Mộng thịt khi nào cần phẫu thuật?

Hình ảnh phân độ mộng thịt.Nguồn: Bệnh viện Mắt Hoa Lư

Mộng thịt là gì?

Mộng thịt (mộng mắt hay mây thịt) là một khối tăng sản xơ mạch của mô dưới kết mạc nhãn cầu, có hình tam giác kéo dài từ kết mạc về phía trung tâm giác mạc. Mộng thịt có màu hồng trắng hoặc hồng nhạt, thường xuất hiện ở góc trong hoặc góc ngoài hoặc cả hai.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ

- Nguyên nhân: chưa rõ ràng, có nhiều giả thuyết: thuyết vi chấn thương, thuyết tia cực tím, gần đây có nghiên cứu về vai trò của gen P53 trong sự phát triển của mộng.

- Các yếu tố nguy cơ:

+ Tiếp xúc với tia cực tím (yếu tố nguy cơ quan trọng nhất)

+ Tiếp xúc với các chất gây kích thích (bụi, cát, gió)

+ Viêm

+ Bề mặt nhãn cầu khô

Triệu chứng của mộng thịt?

- Có thể không có triệu chứng

- Đỏ mắt

- Ngứa mắt

- Kích ứng mắt

- Khô mắt: cảm giác có vật lạ trong mắt

- Nếu mộng thịt lớn có thể gây giảm thị lực.

Phân độ mộng thịt

Phân độ thường được sử dụng trên lâm sàng là theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), được chia thành 4 độ như sau:

- Độ 1: Mộng thịt lan đến rìa của giác mạc

- Độ 2: Mộng thịt vào đến điểm giữa của rìa giác mạc đến bờ đồng tử

- Độ 3: Mộng thịt xâm lấn đến bờ đồng tử

- Độ 4: Mộng thịt xâm lấn, bao phủ qua bờ đồng tử

Biến chứng của mộng thịt khi không điều trị kịp thời

- Viêm kết mạc

- Chảy nước mắt

- Song thị: do sự co rút của tổ chức xơ làm hạn chế vận nhãn.

- Loạn thị: sự co kéo giác mạc do mộng xâm lấn làm biến đổi độ cong giác mạc.

- Khuyết thị trường: do mộng che vào vùng quang học của giác mạc.

- Hiện tượng Dellen: là điểm loét giác mạc đầu mộng.

Mộng thịt điều trị như thế nào?

- Phòng ngừa:

+ Đeo kính bảo hộ, kính râm, kính mắt và/hoặc đội mũ rộng vành khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc bụi bẩn.

+ Nên chọn kính râm có khả năng chặn 99 - 100% tia UV.

- Sử dụng thuốc

+ Mộng thịt nhỏ không gây suy giảm thị lực có thể được điều trị triệu chứng bằng nước mắt nhân tạo và chất bôi trơn mắt tuy nhiên phương pháp này KHÔNG làm giảm sự tiến triển hoặc gây thoái triển mộng thịt.

+ Đối với bệnh nhân có triệu chứng kích ứng, nên sử dụng nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản cho tình trạng viêm nhẹ, còn thuốc nhỏ mắt chứa steroid được khuyến cáo sử dụng cho tình trạng viêm vừa phải.

- Phẫu thuật

Mộng thịt được chỉ định phẫu thuật trong các trường hợp:

+ Giảm thị lực do loạn thị hoặc do sự xâm lấn vào trục thị giác

+ Mộng mắt ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ

+ Gây cản trở việc đeo kính áp tròng

+ Hạn chế chuyển động nhãn cầu

- Các kỹ thuật phẫu thuật bao gồm:

+ Phương pháp phẫu thuật cắt bỏ mộng đơn thuần (không cấy ghép, hay còn gọi là củng mạc trần) thường tỉ lệ tái phát cao.

+ Phương pháp phẫu thuật cắt mộng kết hợp ghép kết mạc tự thân: Đây là phương pháp điều trị lý tưởng được khuyến cáo, có tỉ lệ tái phát thấp khoảng 2-3%. Đây cũng là phương pháp đang được sử dụng tại Bệnh viện Mắt Hoa Lư và đã mang lại kết quả tốt cho hàng nghìn bệnh nhân.

+ Nên có chỉ định phẫu thuật mộng từ độ II có thể ngay ở độ I (nếu có ảnh hưởng thẩm mỹ, hoặc gây khó chịu cho mắt) giúp hạn chế tình trạng giảm thị lực do mộng xâm lấn vào diện đồng tử gây nên sẹo giác mạc ở trung tâm ảnh hưởng đến thị lực và thẩm mỹ của bệnh nhân.

Bác sĩ Chuyên khoa I Trần Thị Tú Uyên khuyến cáo: "Khi xuất hiện tình trạng cộm xốn, đỏ mắt kéo dài hoặc nhận thấy mộng lan dần vào giác mạc, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và tư vấn thời điểm điều trị phù hợp. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc chờ đến khi mộng che vùng đồng tử mới đi khám".

Tài liệu tham khảo

1. Pterygium – Asia Pacific. https://www.aao.org/education/topic-detail/pterygium-asia-pacific

2. Bài giảng nhãn khoa, Trường Đại học Y Hà Nội, Tr 40.