Quân đội Iran đảo ngược quyết định của Ngoại trưởng Araghchi, lại đóng eo biển Hormuz

Tàu chở dầu neo tại vùng Vịnh, gần eo biển Hormuz, khi xung đột diễn ra giữa lực lượng phối hợp Mỹ-Israel với Iran, ngày 11/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Trước đó, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay, Tehran cho biết họ đã thiện chí đồng ý cho phép một số lượng hạn chế tàu chở dầu và tàu thương mại đi qua, nhưng Mỹ vẫn tiếp tục áp đặt phong tỏa hải quân,

Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, Ebrahim Azizi, đã đăng tuyên bố trên nền tảng X sau khi eo biển Hormuz bị đóng lại, viết: “Chúng tôi đã cảnh báo các bạn, nhưng các bạn đã phớt lờ. Giờ thì hãy ‘tận hưởng’ việc eo biển Hormuz quay trở lại trạng thái ban đầu”.

Iram tuyên bố eo biển Hormuz “trở lại trạng thái trước đây”

Người phát ngôn Bộ chỉ huy trung ương Khatam al-Anbiya của Iran đã đưa ra tuyên bố chính thức về việc tái phong tỏa eo biển Hormuz và tuyên bố này được hãng thông tấn Tasnim, đài truyền hình nhà nước IRIB đăng tải.

Tuyên bố nêu rõ: “Tại Cộng hòa Hồi giáo Iran, theo các thỏa thuận trước đó trong đàm phán, chúng tôi đã thiện chí đồng ý cho phép việc đi lại có kiểm soát của một số lượng hạn chế tàu chở dầu và tàu thương mại qua eo biển Hormuz”.

Tuy nhiên, theo tuyên bố, điều đáng tiếc là phía Mỹ, với tiền lệ nhiều lần hành xử thiếu thiện chí, vẫn tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa. Vì thế, “việc kiểm soát eo biển Hormuz đã trở lại trạng thái trước đây, và tuyến đường chiến lược này đang nằm dưới sự quản lý và kiểm soát chặt chẽ của lực lượng vũ trang”.

Tuyên bố nhấn mạnh: “Chừng nào Mỹ chưa chấm dứt việc cản trở hoàn toàn quyền tự do đi lại của các tàu từ Iran tới điểm đến và từ điểm đến quay trở lại Iran, thì tình hình tại eo biển Hormuz sẽ vẫn duy trì dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt và ở trạng thái trước đây”.

Tuyên bố của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Abbas Araghchi hôm 17/4 tuyên bố eo biển Hormuz “hoàn toàn mở cửa” cho tất cả tàu thương mại.

Quyết định này được đưa ra “phù hợp với lệnh ngừng bắn tại Liban”, ông Araghchi cho biết trên nền tảng mạng xã hội X của Mỹ.

Quang cảnh bờ biển Iran và đảo Qeshm ở eo biển Hormuz, ngày 10/12/2023. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.

Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.

Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.

Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.

Kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.

Sự gián đoạn này được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian, đã đề xuất sáng kiến điều tiết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong đó bao gồm khả năng triển khai các lực lượng tuần tra chung với sự tham gia của Mỹ và Iran nhằm bảo đảm an toàn hàng hải. Tuy nhiên, đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận từ các bên liên quan.