Phụ nữ Việt Nam: Phát huy truyền thống, khẳng định vị thế trong kỷ nguyên phát triển mới

Cùng với sự phát triển của đất nước, vị trí, vai trò của phụ nữ ngày càng được khẳng định, tạo nền tảng để phát huy trí tuệ, năng lực và khát vọng cống hiến trên mọi lĩnh vực.

Bác Hồ đến thăm lớp học bổ túc văn hóa của phụ nữ lao động khu phố Lương Yên, Hà Nội (27/3/1956). Ảnh: TTXVN

Từ truyền thống lịch sử đến những đóng góp trong sự nghiệp phát triển đất nước

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, phụ nữ luôn là lực lượng có vai trò quan trọng. Hình tượng Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, Bà Triệu đứng lên chống ách đô hộ đã trở thành biểu tượng tiêu biểu cho lòng yêu nước và tinh thần bất khuất của phụ nữ Việt Nam. Qua nhiều thế hệ, những phẩm chất ấy tiếp tục được bồi đắp, trở thành nguồn sức mạnh để phụ nữ vượt qua khó khăn, đóng góp vào sự phát triển trường tồn của dân tộc.

Phụ nữ Hà Nội tham gia mít tinh mừng ngày Quốc tế Lao động 1/5, tại Khu Đấu xảo (tháng 5/1938) trong Cao trào cách mạng đòi dân sinh, dân chủ (1936 - 1939). Ảnh: Tư liệu TTXVN

Trong các cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, phụ nữ Việt Nam có mặt trên nhiều mặt trận, từ chiến đấu, phục vụ chiến đấu đến bảo đảm hậu cần, chăm sóc thương binh, nuôi giấu cán bộ, vận chuyển lương thực, vũ khí và duy trì hoạt động sản xuất ở hậu phương. Nhiều người đã anh dũng hy sinh, kiên cường chịu đựng tù đày, tra tấn, góp phần làm nên những thắng lợi có ý nghĩa quyết định đối với vận mệnh của dân tộc. Những tấm gương như Nguyễn Thị Minh Khai, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Định, Nguyễn Thị Bình cùng hàng triệu phụ nữ bình dị trên khắp mọi miền đất nước đã khắc họa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang”.

Tối 27/9/2026, tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh,Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và bà Katherine Louise Grimmond, Tổng Lãnh sự Australia tại Thành phố Hồ Chí Minh tặng quà chào đón cán bộ, chiến sĩ Bệnh viện Dã chiến cấp 2 số 7 hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trở về nước. Ảnh: Xuân Khu/TTXVN

Sang đến thời bình, truyền thống ấy tiếp tục được phát huy trong lao động, sản xuất, học tập, nghiên cứu khoa học, quản lý nhà nước và hoạt động xã hội. Từ nông thôn đến đô thị, phụ nữ là lực lượng quan trọng trong phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ; tham gia chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ứng dụng khoa học-công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, khoa học và nhiều lĩnh vực chuyên môn khác, đội ngũ nữ cán bộ, công chức, viên chức, nhà khoa học, giáo viên, thầy thuốc, văn nghệ sĩ và người lao động đã đóng góp thiết thực vào phát triển đất nước, nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.

Trong lĩnh vực kinh tế, phụ nữ ngày càng chủ động tham gia thị trường lao động, phát triển sản xuất, kinh doanh và khởi nghiệp. Nhiều nữ doanh nhân đã xây dựng, điều hành doanh nghiệp, tạo việc làm, mở rộng thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tham gia các hoạt động an sinh xã hội. Ở khu vực nông thôn, phụ nữ tích cực phát triển kinh tế hộ gia đình, xây dựng hợp tác xã, phát triển sản phẩm địa phương và tham gia các mô hình sản xuất gắn với bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, ngày càng nhiều phụ nữ chủ động tiếp cận tri thức mới, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và quản lý.

