Pù Luông trong mắt họa sĩ trẻ xứ Thanh

Các hoạ sĩ xứ Thanh trong chuyến thực tế sáng tác tại Pù Luông.

Từ những rung động trước thiên nhiên

Rời phố thị, các họa sĩ đến Pù Luông trong chuyến đi thực tế sáng tác do Ban Mỹ thuật, Hội Văn học Nghệ thuật Thanh Hóa tổ chức. Mỗi người mang theo một cách nhìn, một mối quan tâm riêng trước vùng đất có những triền núi trùng điệp, ruộng bậc thang uốn lượn và những nếp nhà sàn nép mình giữa màu xanh của đại ngàn.

Với người họa sĩ, phong cảnh là cái cớ và mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn là nhận ra những đường nét, sắc độ và khoảnh khắc có khả năng khơi gợi cảm xúc, từ đó tìm kiếm ngôn ngữ tạo hình để tạo nên những tác phẩm. Cùng đứng trước một cảnh vật, có người thì chú ý đến sự đan xen giữa sáng và tối của núi đồi; có người say mê sắc xanh của cây lá, màu nâu của đất; có người lại bị níu giữ bởi những vệt vàng trên ruộng lúa hay dáng người thấp thoáng bên nếp nhà sàn.

Điểm dừng chân của đoàn là thôn Kho Mường (xã Pù Luông). Tháng 10, những thửa ruộng bậc thang đang vào mùa lúa chín, sắc vàng nổi bật giữa màu xanh của núi rừng, của bảng lảng mây trời trườn ngang sườn đồi, của khoảnh khắc bình yên trong đời sống thường ngày của đồng bào dân tộc Thái.

Mỗi người một cách nhìn, một miền cảm xúc

Pù Luông không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan mà còn bởi không gian văn hóa của đồng bào Thái, từ kiến trúc nhà ở, trang phục đến những nếp sinh hoạt gắn bó với núi rừng. Đó là những chất liệu đòi hỏi người nghệ sĩ không chỉ quan sát bằng mắt, mà còn phải tìm hiểu bằng sự trải nghiệm và cảm nhận.

Họa sĩ Lê Thị Ngọc Mai (sinh năm 1990), giáo viên Trường THCS Nam Sầm Sơn (phân hiệu Trường Nguyễn Xuân Nguyên) chia sẻ: “Ấn tượng sâu đậm nhất trong tôi là cảnh sương vờn trên lưng đồi, rồi ruộng bậc thang và cuộc sống bình yên của người Thái ở Pù Luông. Vẻ đẹp thanh thoát ấy rất đồng điệu với chất lụa truyền thống mà tôi chuyên sáng tác. Sắp tới, tôi dự định thực hiện chuỗi tranh lụa nhuộm rửa nhiều lớp để bắt trọn cái hồn mềm mại, chất thơ ẩn hiện của vùng đất này”.

Từ cảm nhận về cảnh sắc đến dự định sáng tác, Pù Luông đã gợi mở cho nữ họa sĩ một hướng tìm tòi phù hợp với chất liệu sở trường của mình. Với tranh lụa, vẻ đẹp của vùng cao có thể không nằm ở sự hùng vĩ của núi đồi, mà ở độ mềm của làn sương, sắc màu bảng lảng và những chuyển biến tinh tế của ánh sáng.

Các hoạ sĩ thảo luận về tác phẩm.

Với họa sĩ Nguyễn Văn Chuyên, chuyến đi mang đến một trải nghiệm khác. Anh chia sẻ: “Là một họa sĩ trẻ, tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, từng đi vẽ trực họa rất nhiều nơi, nhưng đây là lần đầu tiên tôi có cơ hội lưu trú và trải nghiệm sâu sắc về Pù Luông cùng các đồng nghiệp. Nơi đây thực sự là một khoảng lặng tuyệt vời giúp tôi rũ bỏ những bộn bề, vội vã của cuộc sống thường nhật. Đối với những người trẻ đam mê hội họa, Pù Luông không chỉ sở hữu thiên nhiên hùng vĩ, kiến trúc vùng miền độc đáo và con người thuần hậu, mà còn là một kho tài liệu quý giá để chúng tôi thỏa sức tìm tòi, sáng tạo và phát triển nghệ thuật của mình”.

Hoạ sĩ Nguyễn Văn Chuyên ghi nhanh cảnh sắc Pù Luông bằng chất liệu sơn dầu trên toan.

