hành đều được biên soạn theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, thống nhất về mục tiêu, chuẩn đầu ra và định hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh; sự khác biệt chủ yếu nằm ở cách trình bày bài học, ngữ liệu và hoạt động học tập.

Theo các nhà giáo dục, yếu tố quyết định không nằm ở tên bộ sách hay hình thức minh họa, mà ở phương pháp dạy học và năng lực tự học, tư duy của học sinh. Khi được trang bị kỹ năng đọc hiểu, phân tích và giải quyết vấn đề, cùng với sự hướng dẫn phù hợp của giáo viên, học sinh có thể nhanh chóng thích nghi với bộ sách mới, bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi.

Thống nhất sách giúp đồng bộ kiểm tra, đánh giá học sinh

Theo Điều 31 và Điều 32 Luật Giáo dục 2019, Chương trình Giáo dục phổ thông là duy nhất và thống nhất trên toàn quốc; sách giáo khoa chỉ là phương tiện để cụ thể hóa chương trình. Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa cũng khẳng định học sinh học theo chương trình, còn sách giáo khoa là công cụ giúp đạt chuẩn kiến thức và năng lực.

Theo chuyên gia, sự thống nhất giúp bảo đảm đồng bộ trong kiểm tra, đánh giá học sinh.

Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT tiếp tục nhấn mạnh Chương trình là căn cứ duy nhất để biên soạn sách giáo khoa, tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Trên cơ sở yêu cầu cần đạt của chương trình, giáo viên được quyền chủ động lựa chọn, khai thác học liệu phù hợp, kể cả từ các bộ sách khác, nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu học tập của học sinh.

Việc sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa trên phạm vi toàn quốc cũng được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực cho giáo viên và phụ huynh, tạo thuận lợi cho công tác quản lý, kiểm tra, đánh giá, cũng như xây dựng học liệu dùng chung. Phụ huynh cũng dễ dàng theo dõi, hỗ trợ con em trong học tập hơn khi nội dung và cấu trúc sách được chuẩn hóa.

Các chuyên gia khuyến nghị, thay vì quá lo lắng về việc đổi sách, phụ huynh nên đồng hành cùng con trong việc rèn luyện thói quen tự học, chủ động tìm hiểu bài mới và trao đổi với thầy cô khi gặp khó khăn. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ nhà trường, giáo viên và gia đình, việc chuyển sang bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống sẽ không gây xáo trộn lớn, mà ngược lại còn là cơ hội để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường phổ thông.

Vì vậy, học sinh dù học theo bộ sách Chân trời sáng tạo, Kết nối tri thức với cuộc sống hay Cánh diều đều nhằm đáp ứng chung một yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông. Từ năm học tới, việc học sinh cả nước sử dụng thống nhất bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống sẽ không ảnh hưởng lớn đến nội dung và phương pháp học tập. Trong trường hợp có ngữ liệu chưa phù hợp, giáo viên được quyền thay thế bằng học liệu từ các bộ sách khác, miễn là bảo đảm học sinh đạt yêu cầu về phẩm chất và năng lực.

Mục tiêu của việc thống nhất một bộ sách giáo khoa là nâng cao hiệu quả quản lý học liệu, bảo đảm tính công bằng và phục vụ lộ trình miễn phí sách giáo khoa từ năm 2030.

Ở góc độ chuyên môn, chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, PGS. TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết: "Việc áp dụng một bộ sách giáo khoa chung giúp giảm bớt gánh nặng lựa chọn cho phụ huynh và giáo viên, nhất là tại các địa phương còn nhiều khó khăn".

"Sự thống nhất này góp phần bảo đảm đồng bộ trong kiểm tra, đánh giá, khắc phục tình trạng học sinh cùng cấp học nhưng học theo các bộ sách khác nhau", ông Nam nhấn mạnh.

PGS.TS Nguyễn Văn Tùng, thành viên Hội đồng thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh: Trước quyết định sử dụng bộ Kết nối tri thức với cuộc sống làm sách giáo khoa thống nhất toàn quốc, đơn vị cam kết tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết giảm chi phí và nỗ lực tiếp tục giảm giá sách từ năm học 2026–2027.

Ông Tùng cho biết, bên cạnh sách giáo khoa, nhà xuất bản sẽ phát triển các sản phẩm khác trong hệ sinh thái giáo dục, đặc biệt là học liệu điện tử ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, phục vụ tốt nhất việc dạy và học. Đồng thời, đơn vị đã chuẩn bị đầy đủ phương án tập huấn giáo viên và cam kết cung ứng sách kịp thời đến tay giáo viên, học sinh trước thềm năm học mới.

Theo giới chuyên môn, khi chương trình giáo dục vẫn giữ nguyên và giáo viên được chủ động phương pháp giảng dạy, việc sử dụng chung một bộ sách giáo khoa không làm thay đổi bản chất của quá trình học tập. Ngược lại, sự thống nhất này được kỳ vọng giúp giảm áp lực cho phụ huynh, giáo viên, đồng thời tạo nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong giai đoạn tới.

Phượng Nguyễn