Các nữ chiến sĩ CSCĐ (Phòng Cảnh sát cơ động, Công an tỉnh Ninh Bình) tập luyện hăng say, hoàn thành xuất sắc các bài tập và chấp hành nghiêm kỷ luật với đúng tư tưởng “Vượt nắng, thắng mưa, say sưa luyện tập, kỷ luật là sức mạnh” (2019). Ảnh: Minh Đức/TTXVN

Phụ nữ Việt Nam cũng tham gia ngày càng sâu rộng vào đời sống chính trị. Phụ nữ tham gia các cơ quan dân cử, cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội, giữ các vị trí quản lý trong nhiều ngành, lĩnh vực và địa phương. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2021-2026 đạt 30,26%, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ trong cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, góp phần phản ánh tiếng nói, nguyện vọng và lợi ích của phụ nữ trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách.

Bên cạnh những đóng góp trong công việc và hoạt động xã hội, phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong xây dựng gia đình, nuôi dưỡng con cái, gìn giữ bản sắc văn hóa và vun đắp các mối quan hệ cộng đồng. Trong đời sống hiện đại, vai trò ấy ngày càng gắn với yêu cầu xây dựng gia đình bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc; chia sẻ trách nhiệm chăm sóc, giáo dục con cái giữa các thành viên; hình thành môi trường sống an toàn, tôn trọng và phát triển toàn diện. Phụ nữ cũng tích cực tham gia các phong trào bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, hỗ trợ người nghèo và chăm lo những nhóm yếu thế.

Ngày hội “Áo dài xuống phố” của Hội Liên hiệp phụ nữ quận Ba Đình, Hà Nội (2022). Ảnh tư liệu: TTXVN

Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, tạo điều kiện để phụ nữ phát huy năng lực

Trân trọng và ghi nhận những đóng góp của phụ nữ Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành các chủ trương, chính sách nhằm bảo đảm quyền bình đẳng, tạo điều kiện để phụ nữ phát huy năng lực, tham gia và thụ hưởng thành quả phát triển trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Hiến pháp năm 2013 khẳng định công dân nam, nữ bình đẳng về mọi mặt. Luật Bình đẳng giới năm 2006 xác lập khuôn khổ pháp lý nhằm xóa bỏ phân biệt đối xử về giới, tạo cơ hội bình đẳng cho nam và nữ trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, lao động, giáo dục, khoa học-công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, y tế và gia đình. Các quy định pháp luật về lao động, bảo hiểm xã hội, phòng, chống bạo lực gia đình cùng những chính sách liên quan tiếp tục góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ, hỗ trợ phụ nữ tham gia thị trường lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nhiệm vụ của các nữ sĩ quan Phòng Kỹ thuật bảo vệ (Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, Bộ Công an) là ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ, sử dụng các thiết bị kỹ thuật hiện đại để kiểm tra, phát hiện, xử lý các chất độc hại trong đồ ăn, thức uống. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2030 xác định mục tiêu tiếp tục thu hẹp khoảng cách giới, tạo điều kiện và cơ hội để phụ nữ, nam giới tham gia, thụ hưởng bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống xã hội. Các mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ được cụ thể hóa để các bộ, ngành, địa phương triển khai theo chức năng, nhiệm vụ; qua đó đưa bình đẳng giới vào quá trình xây dựng chính sách, phát triển kinh tế-xã hội và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển.

Trong lĩnh vực chính trị, chính sách bình đẳng giới gắn với việc nâng cao tỷ lệ và chất lượng tham gia của phụ nữ trong các cơ quan dân cử, cơ quan quản lý nhà nước và các vị trí lãnh đạo, quản lý.

Trong lĩnh vực kinh tế và lao động, các chính sách về đào tạo nghề, giải quyết việc làm, phát triển doanh nghiệp, hỗ trợ sản xuất và tiếp cận nguồn vốn góp phần tạo điều kiện để phụ nữ nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và phát triển năng lực kinh doanh.

Những cô gái "vàng" của bóng đá Việt Nam ăn mừng chiến thắng trận chung kết môn Bóng đá nữ tại SEA Games 31 tối 21/5/2022, trên SVĐ Cẩm Phả (tỉnh Quảng Ninh). Ảnh: Hoàng Linh/TTXVN

Trong giáo dục, đào tạo và chăm sóc sức khỏe, hệ thống chính sách hướng tới bảo đảm cơ hội học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, tiếp cận dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe sinh sản. Các quy định về lao động nữ, thai sản, bảo hiểm xã hội và chăm sóc trẻ em góp phần bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong quá trình làm việc, sinh con và nuôi dạy con.