Nếu với Lê Thị Ngọc Mai, Pù Luông gợi mở những tìm tòi trên chất liệu lụa, thì với Nguyễn Văn Chuyên, đó còn là khoảng lặng để người nghệ sĩ tạm rời nhịp sống thường nhật, quan sát và tích lũy vốn sống. Những cuộc trò chuyện, nét phác nhanh trong sổ tay hay một khoảnh khắc đời thường đều có thể trở thành chất liệu sáng tác. Tuy nhiên, từ ghi chép thực tế đến một tác phẩm hoàn chỉnh vẫn là một hành trình dài đòi hỏi sự chọn lọc và lao động nghệ thuật một cách nghiêm túc.

Chuyến đi thực tế sáng tác cũng là dịp để các họa sĩ thuộc nhiều thế hệ gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ những tìm tòi trong sáng tác. Sự đồng hành giữa những người đã có nhiều năm gắn bó với nghề và các gương mặt trẻ góp phần tạo nên không khí cởi mở, giàu cảm hứng cho hành trình thực tế của đời sống nghệ thuật xứ Thanh.

Để Pù Luông còn lại trong tác phẩm

Mỗi chuyến đi rồi sẽ khép lại, các họa sĩ rồi sẽ trở về với công việc thường ngày. Nhưng những gì thu nhận từ thực tế có thể tiếp tục được chắt lọc qua từng bức ký họa, phác thảo và thử nghiệm sắc màu. Bởi đơn giản rằng, mỗi một tác phẩm không chỉ lưu giữ cảnh vật, mà còn cho thấy cách người nghệ sĩ nhìn nhận và cảm nhận thế giới xung quanh.

Với họa sĩ Cao Văn Đồng, dù đã nghỉ hưu và hiện đang sinh sống tại Hà Nội, nhưng những chuyến đi thực tế cùng các họa sĩ xứ Thanh vẫn có sức hấp dẫn riêng.

Ông tâm sự: “Với tôi, Pù Luông hiện lên nguyên sơ, huyền diệu giữa mây ngàn xứ Thanh, luôn mê hoặc lòng người bởi những ruộng bậc thang uốn lượn xanh ngút ngàn và rực vàng khi mùa lúa chín. Nơi đây không chỉ sở hữu thiên nhiên kỳ vĩ mà còn lưu giữ vẹn nguyên nét văn hóa mộc mạc, người dân thì hiếu khách bên nếp nhà sàn, trang phục thổ cẩm và ẩm thực núi rừng độc đáo. Giữa không gian của núi rừng, thanh âm của lời ca, tiếng hát, rồi sáo trúc hòa quyện cùng tiếng suối reo tạo nên một bản giao hưởng khó có dịp được hưởng. Vẻ đẹp kỳ ảo của dòng sông mây và dải lụa lúa vàng biến Pù Luông thành nguồn cảm hứng nghệ thuật vô tận, thu hút giới họa sĩ và nhiếp ảnh gia các tỉnh ngoài tìm về khám phá”.

Hoạ sĩ Cao Văn Đồng góp ý cho tác phẩm trực hoạ tại Pù Luông.

Với họa sĩ Cao Văn Đồng, sức hấp dẫn của Pù Luông không chỉ nằm ở cảnh sắc biến đổi theo mùa, mà còn ở những giá trị văn hóa hiện diện trong đời sống thường ngày. Những nếp nhà sàn, trang phục thổ cẩm hay âm thanh giữa núi rừng, qua cảm nhận của người nghệ sĩ, đều có thể mở ra những hướng tiếp cận khác nhau đối với vùng đất này.

Họa sĩ Lê Hải Anh, Phó Ban Mỹ thuật, Hội Văn học Nghệ thuật Thanh Hóa, cũng dành nhiều tình cảm cho Pù Luông. Anh chia sẻ: “Nói đến Pù Luông là nói đến những cảm xúc tuyệt vời của giới văn nghệ sĩ và du khách muôn phương bởi vẻ đẹp trầm mặc, chân thực từ cảnh sắc đến nụ cười của người dân bản địa. Để Pù Luông đọng lại trong tác phẩm, bao nhiêu tranh tượng, hay văn chương có lẽ cũng không thể gói gọn hết nét dung dị nơi đây; từ giọt sương sớm, buổi chiều vàng mùa lúa chín, đến nhịp sống lặng lẽ của đồng bào người Thái... tất cả tựa như một “người tình” bí ẩn luôn vẫy gọi sự khám phá".

Pù Luông trong mắt mỗi họa sĩ có thể khác nhau. Nhưng khi những cảm nhận riêng được chắt lọc thành tác phẩm, điều ấy sẽ góp thêm những góc nhìn mới về thiên nhiên, con người và văn hóa Pù Luông.