Phụ nữ Thượng Cốc giữ gìn bản sắc

Sắc màu văn hóa Mường ở Thượng Cốc được giới thiệu tại Lễ hội văn hóa dân gian đường phố năm 2026.

Nhận thức rõ vai trò, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) xã Thượng Cốc không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, gắn các phong trào thi đua với nhiệm vụ bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Hội hiện có hơn 2.300 hội viên, sinh hoạt tại 16 chi hội, trong đó có 96% là đồng bào dân tộc Mường - đây là những hạt nhân tích cực trong gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Để tạo môi trường sinh hoạt thường xuyên, thu hút hội viên tham gia, mỗi xóm có 1 đội văn nghệ, trong đó có 10 xóm thành lập CLB Chiêng Mường tạo điều kiện cho hội viên thường xuyên luyện tập, giao lưu vào những dịp kỷ niệm, sự kiện của địa phương, tạo cơ hội để chị em gặp gỡ, học hỏi, cùng nhau gìn giữ những điệu múa, lời ca và nét đẹp trong trang phục truyền thống của dân tộc Mường.

Để duy trì hoạt động văn nghệ và thu hút hội viên tham gia, mỗi xóm thành lập một đội văn nghệ, trong đó có 10 xóm thành lập CLB Chiêng Mường. Các đội, CLB thường xuyên luyện tập, giao lưu vào dịp kỷ niệm và sự kiện của địa phương, tạo cơ hội để chị em gặp gỡ, học hỏi, góp phần gìn giữ điệu múa, lời ca và nét đẹp trang phục truyền thống của dân tộc Mường.

Phụ nữ Thượng Cốc thi đánh mảng trong lễ hội truyền thống.

Không chỉ tích cực tham gia các hoạt động tại địa phương, Hội LHPN xã còn hưởng ứng Lễ hội áo dài Đất Tổ do Hội LHPN tỉnh tổ chức và các cuộc thi trực tuyến, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh người phụ nữ Phú Thọ năng động, tự tin, vẫn trân trọng những giá trị truyền thống của quê hương.

Vai trò của phụ nữ Thượng Cốc được thể hiện rõ nét qua việc tham gia các lễ hội truyền thống, nơi những nghi thức dân gian, trò chơi và diễn xướng dân gian được thể hiện rõ nét nhất.

Tại Lễ hội Đình Khênh, hội viên phụ nữ tích cực tham gia các nghi lễ, giao lưu văn nghệ và hoạt động thể thao. Những nghi thức như rước Vua, rước Thành Hoàng, rước Bông cơm - trái lúa, phát giống lúa lộc, cùng các nghi lễ dân gian khác phản ánh đời sống tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình yên, no ấm.

Phần hội với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa như: Trình diễn trang phục dân tộc Mường, giao lưu văn nghệ, tung còn, kéo co, đánh mảng, bắn nỏ. Trong đó, sự hiện diện của phụ nữ với những bộ trang phục truyền thống, các tiết mục dân ca góp phần làm nổi bật vẻ đẹp văn hóa địa phương, đồng thời tạo không gian để các thế hệ cùng giao lưu, chia sẻ và tiếp nối những giá trị được cộng đồng gìn giữ từ lâu đời.

Một hoạt động văn hóa đáng chú ý khác là Lễ hội Ruộng bậc thang Miền Đồi năm 2026, diễn ra trong hai ngày 24 và 25/10. Lễ hội có nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm gắn với cảnh quan ruộng bậc thang, trong đó điểm nhấn là nghi thức “Lễ mừng cơm mới”, hay còn gọi là rước vía lúa.

Trang phục truyền thống của phụ nữ Mường tạo nên bức tranh màu sắc trên ruộng bậc thang Miền Đồi.

Theo phong tục truyền thống, đoàn rước gồm nam, nữ trong trang phục Mường, cùng các nhạc cụ dân gian như chiêng, sáo, nhị, trống, kèn và những hình thức diễn tấu truyền thống, thực hiện nghi thức rước vía lúa quanh đồi Mâm Xôi rồi trở về sân lễ hội để chuẩn bị mâm cỗ dâng Thành Hoàng làng và tổ tiên. Nghi lễ thể hiện lòng biết ơn trời đất, tổ tiên, đồng thời gửi gắm mong ước về một mùa màng bội thu, cuộc sống đủ đầy.

Bên cạnh phần lễ, phần hội có các trò chơi dân gian như đánh mảng, kéo co nam nữ; hoạt động trải nghiệm ngắm bình minh, hoàng hôn trên những thửa ruộng bậc thang và chương trình giao lưu văn nghệ đặc sắc với sự tham gia của khoảng 700 hội viên phụ nữ góp phần tái hiện không gian văn hóa Mường đặc sắc, tạo sức hấp dẫn cho lễ hội.

Chị Bùi Thị Ly - Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ xóm Thảo Nguyên cho biết: “Chi hội hiện có 237 hội viên, trong đó khoảng 50% hội viên tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, góp sức gìn giữ bản sắc dân tộc Mường. Đặc biệt, Lễ hội Ruộng bậc thang Miền Đồi năm nay có hơn 60 hội viên tham gia giao lưu văn nghệ, TDTT và phục vụ các hoạt động liên quan đến nghi thức Lễ mừng cơm mới”.

Theo chị Ly, việc tham gia lễ hội không chỉ là dịp để chị em thể hiện tình yêu với văn hóa dân tộc mà còn giúp các hội viên tăng cường giao lưu, học hỏi, nâng cao ý thức gìn giữ những giá trị truyền thống. Qua từng lời ca, điệu múa, từng bộ trang phục được chuẩn bị công phu, những nét đẹp văn hóa của người Mường tiếp tục được tái hiện sinh động trong đời sống hôm nay.

Cùng với các lễ hội tại địa phương, các nghệ nhân của xã Thượng Cốc còn đại diện cụm 11 tham gia diễu hành dân gian đường phố tại Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa, Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026, góp phần giới thiệu những nét đặc sắc của văn hóa dân gian địa phương đến đông đảo người dân, du khách.

Bằng tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ di sản, phụ nữ Thượng Cốc đang góp phần để những làn điệu dân ca, nghi lễ truyền thống và phong tục tốt đẹp của dân tộc Mường tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững của quê hương.