Cùng với việc mở rộng cơ hội, Đảng và Nhà nước chú trọng xây dựng môi trường sống an toàn, bảo vệ phụ nữ trước bạo lực, xâm hại, mua bán người và các hình thức phân biệt đối xử. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 cùng các chương trình truyền thông, hỗ trợ nạn nhân và nâng cao nhận thức cộng đồng tạo cơ sở để tăng cường phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi vi phạm và hỗ trợ người bị bạo lực.

Trong quá trình thực hiện các chủ trương, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động, hỗ trợ hội viên nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền. Các phong trào thi đua, cuộc vận động và hoạt động hỗ trợ phụ nữ được triển khai gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia các hoạt động cộng đồng, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo và trách nhiệm.

Phát huy tiềm năng, khát vọng cống hiến của phụ nữ trong giai đoạn mới

Trong giai đoạn phát triển mới, phát huy vai trò của phụ nữ gắn với mục tiêu xây dựng đất nước phát triển, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế. Phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng các chính sách phát triển, mà còn là chủ thể tham gia tạo ra giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội, đóng góp vào quá trình hoạch định và thực hiện các mục tiêu phát triển quốc gia.

Hiện nay, phụ nữ Việt Nam góp một phần rất lớn vào quá trình phát triển của đất nước, thể hiện ở số nữ chiếm tỉ lệ cao trong lực lượng lao động. Ảnh: TTXVN

Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2026-2031 (diễn ra ngày 17 và 18/6/2026), đặt mục tiêu: phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, làm chủ tri thức, tự tin hội nhập và khát vọng vươn lên của các tầng lớp phụ nữ; đồng thời tăng cường sự tham gia của toàn xã hội trong thúc đẩy bình đẳng giới, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và phát triển toàn diện cho phụ nữ.

Đại hội đề ra các chỉ tiêu chủ yếu, tập trung vào các nhóm nội dung: Nâng cao năng lực số, năng lực hội nhập và chất lượng nguồn nhân lực nữ; triển khai hiệu quả phong trào "Bình dân học vụ số"; xây dựng gia đình "5 không, 3 sạch, 3 an"; hỗ trợ phụ nữ giảm nghèo, phát triển kinh tế, khởi nghiệp; thực hiện bình đẳng giới, bảo vệ phụ nữ và trẻ em; nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội; phát triển hội viên, xây dựng tổ chức Hội vững mạnh; đẩy mạnh công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu trên, Đại hội đã đề ra các nhiệm vụ trọng tâm, gồm nâng cao năng lực, mở rộng cơ hội phát triển và phát huy vai trò của phụ nữ trong đời sống xã hội; đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ và hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh tế. Cùng với đó là xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ và trẻ em; thúc đẩy bình đẳng giới; xây dựng tổ chức Hội vững mạnh, nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, hệ thống chính trị.

Nghệ nhân Đinh Thị Puốt, 80 tuổi, làng dệt Pơ Nang, xã Tú An, thị xã An Khê (Gia Lai) truyền dạy nghề dệt của phụ nữ Bahnar cho thế hệ con cháu. Ảnh: Hồng Điệp/TTXVN

Việc triển khai các mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ của nhiệm kỳ 2026-2031 là cơ sở để cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác phụ nữ và bình đẳng giới. Qua đó, phát huy truyền thống, trí tuệ, bản lĩnh và sức sáng tạo của phụ nữ, tạo điều kiện để phụ nữ đóng góp ngày càng hiệu quả vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội và hội nhập quốc tế.

Có thể khẳng định phụ nữ Việt Nam luôn là một bộ phận quan trọng tạo nên sức mạnh của dân tộc. Việc tiếp tục hoàn thiện chính sách, mở rộng cơ hội bình đẳng và phát huy năng lực của phụ nữ sẽ góp phần khơi dậy nguồn lực con người, thúc đẩy phát triển bền vững. Với bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng vươn lên, phụ nữ Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng đất nước phát triển, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.