Polyp đại tràng được chẩn đoán như thế nào?

Phần lớn polyp lành tính, nhưng một số loại có khả năng tiến triển thành ung thư đại trực tràng nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp. Vì vậy, phát hiện và loại bỏ polyp sớm là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa ung thư đại trực tràng.

1. Polyp đại tràng có triệu chứng gì?

Hầu hết polyp đại tràng không gây ra triệu chứng rõ ràng. Đây cũng là lý do việc sàng lọc ung thư đại trực tràng ở người có nguy cơ đóng vai trò quan trọng, bởi tổn thương có thể được phát hiện khi người bệnh chưa có biểu hiện bất thường.

Một số trường hợp polyp có thể gây các triệu chứng như:

Chảy máu đại trực tràng: Người bệnh có thể nhận thấy máu trong hoặc trên bề mặt phân, trên giấy vệ sinh. Với lượng máu rất ít, tình trạng này có thể không nhìn thấy bằng mắt thường mà chỉ phát hiện qua xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân.

Thay đổi thói quen đại tiện: Tiêu chảy, táo bón hoặc tình trạng phân thay đổi kéo dài không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu cần được kiểm tra.

Phân có nhầy: Một số tổn thương ở đại tràng có thể khiến phân xuất hiện nhiều chất nhầy.

Thiếu máu: Polyp chảy máu kéo dài, dù lượng máu nhỏ, có thể dẫn đến thiếu máu thiếu sắt.

Tuy nhiên, những triệu chứng trên không đặc hiệu cho polyp đại tràng và có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, khi có biểu hiện bất thường kéo dài, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân.

2. Vì sao xuất hiện polyp đại tràng?

Sự hình thành polyp đại tràng có liên quan đến những thay đổi bất thường trong quá trình phát triển và phân chia của tế bào niêm mạc đại tràng. Một số đột biến gene có thể khiến tế bào phát triển và tăng sinh mất kiểm soát, từ đó hình thành polyp.

Một số đột biến có thể di truyền trong gia đình, trong khi nhiều trường hợp xuất hiện trong quá trình sống và chịu ảnh hưởng của tuổi tác, môi trường và lối sống.

Phần lớn polyp lành tính, nhưng có khả năng tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp.

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện polyp đại tràng gồm tuổi cao, tiền sử gia đình có polyp hoặc ung thư đại trực tràng, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thừa cân, ít vận động và chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn nhưng ít chất xơ.
3. Nội soi đại tràng chẩn đoán polyp đại tràng

Nội soi đại tràng là phương pháp trực tiếp và toàn diện để phát hiện polyp trong đại tràng. Bác sĩ sử dụng một ống nội soi mềm có gắn camera và nguồn sáng đưa qua hậu môn để quan sát toàn bộ đại tràng.

Ưu điểm của nội soi là không chỉ phát hiện polyp mà bác sĩ còn có thể cắt bỏ polyp hoặc lấy mẫu sinh thiết ngay trong cùng một lần thực hiện. Mẫu mô sau đó được gửi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh để xác định loại polyp và đánh giá nguy cơ tiến triển thành ung thư.

Nội soi đại tràng có thể gây khó chịu hoặc đau ở một số người. Tùy tình trạng sức khỏe, cơ sở thực hiện và nhu cầu của người bệnh, bác sĩ có thể tư vấn lựa chọn phương pháp giảm đau hoặc an thần phù hợp.

Ngoài nội soi đại tràng, một số phương pháp khác cũng có thể được sử dụng để sàng lọc hoặc phát hiện polyp:

Xét nghiệm phân: Một số xét nghiệm có thể tìm máu ẩn trong phân hoặc các dấu hiệu bất thường liên quan đến DNA của tế bào trong phân. Nếu kết quả bất thường, người bệnh thường cần được nội soi đại tràng để xác định nguyên nhân.

Nội soi đại tràng sigma: Phương pháp này sử dụng ống nội soi để quan sát trực tràng và phần đại tràng sigma. Tuy nhiên, do chỉ khảo sát một phần đại tràng nên không thể thay thế hoàn toàn nội soi toàn bộ đại tràng trong những trường hợp cần đánh giá toàn diện.

Chụp CT đại tràng: Còn gọi là nội soi đại tràng ảo, sử dụng hình ảnh cắt lớp vi tính để tái tạo hình ảnh bên trong đại tràng, qua đó có thể phát hiện một số polyp hoặc tổn thương bất thường. Nếu phát hiện tổn thương cần sinh thiết hoặc cắt bỏ, người bệnh vẫn có thể phải thực hiện nội soi đại tràng.

Các phương pháp chụp X-quang có thuốc cản quang: Trước đây được sử dụng để khảo sát đại tràng, nhưng hiện nay vai trò hạn chế hơn do có các phương pháp nội soi và chẩn đoán hình ảnh hiện đại.

4. Polyp có phải là ung thư?

Không phải tất cả polyp đại tràng đều là ung thư. Nguy cơ tiến triển thành ung thư phụ thuộc vào loại mô học, kích thước, số lượng và một số đặc điểm khác của polyp.

Một số loại polyp, đặc biệt là adenoma và tổn thương dạng răng cưa, có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian. Nguy cơ thường cao hơn khi polyp có kích thước lớn, số lượng nhiều hoặc có đặc điểm mô học nguy cơ cao.

Do đó, khi phát hiện polyp, người bệnh không nên quá lo lắng nhưng cũng không nên chủ quan. Việc cắt bỏ polyp và theo dõi nội soi định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng.